Weer samen naar school
1995-09-08
De vakantietijd van onze kinderen is voorbij. De scholen en onderwijsinstellingen zijn weer begonnen, dan wel staan te beginnen. Weer naar school is het parool. Is dat alleen een verplichting en uitdaging voor de kinderen zelf? Of zijn er ook anderen bij betrokken? Enige jaren geleden startte op initiatief van de rijksoverheid de actie 'Weer Samen Naar Schooi'. lnzetvan dit beleid is om basisscholen in staat te stellen extra zorg en aandacht te geven aan leerlingen die problemen ervaren in het onderwijs. De afgelopen decennia was deze zorg in belangrijke mate buiten de basisschool komen te liggen in aparte scholen voor speciaal onderwijs. Sterkere leerlingen waren de zwakkere leerlingen als het ware gaan verdringen.- Jaargang 39
- nummer 18
Invloed van ouders
'Weer Samen Naar School' zou je ook in andere zin kunnen opvatten. Het is nogal gemakkelijk kinderen aan school af te leveren en de pedagogische verantwoordelijkheid aan de betreffende onderwijsinstelling te laten.
Het (protestants) christelijk onderwijs is voortgekomen uit het adagium 'de school aan de ouders' en kent daarmee een andere traditie. Van oudsher hebben ouders een belangrijke rol gespeeld in de christelijke school. Dit is overigens geen vanzelfsprekendheid. Door de schaalvergroting in de afgelopen twintig jaar en de professionalisering van de schoolbesturen neemt het aantal ouders dat in besturen actief is geleidelijk af en daarmee dreigt ook hun invloed terug te lopen. De oud-voorman van de Unie voor het Christelijke Onderwijs, Klaas de Jong Ozn., heeft terecht gezegd dat "het bij het wezen van het christelijk onderwijs hoort dat ouders invloed blijven houden, met name op de identiteit ervan."
Zingeving en normen
Over 'identiteit' gesproken: gelukkig ontstaat voor zingeving en normen en waarden in brede kring, ook in het onderwijs, een nieuwe belangstelling. Enkele jaren geleden vroegen de bewindslieden Hirsch Ballin en Ritzen aandacht voor het teruglopende normbesef onder de jeugd. Denk aan jeugdcriminaliteit, druggebruik, voetbalvandalisme etc.
Het onderwijs moet naast het bijbrengen van kennis ook een rol spelen bij de opvoeding van de leerlingen door het bewust aandacht schenken aan de betekenis van normen en waarden. In de kring van de lezers van 'Opbouw' spreekt dit wellicht vanzelf. Toch gaan ook aan onze kinderen en leerlingen de verschijnselen van secularisering en ontzuiling in het onderwijs niet voorbij. Omgekeerd weet ook menig leerkracht op een 'orthodoxe school' hoe moeilijk het is door het gedrag van - sommige - kinderen blijvend een redelijke dosis arbeidsvreugde te beleven. Het Nederlands Dagblad schreef in dit verband onlangs dat werken met kinderen voor sommigen een synoniem is geworden voor 'zelfvemietiging'.
De school kan het niet alleen
Terug naar Hirsch Ballin en Ritzen. Zomer 1992 werd op initiatief van de huidige minister van onderwijs dr. J.
Ritzen het Platform Pedagogische Opdracht van het Onderwijs ingesteld dat verschillende congressen en debatten heeft georganiseerd over de betekenis van normen en waarden.
Het is nuttig om van de vruchten van dit beraad kennis te nemen. Ik noem ter illustratie het extra bulletin van de Unie voor Christelijk Onderwijs 'Jongeren in beeld'. Een van de auteurs constateert hierin dat geleidelijk bij opvoeders weer het besef toeneemt dat het ingroeien in een levensbeschouwelijke traditie noodzakelijkerwijze voorafgaat aan en voorwaarde is voor de opbouw van persoonlijke verantwoordelijkheid en autonomie. Het bij- en overbrengen van levensbeschouwelijke - trouwens ook van andersoortige - normen en waarden kan nooit alleen een opgave zijn van leerkrachten in het onderwijs. De rol van anderen, meer en minder direct betrokkenen zoals ouders, kerken, jeugdclubs, (sport)verenigingen kan niet genoeg onderstreept worden.
De school kan het dus niet alleen. Weer naar school, moet dat dus niet altijd zijn: weer samen naar school?