Hartbewaking
1995-11-17
Hartbewaking. Zo heet het in het ziekenhuis. Patiënt wordt via een monitor in de gaten gehouden. Zo gauw er iets verkeerd gaat wordt de verpleegkundige gealarmeerd. Snel ingrijpen kan dan het ergste voorkomen. Zegen van de medische wetenschap. Fijngevoelige apparatuur die afwijkingen feilloos registreert en doorgeeft aan de deskundigen er om heen. Wat van buitenaf niet te zien is, is op de monitor afleesbaar. Hartbewaking dus. Er worden levens door gered. Want iedereen weet het: je hart is je leven. Daarom moet je ook zuinig zijn op je hart. Doe ook zelf aan hartbewaking.- Jaargang 39
- nummer 23
Ook in overdrachtelijke betekenis. Dat wordt bedoeld met dat woord in Spreuken: 'Behoed uw hart boven al wat te bewaren is, want daaruit zijn de oorsprongen des levens'. In de bijbel krijgt het hart de betekenis van het centrum van je ziel. Je gedrag, je doen en laten, je uitingen, je gevoel - het heeft allemaal met je hart te maken. Zoals je hart is zo ben je. Dat komt heel duidelijk uit in dit woord hier in Spreuken. Uit je hart komen de uitgangen van je leven. Uit je hart komt alles voort wat je doet. Of anders gezegd: je hart bepaalt hoe je bent en hoe je je gedraagt. Valse woorden, leugens (vers 24), maar ook een gemene blik in je ogen (vers 25) komen voort uit je hart. Afwijkingen, dwalingen en slinkse wegen (vers 26 en 27) vinden hun oorsprong in het centrum van je ziel. In je hart worden de beslissingen genomen. En die beslissingen nemen konkreet gestalte aan in je doen en laten. Je hart is dus de bron waar alles vandaan komt. Is er iets mis met die bron, dan is er ook iets mis met het water. Daarom geldt: pas goed op de bron van je leven, je hart. Bewaar je hart boven al wat te bewaren is.
Doe dus aan hartbewaking. In dit woord wordt echt bewaking bedoeld. Bewaking in die zin: dat er niks verkeerds binnenkomt. Zoals veiligheidsbeambten op Schiphol er nauwlettend op toezien dat er niks verkeerds het vliegtuig binnenkomt. Vooraf word je gecontroleerd op dingen die een gevaar zouden kunnen betekenen. Logisch.
Alles wat gevaarlijk zou kunnen zijn moet geweerd worden. Dat betekent het woord behoeden, bewaren of bewaken. Zoals hier in Spreuken in dit woord. Je hart bewaren betekent heel simpel goed in de gaten houden dat er niks verkeerds binnenkomt. Dat kan gemakkelijk. Het gevaar ligt op de loer. De meest gevaarlijke dingen willen ons hart binnendringen. Machten en invloeden die de boel in ons innerlijk wel even zullen regelen. Levensbeschouwingen en filosofieën die tegen God en zijn Woord ingaan.
We staan aan allerlei invloeden bloot. Onderschat dat niet. De invloed die uitgaat van wat je ziet, wat je leest, wat je hoort, wat je voelt bij voorbeeld. Een manier van denken die God aan z'n laars lapt en zich van de bijbel niks aantrekt. Een manier van leven die uitgaat van de menselijke autonomie en die leeft van zelfoverschatting. Invloeden die versterkt worden door radio, televisie, film en boek. Dit wijsheidswoord zegt: mensen, pas op, laat je hart niet volstromen met die dingen die je gedrag negatief kunnen bepalen. Want echt: waar het hart vol van is, daar loopt de mond van over.
Waarover praten zij? Over alles en nog wat. Op zich misschien niks verkeerds.
Maar je leven kan zo geïnfecteerd worden door het virus van de oppervlakkigheid dat God, kerk en geloof nog nauwelijks aan bod komen. Eén van de grootste gevaren die ons vandaag bedreigen is die van de geestelijke leegheid. Het levensgevoel van de moderne samenleving met haar egoïsme en liefdeloosheid ligt aan de poort van ieders hart. Veel harten zijn rampzalig vergiftigd door een manier van denken die God en geloof uitsluit. Dus alsjeblieft, doe aan hartbewaking!
Bewaar je oog, bewaar je oor, bewaar je hart. Jezus zegt later in een discussie over reinheid van hart: 'Uit het hart komen boze overleggingen, moord, echtbreuk, hoererij, diefstal, leugenachtige getuigenissen, godslasteringen.
(Matth.15: 19) Je kunt je voorstellen dat de Farizeeërs, die Jezus met deze uitspraak op het oog had, hier niks van snapten. Als je het erg met jezelf getroffen hebt kun je hier niks mee. Als je uitgaat van de stelling: ik leef netjes, ik doe niemand kwaad, ik geef ieder het zijne, het is dus best in orde - dan loop je vast op deze uitspraak van Jezus.
Farizeeërs nemen er aanstoot aan, kerkmensen, niet-kerkmensen ook. Misschien wel iedereen. Wat is dit voor een zwartgalligheid en negativisme? Klopt er dan nooit wat van een mens? Is hij dan van binnen zo grondig bedorven? Is het echt allemaal foute boel met ons hart? Telt een fatsoenlijk en net leven dan helemaal niet? Nee, inderdaad. Jezus kent ons door en door. Hij weet dat het inderdaad van binnenuit fout zit. En daar helpt een systeem van reinigingsrituelen niets aan. God kijkt er dwars door heen en vraagt naar onze diepste intentie. Hoe zit het daar diep in je hart? Is dat hart vernieuwd? De kwaal, de zonde moet weg en er moet radikaal ingegrepen worden. Onophoudelijk laat de bijbel weten dat de Here graag door Zijn Geest ons innerlijk zo wil vernieuwen dat we open staan voor Hem en dat we korte metten maken met wat ons van Hem aftrekt. En door het geloof wil Hij woning maken in ons hart. Als dat het geval is, als we gereinigd zijn van de zonde, is het probleem opgelost. Niet dat je dan niks meer kan overkomen. Dat wist die wijze spreukendichter al.
Behoed je hart, mensen! Zorg voor hartbewaking. De verkeerde invloeden staan te dringen bij de toegang van je hart. Stel daarom je hart, je leven onder de hoede van Jezus en van de Heilige Geest. Wees dus zuinig op je hart. Want je hart is wel de bron. En vervuiling van de bron levert een hoop narigheid op. Daar wil de Here ons voor bewaren. Bewaar je oog, bewaar je oor, bewaar je hart ...! Doe aan preventie. En vergeet niet: de uiteindelijke hartbewaking doet Hij. Wij moeten uitkijken, maar Hij 'bewaart ons als de appel van het oog'. (Psalm 17:8) Gelukkig! Dat geeft een hele hoop rust en verlost je van alle stress!