Reisgids voor de vaderlandse geschiedenis
2007-04-27
Enkele maanden geleden heeft een commissie van deskundigen de ‘Canon van de Nederlandse Geschiedenis’ vastgesteld en beschreven: vijftig gebeurtenissen of ontwikkelingen uit 20 eeuwen historie die leerlingen in ons onderwijs (en anderen) enig besef van onze Vaderlandse Geschiedenis moeten bijbrengen.- Jaargang 51
- nummer 9
Hoogtepunt
Al is het stellig mogelijk om plussen en minnen te zetten bij de selectie van deze vijftig belangrijk geachte gebeurtenissen (op de website van de commissie die deze Canon heeft opgesteld kan dat ook), toch lijkt het me verheugend dat er meer aandacht aan onze geschiedenis besteed wordt dan lange tijd het geval was. Het is goed dat jong en oud meer te weten komen van onze vaderlandse historie.
Om hetzelfde doel te dienen kan men ook tot aanschaf besluiten van een werkelijk zeer fraaie en goed verzorgde serie boeken die onder de titel Plaatsen van Herinnering te koop is. De serie, uitgebracht door uitgeverij Bert Bakker (die velen al zullen kennen van bijvoorbeeld de keurig verzorgde uitgaven van professor Van Deursen) is een hoogtepunt van aantrekkelijk vormgegeven geschiedschrijving. Wat mij betreft, de meest aardige serie boeken van het laatste jaar; en ik heb best wat vergelijkingsmateriaal in handen gehad!
Plaatsen en gebeurtenissen
De serie bestaat uit vier grote dikke delen. De opzet is simpel en doeltreffend. Welke historisch belangrijke en ook bezienswaardige plaatsen zijn er in ons land? Welke zijn de moeite van het bezoeken waard? Wat is daar vroeger gebeurd? Met fraaie illustraties komen in zo’n veertig hoofdstukken per deel even zovele bezienswaardige plaatsen tot leven. Om maar wat te noemen: de Sint Catharinakerk in Brielle, het Prinsenhof in Delft, de Kloveniersdoelen in Dordrecht die achtereenvolgens te maken hebben met Geuzen die in 1572 Den Briel veroverden, de moord op Prins Willem van Oranje in 1584 en de Synode van Dordrecht, in 1618-1619. (Voorbeelden uit het deel over de 17e en de 18e eeuw). Het Rapenburg in Leiden was het toneel van een buskruitramp (12 januari 1807). De Leeuw bij Waterloo, bekend van de veldslag tegen Napoleon, levert een amusant verhaal op, terwijl het stoomgemaal De Cruquius in de Haarlemmermeer iets vertelt van de industrialisatie van ons land in de 19e eeuw. De twintigste eeuw laat ons het belang zien van het Malieveld in Den Haag in verband met Troelstra’s ‘staatsgreep’ van november 1918. Verder bezoeken we kamp Westerbork, ‘het Dorp’ bij Arnhem, het Lieverdje op het Spui in Amsterdam en de omstreden Bloemenhovekliniek in Bloemendaal (in verband met de abortuskwestie). En nog tientallen andere plaatsen meer!
Zelfs Nova Zembla
De meeste plaatsen kun je in principe bezoeken; lastiger wordt dat – soms door de afstand, soms door de ontoegankelijkheid - met Holland, Michigan, de nederzetting van de Afgescheidenen die in oktober 1846 onder leiding van ds. Van Raalte naar de Verenigde Staten vertrokken. Of bij de militaire begraafplaats Peutjoet in Banda Atjeh, het steeds weer roerige deel van Sumatra (Indonesië). Of het Kwakoemonument in Paramaribo, dat de slavernij in Suriname herdenkt. Met de boeken reizen we mee naar Kanchanaburi dat ligt aan de uit de Tweede Wereldoorlog beruchte Birma Spoorweg en dat kennelijk door duizenden Nederlanders bezocht wordt.
Vermoedelijk is het ontoegankelijkst van allemaal: ‘het Behouden Huis’ op Nova Zembla in de Noordelijke IJszee; de gestrande bemanning van het schip van Van Heemskerck en Willem Barentsz moest daar onder barre omstandigheden een vreselijke winter doorbrengen.
Ook de bijdrage van Nederlanders overzee is niet vergeten. We lezen over Oost- en West-Indische, Brazilizaanse en Afrikaanse avonturen.
Toegankelijk geschreven
Zo kan ik een beetje een indruk geven van de lengte en de breedte van een en ander, maar hoe zit het met de diepte? Mijn indruk is dat de verhalen alle een zeer fatsoenlijk niveau hebben, helder, deskundig en toegankelijk geschreven zijn en onpartijdigheid nastreven. Dat zijn allemaal toch heel kostbare zaken! De vaderlandse geschiedenis en soms kerkhistorie komen geregeld aan bod. Maar de vermelding van de invloed van christelijk geloof en Kerk neemt af, naarmate de tijd voorschrijdt. Helaas niet helemaal ten onrechte…
Voor wie?
(Groot)ouders van schoolgaande kinderen die voor elk deel ? 34,50 over hebben kunnen hun geld heel wat minder verantwoord en minder goed besteden dan door de aanschaf van deze werkelijk prachtige serie. Ook als u geen schoolgaande kinderen in de buurt hebt, is de aanschaf eminent te verdedigen! Het is een prachtige aanschaf bij bijzondere gelegenheden of feesten. En als stellen elkaar ieder een deel geven, schiet het goed op!
Het deel over de 17e en 18e eeuw is net uit; de delen over de latere periode verschenen al eerder. Op het moment dat ik dit schrijf is het – chronologisch - eerste deel, Van Prehistorie tot Beeldenstorm nog niet verschenen [inmiddels wel, jl]. Als dat deel dezelfde voortreffelijke prijskwaliteit-verhouding heeft als bij dat andere delen het geval is, is dat boek – ongezien – al vast aanbevolen! De naam van de hele serie gebonden boeken: Plaatsen van Herinnering.Uitgeverij Bert Bakker te Amsterdam.
• Maarten Prak (red.) (2006), Nederland in de Zeventiende en Achttiende Eeuw. 526 pag.; € 34,95.
• Jan Bank en Marita Mathijsen (red.) (2006), Nederland in de Negentiende Eeuw. 560 pag.; € 39,95.
• Wim van den Doel (red.) (2005), Nederland in de Twintigste Eeuw. 558 pag.; € 39,95.
• Herman Pley en Wim Blockmans (red.) (2007), Nederland van prehistorie tot Beeldenstorm. 560 pag.; € 39,95.
Drs P.J. van Kampen is parttime predikant van de NGK van Vlaardingen.