Bekijk het maar, mam!
1995-11-17
Er komen nogal wat boeken op de markt die de opvoeding en in het bijzonder de geloofsopvoeding tot onderwerpen hebben. Maar er is veel kaf onder het koren. Veel boeken op dit terrein zijn uit het Amerikaans vertaald met alle nadelen van dien. Andere bestrijken een te klein terrein van de ontwikkeling van een tiener. Maar het boek van Claudia en Eberhard Mühlan springt er boven uit.- Jaargang 39
- nummer 23
Het is niet het eerste boek dat ze samen hebben geschreven. Eerder schreven ze een boek over de opvoeding van kinderen in de basisschoolleeftijd onder de titel: Laat me nou mam! Claudia schreef ook nog een boek met opvoedingstips voor ouders van baby's en peuters: Maak je niet druk mam! Nu dus een boek voor ouders van tieners.
Leren nadenken
De kracht van het boek is dat ze ouders laten nadenken over hun basishouding. Het boek beperkt zich niet tot het behandelen van de verschillende ontwikkelingsfasen van de tiener. Ook de ontwikkeling die ouders zelf doormaken met betrekking tot hun verwachtingen, eisen en houding komt aan de orde. En dat is iets wat naar mijn mening tot nu toe veel te weinig is gedaan. Het is verder een heel vlot geschreven boek. De stijl is plezierig. Hun aanpak is duidelijk vanuit een christelijke grondhouding, maar niet te vroom.
Vier delen
Het boek is opgezet in 4 delen waarin respectievelijk de sexuele voorlichting, communicatie, het stellen van regels en de eigen houding van de ouders aan de orde komen. Heel duidelijk vond ik het deel over communicatie. Dit vormt de basis binnen elke opvoeding en relatie. De auteurs pleiten voor een open en flexibele houding. Een houding naar de tiener toe waarin ruimte is om fouten te maken, verantwoordelijkheid te dragen en de gevolgen voor eigen gedrag te leren inzien. Ouder wordende kinderen veranderen bijvoorbeeld in de mate waarin zij verantwoordelijkheid kunnen dragen. Ouders zullen terug moeten treden in het nemen van beslissingen voor hun kinderen.
Communicatie
Het hebben van tieners in een gezin valt vaak samen met de periode waarin voor ouders de mid-Iife-crisis zich voordoet.
Niet alleen de tieners maar ouders zelf hebben hun aandeel in de eventuele problemen. Hun huwelijk is niet dat wat zij ervan verwacht hadden of hun maatschappelijke positie is een teleurstelling. Uitgebreid wordt aandacht besteed aan de communicatie binnen het huwelijk. Het klinkt goedkoop om te stellen dat problemen met kinderen altijd aan de relatie van de ouders onderling ligt. Toch blijkt dat dit in de praktijk vaak wel het geval is. Als ouders emotionele tekorten ervaren binnen hun huwelijk heeft dit gevolgen voor de houding naar de kinderen toe.
Zij claimen bijvoorbeeld bij hun kinderen die aandacht en emotionele betrokkenheid die zij in hun huwelijk missen bij hun partner. Als je als ouder niet de mogelijkheden ziet om binnen je huwelijk goed te functioneren, dan valt het niet mee om een juiste houding te vinden naar de kinderen toe. Het is van veel belang een versterkende houding en een bemoedigende houding te hebben ten opzichte van de vaak onzekere tieners. En dit komt meestal tot uiting in de wijze van communiceren met hen. Het huwelijk is daarvoor een belangrijke uitvalsbasis voor de ouder.
Praktisch
Heel praktische tips geven de schrijvers o.a. ten aanzien van het zakgeld, regels in huis, vrijetijdsbesteding en het op tijd naar bed gaan. Ten aanzien van het zakgeld stellen ze dat het misschien beter is ineens een groot bedrag te geven waar meer van betaald moet worden (uitgaan, schoolspullen) dan dat er naast het zakgeld voortdurend voor kleine dingen geld gevraagd moet worden.
Oriëntatie
Het boek is niet aan te raden voor ouders die een oplossing zoeken voor hun problemen met hun tieners of voor ouders die zich willen bezinnen op wat er allemaal fout is gegaan. Het is eerder een boek voor ouders die zich willen oriënteren op wat er zoal komt kijken om een gezin met tieners te begeleiden. Het boek is dus vooral geschikt voor ouders van kinderen die in de bovenbouw van de basisschool zitten. AI tijdens de basisschool tijd zullen kinderen moeten leren boodschappen te doen, zelfdiscipline te ontwikkelen ten aanzien van bijvoorbeeld hun kamer opruimen en huisdieren verzorgen. AI voordat de kinderen van de basisschool af zijn zullen ouders zich moeten oefenen in het (bewust) aan de orde stellen van allerlei levensvragen en het aan de orde stellen van het eigen persoonlijk (geloofs)leven. Er kan met betrekking tot een goede communicatie met kinderen bijna niet te vroeg begonnen worden.
Pubers: niet alleen problemen
Het boek maakt duidelijk dat de tienertijd een tijd kan zijn van leuke ervaringen en ontdekkingen. Ook de auteurs (met 7 eigen en 6 aangenomen kinderen) hebben het niet altijd makkelijk gehad. Toch willen zij de tienertijd niet afdoen als alleen maar problematisch. Ouders kunnen samen met hun kinderen op weg gaan in afhankelijkheid van God. Ze zullen op die weg vaak oprecht moeten bidden verlost te worden van verkeerde verwachtingen en eisen die zij stellen aan hun kinderen. God bidden om onvoorwaardelijk te houden van je kind zal voor ouders van tieners niet altijd makkelijk zijn. Heel praktisch ten aanzien van verwachtingen en eisen stellen vond ik de opdracht om eens gericht bij de eigen kinderen na te gaan wat de rode, groene en oranje gebieden zijn. Dit zijn resp. de terreinen waarop een kind niet goed is, kwaliteit heeft en minder ambities heeft. Soms komen alle opsommingen waar je als ouders aan moet denken en rekening mee kunt houden wel eens vermoeiend over. Maar het is niet onwaarachtig. Hun basishouding vind ik heel bijbels en realistisch.
Aandachtspunten
In de tekst van verschillende hoofdstukken geven de auteurs aandachtspunten aan de lezer. Bijvoorbeeld ten aanzien van het huwelijk, maar ook ten aanzien van de doelen die je je kunt stellen in de communicatie met je tiener. Deze vond ik vaak heel goed en diepgaand. Jammer dat het niet systematisch gebeurt. (In eerdere boeken is dat wel het geval.) Het zijn aandachtspunten om als echtpaar of als studiegroepje eens mee aan de slag te gaan. Vragen ter verdieping en ter spiegeling van het eigen leven of de eigen opvoedpraktijk. Er hadden wat mij betreft meer vragen en aandachtspunten mogen zijn en ook wat duidelijker herkenbaar in de tekst.
De andere twee vertaalde boeken hebben 'mam' in de titel. Ten aanzien van dit boek had ik alleen 'Bekijk het maar' voldoende gevonden. Of zou juist 'pap' meer aangesproken worden door tieners...?
Aanrader
Concluderend kan ik het boek van harte aanraden aan die ouders die zich willen voorbereiden op een gezin met kinderen die van de basisschool af zijn. Eindelijk een goed boek voor ouders van tieners. De auteurs besluiten met "Je bent er nog niet te oud voor en je hebt God aan je zijde! De vreugde een kind te begeleiden in zijn groei tot zelfbewuste volwassenen, is de inzet dubbel en dwars waard!".
N.a.v.: Opvoedingstips voor ouders van tieners. Claudia en Eberhard Mühlan. Kok, Kampen, 1995. 180 pagina's, f 29,90