Waarom ik geloof wat ik geloof
1996-08-09
In de eerste bijdrage over het werk van l’Abri werd geschreven dat Huize Kortenhoeve in Eck en Wiel gedurende een aantal jaren minder intensief werd gebruikt. Van 1984-1994 lag het zwaartepunt van het l’Abri-werk in Utrecht. In Eck en Wiel waren er weekend en een zomerprogramma.- Jaargang 40
- nummer 16
Vanaf september zal er echter in Huize Kortenhoeve weer een gestructureerd programma worden aangeboden over christelijke levensvisie en apologetiek (= de verdediging van het christelijk geloof). Inmiddels hebben Henk en Riana Reitsema en Herman en Corine Schaeffer (met hun zoontje Jesse) er hun intrek genomen. Timon Ramaker zal in het najaar verhuizen naar Eck en Wiel. Zij zullen gezamenlijk de leiding op zich nemen van de programma's in Huize Kortenhoeve. Christa Rietkerk gaat in het pand in Utrecht wonen. Ds. en mevrouw Rietkerk blijven betrokken bij de algehele leiding van het werk.
Zomerprogramma
Het zomerprogramma blijft een van de hoofdactiviteiten van het werk van I'Abri. Het zijn themaweken hebben een zeer uiteenlopend karakter. Deze zomer luidden de titels: 'Omgaan met je eigen verleden', 'Vindplaatsen van God' en 'De verbeelding van het kwaad'. In het eerste programma ging het bijvoorbeeld over de kwaliteit van relaties, over het persoonlijk verleden van mensen, over hun identiteit, over schuld en eerlijkheid. In de tweede themaweek werd o.a. gesproken over het verlangen van mensen om iets van God te kunnen waarnemen. In de derde week stond de vraag centraal of het kwaad zo verbeeld kan worden dat het ontmaskerd wordt. Daarbij werden onderwerpen uit de kunst, de filmwereld en de muziek besproken. Uit de programma's blijkt hoezeer l'Abri met vraagstukken bezig is die de moderne mens direct raken. Steeds weer zijn we bezig met ons verleden en met onze identiteit; dag-in, dag-uit worden we geconfronteerd met allerlei soorten muziek, heel vaak hoor je de mens het verlangen uitspreken om toch maar te weten of er 'iets' is. Het zijn thema's die niet alleen buiten, maar ook binnen de kerk een rol spelen.
Diezelfde betrokkenheid komt ook naar voren in de recent verschenen jubileumbundel 'Platzak bij de wensput' (Kok Voorhoeve, 1996).
Verblijf op Huize Kortenhoeve
Naast de vele bezoekers van het zomerprogramma zijn er ook in andere perioden gasten in Eck en Wiel. Hun aantal varieert: soms zijn er maar enkele gasten tegelijk. Je kunt het verblijf zien als een soort levensschool, bijvoorbeeld na afloop van een bepaalde studie. Hoe ziet een dag in Huize Kortenhoeve eruit? Naast Bijbelstudie en gebed worden er in de ochtend tapes beluisterd en eigen vragen besproken. Dat gebeurt niet 'zomaar'; de leiding is in handen van de vaste bewoners van Huize Kortenhoeve. 's Middags werken de gasten in en rond het huis. Een groot huis en een tuin vragen altijd onderhoud. Maar gelukkig hoef je niet perse handig te zijn, er is ook plaats voor mensen met twee linkerhanden. 's Avonds worden er films bekeken of wordt er geluisterd naar muziek.
Veranderende vragen
Vraag aan ds. Rietkerk: In 'Ik wou dat ik kón geloven' beschrijft u hoe de vragen die de mens stelt steeds weer verschuiven. Dat komt ook tot uiting in de thema 's die op /'Abri worden besproken. Kunt u daar iets over vertellen?
"Het thema van het werk van l'Abri is eigenlijk kort samengevat: 'waarom ik geloof wat ik geloof'. Alleen zie je in de wijze waarop die vraag aan de orde komt een verschuiving optreden. De aandacht is verschoven van de intellectuele grondslag naar de ervaring. De argumenten om te geloven maken minder indruk dan vroeger. Dat past bij het postmoderne denken. Als je een goed redelijk argument hebt gebruikt is het heel goed mogelijk dat de gesprekspartner waardering kan opbrengen voor de logische kant ervan, terwijl hij zich tegelijkertijd toch niet laat overreden. Wat mensen wel boeit, is hoe het geloof je gedrag beïnvloedt. Wat ook een gevoelig punt is, is de vraag naar de zin van het leven.
Wat heeft het geheel voor zin, als er geen allesomvattend plan en geen doel van de geschiedenis aangewezen kan worden?"
Jongeren en geloof
Ds. Rietkerk: "Jongeren zijn erg gevoelig voor sfeer. Verder houden ze zich veel bezig met de ervaring. 'Ik voel niks als ik bid' is bijvoorbeeld zo'n opmerking. Men komt meer met emotionele en psychologische bezwaren. Een andere opmerking is: 'Ik kan er niks mee'. Met andere woorden: het christelijk geloof doet een appèl op iets wat ik niet op kan brengen, het sluit niet aan op wat ik meemaak. Nu is het gevaar natuurlijk aanwezig dat je meegaat, en natuurlijk moet je ook een eind meegaan om de mensen te 'raken' op het punt wat hen bezig houdt. Daarom hebben wij ook als vast onderdeel in het zomerprogramma een week met lezingen over 'persoonlijkheidsgroei'. Toch gaan we ook tegelijkertijd verder met lezingen over de basisvragen, al kleden we het wel anders in dan vroeger. Korter, directer, met kleinere discussiegroepen, zodat ieder zijn eigen vragen in durft te brengen en aansluiting kan zoeken bij bijvoorbeeld de eerder genoemde zinvraag. Maar echt meedoen met zo'n trend in de postmoderne wereld van fragmentarisering (=het in stukjes knippen van het leven; bijv.: op het werk hou je er andere normen op na dan thuis) en individualisering willen wij niet. Je wilt er toch tegenover stellen dat er echte gemeenschap mogelijk is in het licht van de zinvolle samenhang met het leven, zoals de bijbel dat belicht."
De toekomst van de kerk
Utrecht is een stad vol kerken. Vlakbij de studeerkamer van ds. Rietkerk verheft zich de hoogste kerktoren van Nederland: de Domtoren. Op enige afstand .staat de grootse Domkerk.
Een bordje aan de gevel tegenover de pastorie laat zien dat die straat de Pausdam heet. De eerstvolgende zijstraat heet de Jeruzalemstraat. Binnen een straal van enkele honderden meters staat een tiental kerken. Allemaal herinneringen aan een groots kerkelijk verleden.
Maar heeft de kerk als zodanig op de door u beschreven manier nog wel toekomst? Wordt het niet helemaal anders?
Ds. Rietkerk: ,,wie weet gaan wij in onze tijd terug naar de tijd van de vroeg-christelijke kerk. Dat was een tijd waarin de kerk werfkracht had door de echte levende gemeenschap die zij vormde. Ze bestond uit een netwerk van gemeenschapskernen. De kerk als instituut - van kerkleiders, functionarissen, synodes en statutenbestond toen nog niet. Als dat laatste weg zou vallen, maar het eerste element - de gemeenschap - toe zou nemen, zou ik er niet om rouwen.
Ik verwacht wel wat van de beweging in onze tijd die 'gemeenteopbouw' genoemd wordt. Werken aan de groei van netwerken. Is dát niet wat wij lezen in 1 Corinthe 12 - 14. Zo'n kerk zou nauw aansluiten bij de behoeften van de mens en veel nadruk leggen op het belang van het hebben van goede relaties."
Een gemengd gezelschap
Aan wat voor mensen moet ik denken bij /'Abri? Wie bezoeken de dinsdagavonden? Wie gaan er naar Huize Kortenhoeve ?
Ds. Rietkerk: "De meeste bezoekers hebben een kerkelijke achtergrond. Wel komen er ook altijd mensen van buiten de kerk mee. We ontmoeten zowel zoekende mensen als overtuigde jongeren, die nog wat meer toegerust willen worden om de confrontatie met de wereld aan te kunnen gaan. Je ontmoet theologische studenten, 'gewone' gemeenteleden, mensen die beschadigd zijn in hun leven en op zoek zijn naar antwoorden. Soms ontmoet je iemand die het werk van l'Abri ziet als een laatste kans om nog weer door het christelijk geloof geraakt te worden. Er zijn ook mensen bij die van Ichthus komen, van de Navigators, van de Evangelische Hogeschool. Over het algemeen gaat het wel om de mobiele groep mensen; als iemand een gezin heeft wordt het lastiger; de dertigers en de veertigers zijn duidelijk minder vertegenwoordigd dan de jongeren.
Maar dat wil niet zeggen dat niet alle leeftijdsgroepen vertegenwoordigd zijn. Er zijn ook vaste bezoekers die al een heel leven achter de rug hebben. Kortom: een heel gemengd gezelschap."
De organisatie van I'Abri
Het werk van l'Abri gaat niet uit van een duidelijk zichtbare organisatie. Er is geen hoofdkantoor, er zijn geen vaste mensen in dienst om de organisatie te stroomlijnen. Uiteraard is het wel zo dat er het één en ander georganiseerd moet worden, maar dat gebeurt door medewerkers die ook andere taken hebben. De contacten vanuit l'Abri zijn vooral persoonlijke contacten.
Men kent een eigen circuit, er zijn mensen die de Nieuwsbrief ontvangen, mensen die cassettebandjes en teksten van lezingen aanvragen. Voor veel mensen is l'Abri op die manier toch een vertrouwd adres. Zoals in het vorige nummer van 'Opbouw' werd geschreven is l'Abri ontstaan vanuit het werk van de Amerikaanse predikant ds. FA Schaeffer en zijn vrouw Edith in Europa. De basis van het werk kwam uiteindelijk in Huémoz in Zwitserland te liggen.
Inmiddels bestaan er over de hele wereld adressen: naast Zwitserland en Nederland kent l'Abri huizen of contactadressen in Engeland, Zweden, Duitsland, Korea, Zuid-Afrika, in de USA (2 en een derde adres in oprichting), in India en in Australië. Deze lokale afdelingen zijn zelfstandig, al is er natuurlijk wel sprake van onderlinge afstemming.
Contacten gebeuren tegenwoordig o.a. via E-mail. Maar er zit, aldus ds. Rietkerk, geen vastomlijnd plan achter die vestigingen. "Het werk van l'Abri verbreidt zich niet door middel van organisatie. We geloven in de wet van het mosterdzaadje.
We mogen zaadjes planten en we bidden ervoor."
I'Abri is ook bezig met de voorbereidingen voor een eigen blad: LEV. Lev is het Hebreeuwse woord voor hart, maar er zit ook ons woord 'lef' (durf, visie) in. In het blad zullen geloof en cultuur een centrale rol spelen. Vooral Timon Ramaker houdt zich bezig met de voorbereidingen voor dit blad. Aan hem de vraag hoe het er inmiddels mee staat.
"Vaak heb je iets gehoord wat je nog een keer na wilt lezen. Of je kon niet naar een lezing komen, maar je wilt toch graag van de inhoud kennis nemen. Daar hebben we de cassettebandjes voor, maar er rijpte ook steeds meer het idee om het één en ander op papier te zetten. Er zal in het blad een duidelijke koppeling zitten met het programma van l'Abri. Door middel van het blad blikken we terug op wat we hebben gedaan en we kijken vooruit op wat er nog komt. LEV zal in thematisch opzicht afgestemd zijn op de seizoenen van l'Abri. We hopen dat het eerste nummer aan het eind van de zomer kan verschijnen."
Timon Ramaker was op het moment van dit vraaggesprek bezig met de bewerking van een preek van ds. F.A.
Schaeffer. Wat boeit hem aan die preken?
"Wat me opvalt is dat Schaeffer zo relevant is voor héél het leven. Hij raakt de diepere lagen van het menszijn; het zijn ook de vragen waar ik tegen aan loop. Je ziet dat hij de volle breedte van het christelijk geloof raakt en dat hij geen vragen uit de weg gaat. Het ging hem om de realiteit van het christelijk geloof in het hier-en-nu.
Het inspireert me, dat zo'n oude preek nog altijd zó actueel is. Natuurlijk kan zo'n preek nog een keer worden afgedrukt in LEV. Schaeffer verwoordt met zijn preken nog altijd het hart van het werk van l'Abri: waarom ik geloof wat ik geloof, en dat in deze tijd."
Lezers van 'Opbouw' die meer willen weten over het werk van I'Abri kunnen contact opnemen met de medewerkers van I'Abri-Nederland; te bereiken op: Kromme Nieuwegracht 90,3512 HM UTRECHT, telefoon 0302316933.
Of op Huize Kortenhoeve, Burg. Verbrughweg 40, 4024 HR ECK EN WIEL, 0344 - 691914. Men kan op het adres in Utrecht ook het blad LEV bestellen.