Tot straks na de reclame
1995-10-20
Sinds een week of wat mogen we ons in Nederland verheugen in de aanwezigheid van twee nieuwe commerciële zendgemachtigden. Een nieuwe bedreiging voor het publieke bestel, dacht iedereen. Tot nu toe heeft televisiekijkend Nederland zich de infantiele programma's en hinderlijke reclameblokken laten welgevallen, maar de grens lijkt nu toch in zicht. Met de helft van de commerciëlen schijnt het niet goed te gaan. Dat is mooi. Onze televisie heeft tien knopjes. Ooit hebben we de drie Nederlandse zenders geïnstalleerd en daar zijn bij gelegenheid RTL-4 en RTL-5 bij gekomen. Onder de andere knopjes zit slechts sneeuwen ruis. Ik zeg dat er eerlijk bij, opdat u weet dat ik geen verstand van televisie heb. Onlangs heb ik me echter een avond lang verplicht te kijken en erger nog, alleen te kijken onder de knopjes vier en vijf. Ik had griep en kon niet slapen.- Jaargang 39
- nummer 21
Nou had ik eigenlijk nog nooit goed naar RTL-4 en RTL~5 gekeken en dan is zo'n avondje een hele gewaarwording.
Vier uur lang van vier naar vijf en van vijf naar vier geklikt (zappen kan niet op onze tv). Via het troosteloze acteerwerk van 'Goede Tijden Slechte Tijden', het kromme-tenengevoel van 'Lief en Leed', de reality-tv van '06-11 weekend' en een zoveelste herhaling van een oude, stoffige politieserie kom je dan uiteindelijk uit bij de talkshows.
Die van Rickie Lake bijvoorbeeld. Daar zit je drie kwartier te kijken naar een dozijn dikke, opgefokte Amerikanen die elkaar hebben bedrogen en dat schreeuwend en krijsend voor de camera's uitvechten. Hoe kan het dat deze Amerikaanse pulp zomaar de Nederlandse lucht in mag? Waarom grijpt niemand in? Maar niemand grijpt in. Tot straks na de reclame. Blijf kijken.
Geen boodschappen meer
Even na middernacht overviel me een onbeschrijfelijk verlangen naar één uurtje publieke omroep. En het hoefde niet eens onze eigen Evangelische Omroep te zijn, al zou dat niet slecht uitkomen. Nee, de Tros was ook goed, of de Vara. De NCRV desnoods, of de VPRO. Als het maar een programma zou zijn dat met een beetje liefde is gemaakt.
Nogmaals, verstand van televisie heb ik niet, maar die avond heeft wel veel duidelijk gemaakt. Een commerciële televisiedag wordt zo goedkoop mogelijk volgehangen met dingen waar 'de mensen' naar kijken. Er zijn geen boodschappen meer, alleen nog reclameboodschappen. Het is tekenend dat de commerciële omroepen wel hun kijkcijfers laten meten, maar niet de waardering voor hun programma's (zoals de publieke omroepen doen). Die waardering zal ze worst wezen. Programma's worden niet gemaakt om de kijkers te plezieren, maar om adverteerders te behagen.
Basale minachting
Zoals gezegd, het gaat niet zo goed met de commerciële televisie. Met name RTL-5 en SBS-6 hebben het moeilijk. De advertentie-inkomsten blijven achter, heet het. Maar de werkelijkheid is dat adverteerders niet meer zo enthousiast zijn over reclame op de televisie. De eerste adverteerder heeft al geluiden in die richting laten horen.
Een woordvoerder van bierproducent Bavaria in het weekblad Panorama; "We hebben het idee dat steeds minder mensen interesse hebben voor reclame op de televisie. Om die reden hebben we besloten procentueel meer geld te gaan steken in advertenties in maand- en weekbladen. We zijn ervan overtuigd dat er meer bedrijven zijn die dezelfde mening zijn toegedaan."
Het is jammer dat de adverteerders de kijkers voorgaan, maar het wordt tijd dat ook die kijkers het bijltje erbij neergooien. We zouden met z'n allen nu toch door kunnen hebben dat commerciële televisie een kijker degradeert tot een numerieke eenheid, een makkelijk te manipuleren kijkding dat je nou eenmaal nodig hebt om rijk te worden. En die basale minachting voor de kijker zie je terug in de programma's. Bij elkaar communiceren die een nauwelijks te benoemen leegheid, een vaag maar zeer negatief levensgevoel. Christenen zouden de eersten moeten zijn om daartegen in opstand te komen. Bijvoorbeeld door produkten te boycotten waarvoor in zo'n negatieve setting reclame wordt gemaakt.