AKS nog niet met pensioen
1994-05-06
Beslissing VUT-regeling voor predikanten uitgesteld Tijdens de eerste zitting van de Landelijke Vergadering was er nog weinig vuurwerk, zo kon u ruim een maand geleden in Opbouw lezen. Op 23 april, tijdens de tweede vergaderdag werden er wel degelijk enkele voetzoekers en vuurpijlen afgeschoten. De belangrijkste vragen die op beantwoording wachtten waren: moet het Akkoord van Kerkelijk Samenleven (AKS) worden aangepast en moet er een VUT- of TOP-regeling voor predikanten komen. Beide vragen wachten nog steeds op een antwoord: de afgevaardigden konden het niet binnen een dag eens worden over oplossingen.- Jaargang 38
- nummer 9
Na de opening van de vergadering door voorzitter Schaeffer uit Apeldoorn, die daarbij een gedeelte uit Hebreeën 3 las, was er eerst een vreugdevolle mededeling over een nieuwe Nederlands Gereformeerde kerk in Amsterdam-Noord. Daar vindt namelijk op zondag 22 mei de instituering plaats van de gemeente de Hoeksteen.
Deze gemeente is ontstaan uit evangelisatiewerk van de Amerikaanse evangelist Norman Viss. De groep die uit deze evangelisatie ontstond, zocht aansluiting bij het verband van Nederlands Gereformeerde kerken en de regio Amsterdam-
Haarlem heeft met blijdschap positief op deze toenadering gereageerd.
Namens de LV wenste ds. Schaeffer de gemeente en de regio een gezegende dag toe.
TOP of VUT?
Daarna begon de LV aan de beide belangrijkste agendapunten: het AKS, maar eerst het rapport van de commissie voor onderzoek van een VUTregeling ten behoeve van predikanten.
Commissielid Liefhebber zei dat de commissie uit een enquête had geconcludeerd dat er onder predikanten een grote behoefte bestaat om met zestig jaar vervroegd uit te treden of taakverlichting te krijgen. "Na het zestigste levensjaar wordt het werk erg zwaar.
Het zal wel veel geld kosten, maar deze kosten moeten we gezamenlijk dragen. De noodzaak voor een regeling voor oudere predikanten is groot", aldus de heer Liefhebber. De commissie stelde de vergadering voor een TOP- en VUT-regeling (TOP = taakverlichting oudere predikanten) voor predikanten in te voeren. Er lagen drie voorstellen die, afhankelijk van de leeftijd waarop de ~egeling ingaat en het soort regeling, respectievelijk drie, zes en zeven en halve gulden per ziel, per jaar gaan kosten. Veel afgevaardigden vonden dat de kerken door zo'n regeling wel erg op kosten gejaagd zouden worden. Een afgevaardigde uit een grote gemeente zei in de wandelgangen: "De goedkoopste regeling gaat onze gemeente f 7500,- per jaar kosten! Dat is wel erg veel." Waren het alleen 'gewone' gemeenteleden die de plannen van de commissie bekritiseerden?
Nee, ook ds. Busstra uit Zwolle vond het niet juist de VUT of TOP via een centrale 'omslagregeling' uit te voeren, immers: "De plaatselijke gemeente beroept een predikant. In samenspraak met de gemeente en de kerkeraad kan verlichting van de werkdruk van de predikant prima geregeld worden. Taakverlichting? OK! De predikant moet zich daarop kunnen beroepen.
Een speciale commissie van advies kan gemeente en predikant aanbevelingen doen over de invulling ervan. Ook kunnen gemeenteleden taken van de predikant overnemen", zei ds. Busstra.
Uitsmeren
Andere afgevaardigden dachten daar heel anders over. Ds. Koers uit Warmer: "Het hebben van een eigen predikant heeft zijn prijs. Het aanvragen van taakverlichting zou me bezwaren. Bovendien wordt de afstand tot de gemeente te groot, daarom zie ik meer in een VUT-regeling dan in lastenverlichting."
Ook de heer Wattèl uit Hoofddorp stelde dat de VUT een betere regeling is dan taakverlichting. De VUT is een recht, en een TOP-regeling kan alleen in onderhandeling met de gemeente tot stand worden gebracht. Dit kan gemakkelijk leiden tot moeizame discussies over de invulling van de TOP. De VUT is kwalitatief beter. Wattèl stelde daarom voor de duurste, maar beste regeling die door de commissie werd voorgesteld uit te smeren over tien jaren in plaats van over vijf. Doordat in de periode van het jaar 2000tot 2005 zeer weinig predikanten van de VUT gebruik zullen maken, zal het de kerken niet f 7,50, maar rond de f 6,00 per ziel gaan kosten. De voorzitter van de vergadering constateerde dat er nog te weinig helderheid omtrent de materie was en hij stelde voor de commissie te vragen de voorstellen van de heer Wattèl mee te nemen in een nieuwe berekening voor nieuwe voorstellen, die in de loop van deze Landelijke Vergadering zullen worden behandeld. Dit voorstel werd aangenomen.
Dopperkerken
Zo wist de vergadering omtrent het eerste gesprekspunt dus niet tot een slotsom te komen. Wat betreft het tweede punt, het al dan niet aanpassen van het Akkoord van Kerkelijk Samenleven, was dit op voorhand al niet te verwachten. Het eventuele wijzigen van het AKS is een gevoelig punt. Via de landelijke pers probeerden buitenstaanders als Van 't Spijker (Christelijk gereformeerd) en Jaap Kamphuis (Vrijgemaakt) al aan te geven waar het wat betreft het AKS naar toe moet. Ook tijdens de vergadering werd nu het vuurwerk uit de tas gehaaid.
Waar gaat het allemaal om?
Vanwege de slechte ervaringen die de Nederlands Gereformeerde kerken in het verleden hebben gehad met de Dordtse Kerkorde, heeft men sinds de jaren zeventig gewerkt aan een eigen kerkorde. Een kerkorde die minder aanleiding gaf tot onverkwikkelijke schorsingen en afzettingen. De kerkordening die toen tot stand kwam was het AKS. Dit AKS functioneert, volgens de meeste Nederlands Gereformeerden, nu al geruime tijd zeer goed. Het zijn andere kerkgenootschappen die de meeste kritiek op het AKS hebben.
Zo hebben de Dopperkerken in Zuid-Afrika vragen over enkele artikelen uit het AKS, de artikelen 17 en 30. Deze artikelen regelen de binding van ambtsdragers aan de kerkelijke bel ijdenisgeschriften.
De Dopperkerken zijn bezorgd dat de artikelen niet voldoende garantie bieden dat een predikant zich bindt aan deze eeuwenoude geschriften en ook vragen zij zich af of er wel voldoende middelen zijn om een predikant die een onschrifluurlijke leer uitdraagt wel geschorst en/of afgezet kan worden.
De commissie die de vragen van de Dopperkerken onderzocht, stelt voor het Akkoord op een aantal punten aan te scherpen en een landelijk ondertekeningsformulier voor ambtsdragers in te voeren. Op een aantal punten is de commissie verder gegaan dan de Dopperkerken vroegen, tot ongenoegen van een aantal afgevaardigden.
Uit de woorden van ds. Horsman uit Dordrecht(!) bleek dat het moderamen van de vorige LV de commissie dit uitgebreide mandaat gegeven had. De heer Brouwer uit Amsterdam uitte kritiek op deze handelwijze van het vorige moderamen, dat immers buiten de reguliere besluitvorming om, op eigen houtje opdrachten aan de commissie gaf. Verder zei de heer Brouwer: "Maatgevend is dat de plaatselijke kerk centraal staat. De kerkeraad heeft de ultieme verantwoordelijkheid voor de predikant." Met deze woorden verdedigde hij het tegenvoorstel. dat zijn regio (Amsterdam-Haarlem) aan de vergadering deed. De kritiek van de regio op het voorstel van de commissie TAKS (Toetsing AKS) spitste zich toe op de herformulering door de commissie van artikel 17. De formulering van de commissie geeft de predikant de ruimte om, in geval van een meningsverschil, zijn kerkeraad te omzeilen en zich te verklaren ten genoegen
van zijn regiovergadering. Ook anderen waren met een eventuele aanscherping van het AKS verre van gelukkig.
De heer Oosterveen, die de kerk van Baarn/Soest vertegenwoordigde vroeg zich af: "De geschiedenis leert dan strakke kerkordes niet helpen, waar zijn we eigenlijk bang voor?
Wat is toch dat independentisme?
Binnen de regio Utrecht bevinden zich drie kerken die het AKS niet ondertekendhebben, dat functioneert goed."
De afgevaardigde van de Tehuisgemeente in Groningen riep de vergadering op de voorstellen van de commissie te verwerpen.
Gedecideerd
"De veranderingen zijn onwenselijk", zei de heer Griffioen uit Loenen, "Opschuiven in de richting van meer synodocratie heeft de laatste vijftig jaar niets dan ellende gebracht. Bovendien is het prematuur op reacties van buiten te komen tot wijzigingen, terwijl eerst de interne discussie op gang moet komen. Er is immers een tendens van de vrijbuiters in onze kerken om een beetje richting kerkverband en ondertekening van het AKS op te schuiven."
De heer Huizinga reageerde namens de commissie. Hij vond de kritiek te weinig inhoudelijk. Ook vond hij het argument dat het AKS al enige tijd goed functioneert niet sterk. Hij zei dat de tegenstanders van verandering moesten komen met inhoudelijke argumenten om het AKS niet te veranderen.
Voorts viel Huizinga fel uit naar de kerk van Oegstgeest die in een brief aan de LV de voorstellen van de commissie gedecideerd afwijst. Oegstgeest: "Wij geloven dat de samenleving van de Nederlands Gereformeerde Kerken door het gevolg geven aan de voorstellen alleen maar kan worden bemoeilijkt en dat de zelfstandigheid van de plaatselijke kerk binnen het kerkverband daardoor gevaar loopt." In ongewoon krasse bewoordingen nam de heer Huizinga afstand van de brief van Oegstgeest.
Strop
Ds. Busstra en ds. Van der Linde uit Ede konden zich wel vinden in de voorstellen van de commissie. Zij betoogden dat de veranderingen niet dramatisch zijn en dat het goed is om een eindje mee te gaan als anderen dat van je vragen. Ds. De Jong uit Zeist daarentegen "heeft de strop van het confessionalisme al vaak om zijn nek gevoeld, ook vanuit eigen kring.
We moeten kijken naar de toekomst.
We moeten zo min mogelijk vastleggen en de ruimte hebben om wat te experimenteren. We zouden de vragende kerken kunnen verzoeken andere kerken niet lastig te vallen over afwijkende gebruiken."
Naarmate de middag vorderde werd onverbiddelijk duidelijk: de Landelijke Vergadering zou er op de tweede zittingsdag niet uitkomen. Op een volgende bijeenkomst wordt een vervolg gemaakt met de bespreking van beide onderwerpen. De volgende vergadering vindt plaats op zaterdag 28 mei en zal vooral gaan over de opleiding van pred ikanten.