De Alpha-cursus komt eraan!
1996-09-20
Een doordeweekse avond in een grote stad. Bij een kerkgebouw is het een drukte van belang, honderden mensen gaan naar binnen. Voor het grootste deel ongelovigen. Wat is er aan de hand? Deze mensen gaan naar binnen om het evangelie te horen. En dat niet eenmalig, ze blijven komen, weken achter elkaar! Een groot gedeelte van de bezoekers komt in de loop van een paar weken tot geloof. Ze worden lid van een plaatselijke gemeente en zijn zo enthousiast over hun nieuwe geloof dat ze hun familie en vrienden gaan meebrengen. Die komen op hun beurt ook weer tot geloof en dat gaat zo maar door, het sneeuwbaleffect.- Jaargang 40
- nummer 19
Een droom van een overspannen dominee, hierboven? Een 'zendingsverhaal' uit verre landen, of uit voorbije tijden, maar zeker niet van hier en nu? Lees verder! Kerkelijk Nederland is nog maar net gewend aan de naam Willowcreek of er staat al weer iets nieuws op ons te wachten: de Alpha cursus. In beide gevallen gaat het trouwens om dezelfde gerichtheid: hoe bereiken we buitenstaanders met het Evangelie? Voor vele christenen in Nederland is het een verrassing kennis te maken met de visie en het bestaan van een gemeente als Willowcreek die er in slaagt het Evangelie zo te brengen, dat niet-kerkelijke mensen in de Westerse cultuur zich erdoor aangesproken voelen en zelf daadwerkelijk tot geloof komen. Wie zich verdiept in het door de Stichting Willowcreek Nederland uitgegeven materiaal of een van de samenkomsten bezoekt die door deze Stichting belegd worden, kan daaruit veel inspiratie opdoen voor het werken in de eigen gemeente.
Tegelijkertijd kan het soms wat overweldigend overkomen. Waar moet je beginnen als je de visie van Willowcreek van harte onderschrijft? Deze visie, dat de gemeente er niet is ten behoeve van zichzelf, maar dat ze geroepen is in woorden en daden te getuigen dat de Here God een levende God is, en dat Hij deze wereld wil verlossen door zijn Zoon Jezus Christus.
Het goede nieuws van het kruis en de opstanding van de Here Jezus kan nog steeds gehoord worden, ook door mensen die er niets van weten. De kerk is er voor verantwoordelijk dat ze dat laat horen in begrijpelijke taal en dat ze geen onnodige struikelblokken legt voor mensen die zoeken. Dit kan ze doen door steeds de vormen die ze hanteert, en de menselijke tradities erom heen, die geen deel uitmaken van de boodschap, onder kritiek te stellen.
Een gemeente die ernst wil maken met de grote opdracht tot getuigen, zou zich konsekwent deze vraag kunnen stellen: is de manier waarop wij het geloof gestalte geven een verhindering om buitenstaanders te bereiken of niet? Mogelijk dat dan een groot aantal dingen in zo'n gemeente er anders uit gaan zien.
Zo'n proces van gemeentevernieuwing, met het oog op de grote opdracht, is een zaak van lange termijn. Het verlangt een voedingsbodem in de gemeente, die als geheel toegroeit naar de visie: we zijn er niet alleen voor ons zelf. De vensters naar de wereld moeten open! Een laagdrempelige manier om deze zelfde visie vorm te geven is de Alpha cursus. Kortgeleden ben ik met enkele gemeenteleden naar een toerusting voor deze cursus in Engeland geweest. Ik wil u er graag iets van vertellen.
Wat is de Alpha cursus?
De Alpha cursus is ontstaan in een Anglicaanse kerk in het hartje van Londen, genaamd Holy Trinity Srompton (HTS). Het is een cursus van tien avonden over de fundamenten van het christelijke geloof, gericht op buitenkerkelijken.
In de huidige opzet dateert de cursus van 1991. In het eerste jaar volgden 600 mensen de cursus. Het bleek een doorslaand succes. AI snel begonnen andere kerken de cursus over te nemen. Er volgden trainingen voor mensen die er in hun eigen kerk mee aan de slag wilden. In 1995 waren er 2500 cursussen met in totaal ongeveer 100.000 deelnemers (u leest het goed!), voor het grootste deel in Engeland, maar verder verspreid over tientallen landen. Het laatste nummer van 'Alpha News' van juli 1996 maakt melding van 4000 cursussen die op dat moment bekend zijn, terwijl er dit jaar een kwart miljoen deelnemers worden verwacht. Het merendeel van de deelnemers zijn ongelovigen. De spectaculaire groei is voornamelijk te danken aan het feit dat veel van de deelnemers tot geloof komen en dan zelf de beste promoters zijn voor de volgende cursus. 0 Hiermee is meteen een geheim van Alpha onthuld. Het draait om relaties. Mensen komen in de regel naar Alpha doordat ze worden uitgenodigd door bekenden die er zelf door zijn geraakt. Voor een buitenstaander is evangelisatie door mensen in je omgeving van familie en vrienden, die zelf enthousiast zijn en die je hebt zien veranderen, veel uitnodigender dan door vreemden van wie je verder niets weet.
Hoe is de opzet van Alpha?
Iedere cursusavond heeft een vaste structuur. De avond wordt begonnen met een gemeenschappelijke maaltijd, een lopend buffet of iets dergelijks. Tijdens de maaltijd is er aandacht voor elkaar als persoon, er wordt gevraagd naar wat mensen zelf bezighoudt, naar hun werk, familie, etc. Er wordt dan niet over het geloof gesproken. Na drie kwartier wordt er een korte pakkende inleiding gehouden over een kernpunt van het christelijk geloof, bijv. op de eerste avond over: Waarom nou Jezus? Daarna wordt het gezelsChap opgedeeld in groepjes van 12 personen maximaal, waarvan 4 in het team zitten en 8 dus nieuwe deelnemers zijn. In de groep, die gedurende 10 weken dezelfde samenstelling houdt, is gelegenheid te reageren op het gehoorde. Mensen worden aangemoedigd voor de dag te komen met hun vragen en hun kritiek, geen enkele reactie wordt beschouwd als dom of ongepast. Hierdoor ontstaat een sfeer van openheid waarin geleidelijk ook ruimte is om de bijbelse antwoorden te horen. In zo'n groep kan in de loop van de cursus enorm veel gebeuren. Er ontstaan soms intensieve contacten die zich ook buiten de groep voortzetten. Mensen die in het begin vol vragen en kritiek zitten kunnen aan het eind totaal veranderd zijn, omdat ze de ruimte krijgen en niet afgewezen worden. Inhoudelijk concentreert de cursus zich op de centrale waarheden van het geloof (Mere christianity, louter christendom, zoals C.S. Lewis het noemde).
Geen wonder dat alle kerken die willen staan op de rechtzinnige trinitarische geloofsbelijdenissen van de eerste eeuwen, met deze cursus uit de voeten kunnen. Overigens wil dit niet zeggen dat het geheel nu ook oppervlakkig zou zijn. Het tegendeel is waar. Een belangrijke doelstelling is, aan mensen van de twintigste eeuw te laten zien dat je niet je verstand op nul hoeft te zetten om te geloven in de God van de Bijbel. Maar naast een beroep op het verstand wordt er ook een beroep gedaan op het hart, en op de wil. Het gaat er niet om dat mensen alleen veranderen van inzicht maar dat hun leven verandert. Mensen moeten gaan beseffen dat het evangelie als het wáár is hun hele leven raakt.
De Heilige Geest
Het kan lijken alsof in deze cursus mensen het werk moeten doen van overtuigen en bekeren. Niets is minder waar. Er is een ruime aandacht voor het werk van de Heilige Geest. Hij is het die moet werken in de diepten van de menselijke geest, die doden levend maakt, die mensen en kerken diepgaand reinigt en vernieuwt. Heel centraal (letterlijk, meestal gepland na ongeveer een week of vijf) in de opzet van de cursus is een weekend, dat de deelnemers gezamenlijk doorbrengen.
Tijdens dit weekend komt de persoon en het werk van de Heilige Geest aan de orde, de Geest die God belooft aan al zijn kinderen. Er wordt uitgelegd dat het ontvangen van de Heilige Geest en het vervuld worden met de Heilige Geest niet hetzelfde zijn. Iedere christen heeft de opdracht steeds opnieuw vervuld te worden met de Geest (Ef. 5:18-20). De Heilige Geest wil ook al Gods kinderen toerusten met gaven om te groeien in het geloof en tot opbouw van de gemeente. Heel belangrijk is dat mensen met de verwachting naar God leren gaan dat Hij hen wil gebruiken voor de komst van zijn Rijk. Wat de Alpha cursus zo overtuigend maakt zijn de verhalen van veranderde levens van mensen. Er zijn inmiddels verscheidene boeken in Engeland gepubliceerd waarin mensen hun persoonlijk getuigenis geven hoe ze God hebben leren kennen door middel van Alpha en hoe dat hun leven radikaal veranderd heeft. Je hoort verhalen over ouders die weer contact krijgen met hun kinderen die ze in geen jaren gezien hadden, over echtgenoten die hun scheiding ongedaan laten maken, over mensen die van hun verslaving afkomen. Heel bijzonder is ook wat er in de gevangenissen in Engeland gebeurt. Gevangenen die soms tot levenslang veroordeeld zijn volgen de Alpha cursus in de gevangenis, komen daar tot geloof en zijn zelf degenen die de cursus doorgeven aan anderen. Er ontstaan gebedsgroepjes van gevangenen en er was zelfs een gevangene die eerder vrij werd gelaten dan verwacht, en daar niet mee accoord ging want de Alpha cursus was nog niet klaar! Elke cursus wordt in de elfde week afgesloten met een Alpha Supper. Dat betekent dat er dan extra veel werk wordt gemaakt van de maaltijd. Deelnemers nodigen hun vrienden en familie uit voor een gezellige avond waarbij "ook iets over het christelijk geloof zal worden gezegd". Mensen krijgen naast het materiële ook genoeg geestelijk voedsel aangeboden om ze nieuwsgierig te maken, dit alles in een losse en open sfeer doorspekt met veel humor. Voor wie meer wil wordt dan de volgende cursus aangekondigd die in de regel kort daarop van start zal gaan. Deze werkwijze blijkt het meest bevredigend te zijn als de cursus in elk geval drie keer per jaar wordt aangeboden.
Lage drempel
Het aantrekkelijke is dat ook mensen die normaal een grote drempel ervaren om met anderen over het geloof te praten toch volop ingeschakeld kunnen worden in deze vorm van evangelisatie. Er zijn altijd gastheren en gastvrouwen nodig, die anderen op hun gemak kunnen stellen, mensen die koken, mensen die stoelen aanslepen. En pasbekeerde christenen kunnen zelf ook direkt ingeschakeld worden. Er zijn verhalen van mensen die bij de eerste ronde niet tot geloof kwamen, maar die voor de volgende cursus best wilden helpen met bijv. koken, omdat de sfeer zo goed was. En dan bij de tweede ronde viel het kwartje wél. Er is zoals gezegd inmiddels in tientallen landen ervaring met de cursus opgedaan. Het blijkt dat deze aanpak zich zonder moeite laat overplaatsen naar andere culturen en situaties. Er zijn Alpha cursussen van Australië tot Zimbabwe, van Hong Kong tot in Mexico. In Nederland is inmiddels een begin gemaakt met de vertaling van het cursusmateriaal, een gezamenlijk initiatief van de IZB en Youth for Christ. Inhoudelijk is bijna al het materiaal van de hand van dominee Nicky Gumbel, een van de stafleden van Holy Trinity Brompton. Het basisboek heet in het engels Questions of life en zal in Nederland verschijnen onder de titel Een kwestie van leven.