Woord en beeld
1995-07-28
Beeldende taal?- Jaargang 39
- nummer 15
Een andere wijze om toch aan de beeldcultuur tegemoet te komen, is niet het beeld tegenover het woord plaatsen, maar het woord zelf meer beeldend te maken. Beeldende verkondiging. Sprankelende preken waarin het evangelie met en in alledaagse beelden dicht bij huis komt. Net zoals Jezus zelf deed in zijn gelijkenissen. Beeld en woord roepen daarin elkaar op en vloeien in elkaar over. Een prikkeling voor oog en oor beide, en daarom ook voor het hart. Ik geef toe, zo zou het misschien moeten zijn, het is de meest ideale en wenselijke situatie. Maar voor hoeveel voorgangers is dit in de praktijk weggelegd? Hoeveel predikanten kunnen dan niet meteen hun toga aan de kapstok hangen omdat dit hen ten enenmale niet lukt? Als straks in een volgroeide beeldcultuur alleen de op één hand te tellen begenadigde taalvirtuozen nog aan het woord mogen komen, dan wordt de verkondiging een zeer schaars goed, voorbehouden aan een kleine elite van predikheren en -vrouwen die het nog enigszins tegen de mediatalenten van vlot ogende en babbelende televisiepresentatoren kunnen opnemen.
De zwakheid van het woord
Hoe dan ook, steeds duidelijker wordt in elk geval dat het woord op veel fronten het waarschijnlijk moet afleggen tegen het beeld. Wat uiteindelijk daarvan de gevolgen zijn voor het kerk-zijn, zou ik niet durven zeggen, behalve dat ze ingrijpend zullen zijn en om een fundamentele bezinning vragen.
Het gesproken mensenwoord, als voertuig voor het Woord, zal in de verdrukking komen, zal in z'n soberheid als een dwaasheid ervaren worden. Wie kan er straks in een wereld waar TV en video van jongs af aan de ogen hebben geprikkeld, nog werkelijk luisteren naar een preek van 20 minuten? Maar laten we ons van de weeromstuit niet verleiden tot louter cultuurpessimisme, want daar schieten we weinig mee op. Bovendien, Paulus wist wel beter: het dwaze van God is wijzer dan de mensen en het zwakke van God is sterker dan de mensen. En, om mee te eindigen: in den beginne was het Woord, niet het beeld.
Dit is het slot van een artikel, dat Dr. E. van der Veer te Midwolda schreef in de 'Groninger Kerkbode' (gereformeerd). We bevinden ons midden in een veranderingsproces, dat steeds meer onze samenleving gaat beheersen. Het visuele staat voorop. Dat boeit. Je moet het zien. Dit gaat aan de kerk niet voorbij. De televisie is nog steeds in opmars en de preek komt in de verdrukking als hoorbare verkondiging van het evangelie. Maar we moeten het woordkarakter van het heil handhaven. En wat God Zelf in beeld brengt via de bediening van de beide sacramenten voegt niets aan het gesproken Woord toe. We worden al luisterend naar de boodschap van Christus' genade zalig!