Verzoening in Noord-Ierland
1996-11-29
Het gebouw deed me een beetje denken aan de Zuiderkerk in Zwolle. Het staat , in het centrum van Belfast, Noord-Ierland. Het is van een van de Gereformeerde kerkgenootschappen daar. De hoofdingang is niet bruikbaar.- Jaargang 40
- nummer 24
Gebarricadeerd met dik gaas en prikkeldraad. De ramen zijn voorzien van een stevig traliewerk. Bezoekers moeten achterom. Via een stalen kooi met videobewaking kom je binnen. De deur van de kooi sluit voordat de deur van de kerk open gaat. "Safety first, sir. Sorry; IRA-attacks, you know!"
De bezoekers die binnen druppelen komen voor een vergadering van de Orange Lodge, één van de vele 'oranjeverenigingen' in Noord-Ierland. Grand Master Ds. Cannahan vertelt me hoe door bijbelstudie, gebed, zang en vooral het bijhouden van het historisch zelfbewustzijn de band met Groot-Brittannië levend wordt gehouden en de weerzin tegen alles wat Rooms is op peil blijft. Onmisbaar daarbij zijn de 'parades', herdenkingsmarsen van de protestanten door de straten van steden en dorpen in Noord-Ierland Met hand en tand verzetten de Noord-Ierse protestanten zich tegen een inlijving bij de Ierse Republiek. Die wordt gedomineerd door de Roomsen en dus ben je je leven als protestant niet zeker, zo is de diepgewortelde gedachte. Gediscrimineerd Het gebouw staat in een troosteloze omgeving. Saaie, grauwe rijtjeshuizen en industrie. St. Mattews Church, Rooms Katholiek. Ook hier is het glas-in-lood nauwelijks nog te zien, zo dicht betralied zijn de ramen. Gemiddeld vijf keer per week moet father O'Brien de politie waarschuwen: stenen gooiende protestanten. O'Brien vertelt hoe de katholieken in Noord-Ierland gediscrimineerd worden. De goede banen gaan naar de protestanten. Katholieken doen het vuile werk of zijn werkloos. Met lede ogen zien ze de oranjemarsen aan zich voorbij trekken. Het voedt de haat. En alle vredespogingen en wapenstilstanden ten spijt laait het geweld toch steeds weer op. Je vraagt je af hoe in de kerken het evangelie van de verzoening wordt gepredikt. Als je daarover begint, blijven de voorgangers zowel aan Protestantse als aan Rooms Katholieke zijde vaag. "Natuurlijk zeggen we tegen de mensen dat ze hun naaste moeten liefhebben als zich zelf. Of de vijand daar ook bij hoort? Eh, ja, waarschijnlijk wei". Maar concreet gebeurt er vanuit de kerken weinig. En het is ook moeilijk.
Want de felste figuren komen niet (meer) in de kerk. Een taxichauffeur houdt me fanatiek het protestantse gelijk voor. Ik vraag bij welke kerk hij hoort. Verbaasd kijkt hij me aan: "Ik kom nooit in de kerk, sir" ...
Muur Peter Williams is van het Corrymeela Centre in Belfast. Hij rijdt me naar de 'muur'. De neergutsende regen maakt de aanblik nog triester dan die gewoonlijk al moet zijn. Zeker drie meter hoog. Van steen. Hier en daar zijn zelfs versieringen aangebracht door de bouwers. Aan de ene kant van de muur de protestantse wijk. Aan de andere zijde de katholieke. Nauwe poortjes, die bij dreigende rellen snel gesloten kunnen worden. Ze staan nu open. Een goed teken, zegt Williams. Hij brengt me bij een huis vlak achter de muur in het katholieke gebied. Daar vormen acht mensen, zowel protestanten als katholieken een leefgemeenschap. Ze willen laten zien dat ze in vrede kunnen leven, samen. Het Corrymeela Centre doet wat de kerken nalaten. Mensen vanuit het evangelie bewust maken van wat verzoening in de praktijk van het verscheurde Noord-Ierland betekent. Daar is moed voor nodig. Moed die de voorgangers in de grote protestantse kerken niet tonen. Dat is een pijnlijke ervaring voor een Nederlandse gereformeerde. Omdat je zoveel van je eigen kerkelijke leven herkent in het gereformeerde kerk-zijn in Noord-Ierland. Er gaat in Belfast een grap rond, die de situatie treffend beschrijft. Komt een man de pub binnen. Hij zegt: Ik ben atheïst! Zeggen de mensen in de pub: katholiek of protestant?