De vreze des Heren is het begin der eenheid
1995-10-20
In Rhenen woont ijsbeertje Huggy die op een losgebroken ijsschots ver bij zijn moeder vandaan gedreven en tenslotte door mensen gered is. een beeld van de moderne, autonome mens. De oude verbanden en structuren zijn verbroken en velen duiden dat als ware vrijheid. Het is echter de vrijheid van een ijsbeertje op een ijsschots. Hij kan nu alle kanten op – vrijheid! – maar tegelijk zijn het ongrijpbare krachten en stromen die bepalen wélke kant – onvrijheid!- Jaargang 39
- nummer 21
Onderstroom
Onze samenleving lijkt op een gebroken ijsvloer. Mensen drijven oncontroleerbaar bij elkaar vandaan. Dit gaat niet aan de kerk voorbij. Foeteren tegen dit individualisme heeft weinig zin, omdat dit - ironie! - meer een bovenmenselijk gegeven is, dan een persoonlijke keuze. Wij behoeven een kracht die opgewassen is tegen de heersende onderstroom.
Wij geloven uiteraard dat die kracht bij de Here is. Maar langs welke weg mogen wij die kracht verwachten?
Zou het niet dit kunnen zijn dat wij weer echt weten en leren wat het is om de HERE te vrézen? Zonder meteen de pit eruit halen door haastig te verklaren "dat vrees wat anders is dan bang-zijn". Neem een Jesaja, Habakuk, Johannes: zij zijn doodsbàng geweest voor God (Jes. 6:5; Hab. 3:2,16; Openb.
1: 17). Een vrees echter die vrijmoedigheid gaf, vast vertrouwen en sterke troost. Twee gebeurtenissen uit de Schrift geven aan hoe wij door de vreze des HEREN kerk kunnen blijven in een ijsschots-samenleving.
Heilzame vrees
In 1 Samuel 11 treffen we een volk zonder samenhang. Jabes-aan-de-rand een willoze prooi voor de slang (Nahas). De kerk-zonder-verband onmachtig tot handelen. De angst van de slang verlamt. Dan slaat de vlam in de pan. Het kruitvat van Sauls opgehoopte verwachting wordt door de Geest ontstoken. Zijn daden en appèl zinderen van goddelijk gezag en boosheid. En dan lezen we die opmerkelijke woorden (vs. 7): "Toen viel de schrik des HEREN op het volk èn zij trokken uit als één man". Een schrik die niet verjaagt, maar verenigt, die niet platslaat, maar activeert. De vreze des HEREN herschiep een lamgeslagen zootje tot een daadkrachtig leger. Als wij vandaag ons laten intimideren door wat er woelt en wroet in onze samenleving, hebben wij dan niet vóór alle gesprekken, discussies, analyses etc. nodig de boodschap van Jes. 8: 13 "De HÉRE.. moet het voorwerp van uw vrees en Hij moet het voorwerp van uw schrik zijn!"?
We laten ons leiden door wat we zien en daar proberen we dan vanuit het Evangelie op in te spelen. We proberen ons maximaal te verplaatsen in de mens en de jeugd van vandaag om ze maar te bereiken en vast te houden.
Dat is goed, àls daar maar aan voorafgaat: de vreze des HEREN. Anders wordt het léuren met het Evangelie.
Daar bereik je niemand mee en het ondergraaft de geloofwaardigheid. Als de HERE brult als een leeuw, dàn zullen ze komen zelfs uit de meest wereldse uithoeken, bevend als een vogel uit Egypte, als een vogel uit Egypte, als een duif uit het land Assur (Hosea 11:11). "He is not a tame Lion!" (C.S. Lewis). De christengemeente te Jeruzalem groeide en bloeide dankzij de vrees die over alle ziel kwam (Hand. 2:43; 5:11; 9:31; 19:17). Wij moeten weer leren vrezen voor een God-van-liefde die zo vreselijk bóós op ons is dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft ... Een vergeving om van te sidderen (Psalm 130:4).
Hoog spel geboden
De tweede gebeurtenis leert ons kerk te blijven in een plurale samenleving met alle verwarring vandien: Jozua 22:9v - de bouw van een altaar door de stammen aan gene zijde van de Jordaan. Op het eerste gezicht konden de westelijke stammen maar één conclusie trekken: "Die Overjordaners druisen tegen Gods wil in door zomaar een altaar te bouwen. Afval! Korte metten: of de Overjordaners breken direct met hun zonde of harde tuchtmaatregelen volgen - voordat de toorn des HEREN over Zijn hele volk komt. Gespierde geloofstaal en een even gespierd geloofsantwoord: "Kom maar hier, toets ons èn vernietig ons als we inderdaad God ontrouw zijn gebleken" (vs. 22).
Maar ... dat laatste was nu juist niet hun bedoeling met dat omstreden altaar. Integendeel. Geen eigenwillige godsdienst, maar een symbolisch altaar omwille van de eenheid van de kerk aan beide zijden van de rivier. Het is soms niet wat het lijkt! Een actueel woord voor ons. Veelvormige geloofsuitingen en -visies kunnen ons verwarren. Denk bv. aan liturgische kwesties, botsende visies op kerkverbandelijk samenleven, verschillend luisteren naar de Schrift.
Laten we in navolging van Gods kerk ten tijde van Jozua 22 elkaar IN DE VREZE DES HEREN - en niet vanuit onze eigen voorkeuren en smakenopen en eerlijk tegemoet treden. Elkaar bij een opengeslagen Bijbel bevragen èn elkaar niet sparen als de ander vreemd gaat. En laten we het waarderen (en niet boos worden) als de ander ons oprecht bezorgd stevig aan de tand voelt. ZÓ zijn we elkaar onderdanig in de vréze van Christus (Ef. 5:21), zó blijven/worden(!) we één, ook in een ijsschotssamenleving! Laten we overigens ook opgelucht en blij reageren als het anders blijkt dan we eerst vreesden: ondanks die volslagen andere geloofsuiting is er de waarachtige eenheid van het geloof en dezelfde ijver voor God. Als dàt de uitkomst is, dàn mogen wij - niet ondanks, maar - dànkzij die pluriformiteit tot de heerlijke ontdekking komen dat de HERE in ons midden is (vs. 31). Hij die ons bij elkaar brengt en bewaart tegen alle stromen in. Tot onze blijde schrik!