Modificatie of manipulatie?
1996-09-20
Met enige regelmaat wordt er in politiek Den Haag gesproken over moderne vormen van biotechnologie. In vrijwel alle gevallen gaat het dan over de zogenoemde 'genetische modificatie'. Daarbij grijpt men in in de erfelijke eigenschappen van levende wezens om zodoende een verbetering te bereiken of bepaalde stoffen te kunnen (re)produceren. En om maar met de deur in huis te vallen: ik heb een hekel aan het begrip 'genetische modificatie'. In de eerste plaats omdat het een ontwikkeling mooier tracht voor te schilderen dan zij is. In de tweede plaats roept dit begrip een beeld op van een schepping die niet af is. Impliciet ligt hierin de suggestie besloten dat de mensheid in staat is het scheppingswerk voort te zetten. Nu kunnen we met de visie dat de schepping niet volmaakt is uiteraard wel instemmen. De gevolgen van de zondeval ervaren we keer op keer. Maar waar we niet mee kunnen instemmen dat is het beeld dat onze Schepper zou zijn tekort geschoten.- Jaargang 40
- nummer 19
Het biotechnologisch onderzoek wordt in sterke mate bepaald door een groot geloof in de wetenschap. Er zijn nog een aantal problemen en die moeten worden opgelost.... Het maakt ondertussen natuurlijk wel verschil of je de huidige werkelijkheid met al haar gebreken, beziet als het produkt van een evolutionair proces dan wel als een 'produkt' van het scheppend handelen van een persoonlijk God. Een evolutionistisch produkt kán per definitie geen eindprodukt zijn en wórdt per definitie beter. Dat dogma moet worden vast gehouden, hoezeer de dage- , lijkse praktijk ook het tegendeel bewijst. En als het nodig is dan helpt men dat proces, de natuur, een handje. Daar verwacht een groot deel van de mensheid heil van, daar stelt zij haar hoop op. Men gelooft daarin en men wil er ook in geloven.
Grensproblemen
Naar mijn vaste overtuiging zit hier ten diepste het verschil in benadering van het fenomeen 'genetische modificatie'.
Vanuit dit verschil in visie geef ik er ook de voorkeur aan te blijven spreken over 'genetische mánipulatie'. Dat begrip geeft mijns inziens beter aan dat je niet zozeer bezig bent met de begeleiding of versnelling van een toch al lopend proces, maar dat je aan het manipuleren bent met, de ondanks alle gebrokenheid toch wondermooie schepping van God. De in die schepping gelegde ragfijne genetische structuren moeten ons tot verwondering brengen. Ook, of misschien wel juist in die ragfijne genetische structuur, zien we de kwetsbaarheid van mens, plant en dier. Genetische afwijkingen zijn talrijk.
Vaak zichtbaar en merkbaar. Soms ook niet. Waar het in politiek en wetenschap op aan komt dat is dat we voor de juiste grenzen halt weten te houden. Wij mogen niet onbeperkt biotechnologisch knutselen met de genetische structuur van geschapen organismen. De Here God immers heeft grenzen aan soorten gesteld, deze 'naar hun aard' geschapen. De autonome mens wil echter baanbrekend en grensoverschrijdend bezig zijn en wenst geen halt te houden voor het onderscheid tussen mens, plant of dier. We hebben immers toch alles in ons voorgeslacht...
Permanente discussie
Toch zal over de ethische vragen waarmee we worden geconfronteerd voortdurend moeten worden gediscussieerd.
Christenpolitici en christenwetenschappers hebben hierin een voortrekkersrol te vervullen. Van hen mag een kritische houding ten opzichte van de ontwikkelingen op het terrein van de genetische manipulatie worden verwacht.
En ook al leeft bij velen het idee dat de principiële strijd allang gestreden is, vanuit de politieke praktijk weten we dat het hier gaat om een permanente discussie. Grenzen worden steeds weer verlegd en wat is opwindenderdan gestelde grenzen overschrijden. Meer en meer zullen we met de consequenties van de moderne biotechnologie worden geconfronteerd.
Zo komen er steeds meer genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen. Wie heeft daar nog zicht op? Wellicht het betrokken multinationale bedrijfsleven en de door hen ingeschakelde octrooibureaus. Met een patent op genetisch gemanipuleerd leven is nl. grof geld te verdienen! Kan het onbescheidener? De argeloze consument is het zicht reeds lang kwijt en wordt gemanipuleerd. Vele vragen komen op ons af. Zal er bijv. in de toekomst nog een voedselpakket samen te stellen zijn waarin géén genetisch gemanipuleerde produkten zijn verwerkt? De mogelijkheid en vrijheid om daarvoor te kiezen zou mijns inziens tenminste moeten worden gegarandeerd. Wellicht liggen hier unieke kansen voor de biologische landbouw om dit natuurlijke gat in de markt op te vullen.
Dick Stellingwerf is lid van de Tweede Kamer voor de R.P.F.