"Jasje is veranderd, maar preek blijft preek."
1995-10-06
Het begon er op te lijken deze ene zaterdag! Een vrouw op de kansel, achter het orgel en op de panfluit. Alsof er geen dikke rapporten en slepende discussies bestonden. Nederlands Gereformeerde vrouwen hadden even lak aan het vrouwenvraagstuk. Nee, het was één en al vrouw, zover het oog reikte op de Vrouwencontactdag in Enschede. Toch werd voor het uitwerken van het thema een dominee en dus een man uit de kast gehaald. Ds. J.M. Mudde paste zich echter aan en koos voor een heel vrouwelijke titel: “Modieuze dames dragen óók kleding”.- Jaargang 39
- nummer 20
Het leek alsof de vrouwelijke leiding van die dag, zich dit thema persoonlijk hadden aangetrokken. Kleurige mantelpakjes, korte rokken, gehakte schoenen, gekapte haren, lippestift en rouge. 't Was compleet. Maar er was meer: Spijkerbroeken, sweaters, winterjassen en klederdracht. Ze hadden allemaal kleren aan. Jong en oud, groot en klein, onder een grijs of mahonie-gekleurd kapsel. En dat zal ook altijd zo blijven, zo verzekerde ds. J.M. Mudde zijn aandachtig vrouwenpubliek.
De trend, de kleuren en de stoffen veranderen. De kleding blijft. En zo is het nu ook met de kerk, trok hij de vergelijking door. Op het toch wel gladde ijs hield de spreker en één van de heel weinige mannen in de zaal zich keurig staande. Ook modieuze dames dragen kleding, was dan ook een 'werktitel'. Het eigenlijke onderwerp betrof de vernieuwing binnen onze kerk. De dag zelf was overigens weinig vernieuwend, op de vrouwelijke hoofdrolspelers na.
De ruim vierhonderd deelnemers werden getrakteerd op zang, een schriftlezing en een referaat. 's Middags was er tijd ingeruimd om prangende vragen door de spreker behandeld te laten worden. Wat meer rook naar vernieuwing waren de muzikale onderbreking door het vrouwelijk duo op orgel en panfluit.
Oude vertrouwde
Een vertwijfelde bezoeker zal zich echter na het verhaal van ds. Mudde misschien hebben afgevraagd of hier geen sprake was van een nieuwtje in plaats van vernieuwing. Dat is geen flauwe woordspeling, maar een wezenlijk verschil, zo maakte ds. Mudde duidelijk: "Als je tegenwoordig spreekt over vernieuwing, dan bedoel je iets wat afwijkt van de bekende, bestaande patronen. De nieuwste mode wordt gekenmerkt door andere stoffen en andere kleuren. Maar altijd op basis van iets wat er al was, alleen er is het één en ander aan veranderd".
Mudde wees vervolgens op de betekenis van het woord vernieuwing in de Bijbel. "Als Paulus in 2 Kor. 5 vers 17 zegt dat het oude is voorbijgegaan en het nieuwe is gekomen, dan bedoelt hij iets ongehoord nieuws. De nieuwste mode of nieuwste auto is maar betrekkelijk nieuw. Dit nieuwe is eigenlijk een variatie op het oude bestaande. In de bijbel niet. In de bijbel is het nieuwe zo nieuw als het licht op de eerste scheppingsdag, zo nieuw als de eerste kus. De vernieuwing in Jezus Christus is pas het volstrekt nieuwe. Dankzij Hem staan we in een nieuwe relatie tot God: Een vernieuwde relatie", betoogde de Enschedese predikant. Waar Christus is, is het nieuwe en dat is de maatstaf die we moeten hanteren als we het hebben over vernieuwingen in de kerk, zo hield ds. Mudde zijn publiek voor.
"Jezus Christus is de maatstaf waar al het oude en nieuwe aan getoetst moet worden. Er mag daarom veel veranderen, maar niet de inhoud van ons geloof. Als door veranderingen Jezus Christus uit het centrum wordt weggeduwd, betekent dat een aftakeling". Maar hij benadrukte dat dit behalve voor vernieuwingen ook voor het oude vertrouwde geldt.
Famillefoto's
Mudde bepleitte ook 'de juiste proporties': "Gebedskringen, praise-avonden ervaren wij als vernieuwingen. Maar in bijbels licht is dat maar betrekkelijk en gaat het om nieuwtjes. Het Nieuwe met hoofdletter is Jezus Christus. En niet de nieuwtjes moeten ons bezighouden, maar het Nieuwe". Volgens Mudde is er werkelijk sprake van vernieuwing wanneer twee mensen het weer goedmaken na een lange tijd van ruzie, als iemand na een moeilijke onzekere periode belijdenis van het geloof aflegt of wanneer er een diep verlangen is anderen tot Jezus te brengen. "Om deze vernieuwingen moet het draaien en daaraan moet het kerkelijk leven dienstbaar zijn", zo betoogde hij. Bovendien hield hij de ruim vierhonderd vrouwen voor dat ze nuchter moesten zijn ten aanzien van veranderingen: "Als u wel eens familiefoto's kijkt, weet u dat er niets zo veranderlijk is als de mode. Waar je vijfentwintig jaar geleden in liep, zou je nu niet meer aan durven doen. En dat denkt u over vijfentwintig jaar ook. En of u nu progressief of conservatief bent, je deelt in het veranderlijke en gaat mee met de tijd. Kleding blijft echter kleding; dat is onveranderlijk en dat heb je ook altijd nodig. Met de kerk gaat het precies zo. De sfeer van toen, het taalgebruik van toen ... het jasje is veranderd, maar de preek blijft de preek en de psalmen de psalmen". De twee stromingen 'progressief' en 'conservatief' binnen een gemeente, noemde hij karaktereigenschappen. Hij waarschuwde ervoor op te passen dat deze karakterverschillen niet leiden tot "duivelse tegenstellingen die de kerk kapotmaken". "Als het om het bewaren van het evangelie gaat, kunt u niet conservatief genoeg zijn. Daarentegen kunt u niet progressief genoeg zijn als het gaat om groeien naar de nieuwe mens", aldus Mudde.
Kinderliedje
De predikant noemde ook nog even het woord 'flexibiliteit': "Buitenstaanders weten nog wel de weg te vinden naar de kerk. Daar moeten we ook rekening mee houden door een open gemeente te zijn, laagdrempelig, om mij één evangelisatiedienst per maand. En je moet niet flexibel zijn ter wille van jezelf, maar ter wille van Christus. Je aanpassen aan degene met wie je te maken hebt. En daarom behalve de oude berijming ook eens een kinderliedje zingen of de exegetisch doortimmerde preek wat speelser te maken. Het gaat er uiteindelijk om dat we willen dienen en het evangelie dienstbaar willen zijn". Een exegetisch doortimmerde preek was het niet en in plaats van kinderliedjes werd een tweetalopwekkingsliederen gezongen.
Ja, het leek er steeds meer op. Want zowel progressief als conservatief zongen 'Heer uw licht en uw liefde schijnen'. Toch geloofden niet alle toehoorsters onwrikbaar in de woorden van de dominee. "Ik hou niet van al die vernieuwingen. Ze zeggen dat de jeugd dan komt...Maar die komt om het Woord en niet om de vernieuwingen. Dat helpt niet. Degene die in God geloven komen toch wel. Als het allenig maar gaat om een nieuwtje; nee, daar hebben ze geen lust in", aldus een rasechte Bunschotense. Wel vond ze het gezellig met al die vrouwen bij elkaar, maar de woorden van de dominee gingen er bij haar toch niet zo makkelijk in. Een andere bezoekster ging het niet ver genoeg. Het was haar te genuanceerd. We moeten met de tijd mee, zo meende ze. Binnen haar gemeente is het een klein aantal mensen dat de vernieuwingen constant in de weg staat. Zij en haar man strijden er al jaren tegen, maar beginnen het moe te worden: Waarom moeten wij altijd water bij de wijn doen? zo vroeg ze zich geïrriteerd af.
Tegenstanders
Aan de uitspraak van Paulus in Romeinen 14 over de sterken en de zwakken had ze niet zoveel. Muddes toelichting 's middags bracht er misschien wat meer licht in de zaak. Mudde: "De sterken dienen rekening te houden met de zwakken. Stel, iemand haakt af van Christus. Die is in dat geval de zwakke en de sterkere moet hem of haar tegemoet komen. We leggen dat alleen vaak verkeerd uit. Die zwakke is namelijk niet iemand die ergens op tegen is, maar iemand die iets niet met zijn geweten kan overeenkomen. En ik heb het nog nooit meegemaakt dat iemand die tegen een bijbelklas is, Christus verloor. Tegenstanders van een bijbelklas zijn vaak mensen die zelf geen kinderen meer hebben. In dit geval is dus het kind de zwakke en diens belang dient dan ook te prevaleren boven dat van iemand die de Here al gevonden heeft". De bezoekster haalde enigszins opgelucht adem. Ze hoefde dus niet voor alles opzij te gaan omdat het de zwakkere broeders en zusters zou betreffen. Wel wees Mudde er nog even op dat dit niet garant staat voor een soepele afhandeling van vernieuwingen: "Je komt bij discussies over vernieuwingen onherroepelijk op een punt dat je een beslissing moet nemen. Daarbij probeer je natuurlijk iedereen tevreden te houden, maar dat lukt gewoon niet altijd".