Niet door geweld, maar door geest (14)
1996-10-04
Mattanja kon het gebeurde niet vergeten. Hij voelde meer dan hij kon bewijzen, dat het fout was wat Matathias had gedaan. Hij dacht erover na als zij langs eenzame paden door het bergland trokken of als hij 's nachts wakker schrok uit een angstige droom. Het was natuurlijk waar: Jahweh had zijn wetten aan Israël gegeven. Die waren de kostbaarste schat van het joodse volk. Zoveel had Mattanja wel van zijn vader geeerd. Maar toch klopte er iets niet.- Jaargang 40
- nummer 20
Kinderen van het verbond moesten het teken van het verbond dragen. Maar was het omgekeerde ook waar: dat de besnijdenis je tot een echte Jood maakte? Zouden de profeten daar iets over gezegd hebben? Mattanja wist het niet. Hij kon het aan niemand vragen ook. De andere jongens zouden hem uitlachen om zulke vragen: waar maakte hij zich druk over? Het was toch prachtig wat Matathias deed: de vijand verjagen en het volk bevrijden.
Bij de ouderen hoefde Mattanja helemaal niet aan te komen: hoe haalde zo'n kind het in zijn hoofd kritiek te hebben op hun leider, de knecht van Jahweh? Zij waren veel te blij eindelijk eens iets te kunnen doen tegen de gehate vijand. En zo tobde de jongen alleen verder. De beelden kwamen terug in zijn droom: syrische soldaten die joodse kinderen doodden, een joodse priester die een doodziek kind nog ziekter maakte. Dan hoorde hij de kleine Alexander weer jammeren: 'Mama, mijn hoofd!' en dan zag hij weer de angstige ogen van de moeder. Mattanja werd stiller in deze tijd. Er kwam een verbeten trek om zijn mond en een verdrietige blik in zijn ogen. De tijd ging verder. De strijd van de joodse opstandelingen tegen de syrische bezetter ook. Een jaar nadat de opstand in Modeïn was begonnen, stierf Matathias.
Toen hij zijn einde voelde naderen, riep de oude priester zijn vijf zoons bij zich en sprak hun toe. Mattanja, die altijd in de buurt van zijn meester was, moest denken aan de verhalen over de aartsvaders. Zou het zo ook geweest zijn toen vader Jakob ging sterven en zijn kinderen één voor één zegende? Ook Matathias sprak over het verleden en over de toekomst. En toch - dacht de jongen - klonk er iets anders door in de stem van de priester, een andere toon, misschien ook een ander geloof dan bij Jakob. Wat een diepe indruk had het op Mattanja gemaakt, toen Jesua de geschiedenis vertelde. De oude Jakob die zijn kinderen zegent en belijdt: "Op uw heil wacht ik, Jahweh!" Hij die het altijd zelf had gedaan, besefte in het gezicht van de dood dat hij het moest láten doen, door zijn God. En juist die toon, dat geloof, miste de jongen intuïtief bij het afscheid van de oude priester. Ook dit was een mens die veel zelf had gedaan in zijn leven en die nu zijn zoons opwekte het heft in eigen hand te nemen. Matathias sprak wel over het verbond, maar Mattanja dacht dat de oude man het meer over de mensen dan over de God van het ve. ~had. "Toont nu, mijn kinderen, een' _'eliefde voor de wet en geeft je leven voor het verbond dat onze voorouders sloten. Herinnert je de daden die zij in hun tijd hebben gedaan. Je zult er een grote eer en een eeuwige naam mee verwerven."
De dode werd te Modeïn begraven. Mattanja hoopte zijn vader te kunnen bezoeken, maar toen zij het dorp binnenkwamen zag hij dat Jesua niet thuis was. Het maakte de jongen verdrietig, alsof hij niet zijn meester maar zijn vader moest begraven, vandaag. Hij zou het tegen niemand hebben durven bekennen, maar diep in zijn hart schreide het: "Vadertje, vadertje, wat zou ik graag met u willen praten!" In de moeilijkste periode van zijn jeugd miste hij het geloof en de wijsheid van zijn vader. Judas volgde zijn vader Matathias op als leider van de opstandelingen.
Judas 'de Makkabeeër' werd hij al spoedig genoemd. De man die toeslaat als een hamer, betekende die naam.
Een paar keer kwam het tot een komplete veldslag met de Syriërs. Steeds meer terrein moest de vijand prijsgeven.
Het licht der bevrijding begon te gloren en het had er alle schijn van dat Jahweh bezig was zijn vrede te leggen op zijn volk Israël.