De Aanvullende Gezangenbundel
1994-05-20
De voorgeschiedenis- Jaargang 38
- nummer 10
Reeds in 1978 werd op de Landelijke Vergadering in Wezep gesproken over de mogelijkheid om te komen tot een eigen, Aanvullende Gezangenbundel.
Gebeurde dat op die vergadering nog meer terloops, in 1981 gaf de volgende L.V., die van Breukelen, aan de Gezangencommissie (onder andere) de konkrete opdracht "een aanvullende bundel" voor te bereiden ('aanvullend': namelijk ten opzichte van het Liedboek). De daarop volgende L.V., Enschede 1985/1986, hernieuwde deze opdracht.
Begin 1987 had de commissie het Concept Aanvullende Bundel zover klaar, dat het ter kennisname aan de kerken kon worden toegezonden. Omdat op een aantal liederen auteursrechten rustten, mocht op dat moment nog op geen enkele manier gebruik gemaakt worden van de bundel. De commissie heeft dan ook slechts één exemplaar per kerk verzonden, met daarbij het uitdrukkelijke verzoek de bundel (nog) niet te gebruiken in kerkdiensten of in welk ander verband ook.
Over het geheel genomen kreeg de bundel een redelijk positief onthaal, en dat resulteerde in de vraag die de kerk van Almere stelde aan de L.V. van Dronten 1988: Wilt u stappen ondernemen om deze Aanvullende Bundel beschikbaar te krijgen voor gebruik binnen de kerken?
De Landelijke Vergadering heeft zich met deze vraag bezig gehouden, en er eigenlijk twee dingen over gezegd:
1.We vinden dat de Aanvullende Bundel een plaats verdient in onze kerken (bij de stemming daarover waren er 26 stemmen voor en 8 tegen, bij 9 onthoudingen);
2. De L.V. zal niet zelf de bundel uitgeven. Een commissie moet maar eens gaan uitzoeken of er een uitgever te vinden is die het aandurft om de Aanvullende Bundel uit te geven.
Vervolgens heeft deze commissie alle kerken aangeschreven met het verzoek om een schatting te geven van het aantal exemplaren dat men eventueel denkt te bestellen van een Aanvullende Bundel. Op grond van de uitkomsten van dit onderzoek heeft uitgeverij Buijten & Schipperheijn het besluit genomen de Aanvullende Bundel uit te geven.
(Elders in dit blad treft u een aankondiging aan van de uitgeverij.)
De inhoud
We willen hier graag een korte beschrijving geven van de inhoud van de bundel. Er staan in totaal 40 liederen in, waarvan bijna de helft (17) berijmde Schriftgedeelten zijn. Ruim de helft van de liedteksten is van de hand van dichters uit onze eigen kerken: Van Koos Veefkind zijn 12 liederen opgenomen, van Johan Klein 9 (waarvan één een vertaling is van een lied van Luther), Meint van den Berg is met 2 liederen vertegenwoordigd, en Jan Mulder met 1.
Wat de melodieën betreft: de meeste zijn bekend, maar ook hier vinden we werk van mensen uit eigen kring: er staan 8 liederen in op melodie van Jan Mulder, de Eindhovense cantor, terwijl bij 2 liederen behalve een melodie van Mulder ook één van Klaas Holwerda jr. vermeld staat.
Lied voor lied
Het is moeilijk om op zo weinig papier terzake doende en heldere informatie te geven over 40 liederen. We doen een poging (waarbij vooraf zij opgemerkt dat de liederen genummerd zijn vanaf 501; dat is om verwarring met de gezangen uit het Liedboek te voorkomen):
501: Het lied van het begin, uit de bunbel Alles Wordt Nieuw van Hanna Lam en Wim ter Burg ("In het begin lag de aarde verloren...").
502: Een kind is ons geboren, een berijming van Jesaja 9:5-6, van de hand van Koos Veefkind.
503: Danklied der verlosten, ook van Veefkind, naar Jesaja 12.
504: Troost, troost mijn volk, Jesaja 40:1-4, berijmd door Johan Klein.
505: De Knecht des HEREN, ook van Klein, Jesaja 42:1-9.
506: Jona's dankgebed, Jona 2:2-9, berijmd door Veefkind.
507: Zalig de armen, van dezelfde dichter, een berijming uiteraard van de zaligsprekingen, Matteüs 5:3-12.
508: De zaaier, de bekende gelijkenis, Markus 4:3-9, ook weer van Veefkind.
509: In het begin was het Woord, Johannes 1:1-5 en 12, tekst en melodie van Jan Mulder. Dit lied heeft een refrein en kan als canon gezongen worden.
510: Laten wij elkaar verdragen, Romeinen 15:1-13, weer van Veefkind.
511: Het lied van de liefde gaat natuurlijk over 1 Korinte 13; opnieuw een berijming van de hand van Veefkind.
512: De bazuin zal schallen, 1 Korinte 15:51-58 (Veefkind).
513: De gezindheid van Christus, Filippenzen 2:5-15 (ook van Veefkind).
514: Wees blij te allen tijde, een berijming van Filippenzen 4:4-9 door Johan Klein.
515: Hoe groot is het geheimenis, 1 Timoteüs 3:6 berijmd door Veefkind.
516: Een schare die niemand kan tellen, net als 501 ontleend aan Alles Wordt Nieuw; Anton Lam berijmde Openbaring 7:9-17.
517: En de Geest en de bruid zeggen: Kom! Openbaring 22:17 vrijwel letterlijk op melodie gezet.
Daarmee zijn we aan het eind gekomen van de berijmde Schriftgedeelten. De nu volgende liederen (tot en met 530) zijn geordend naar het kerkelijk jaar:
518: Van boven daalt een englenschaar, een tekst van Luther, vertaald door Johan Klein.
519: Het heil kwam van de hemel neer is een vertaling van een lied van Paul Speratus. In het Liedboek staat daar ook een vertaling van, Gezang 344, maar daar is Ad den Besten wel erg vrij omgesprongen met de oorspronkelijke tekst; vers 4 en 5 van zijn bewerking zijn in het origineel helemaal niet terug te vinden. De vertaling in de Aanvullende Bundel blijft veel dichter bij de tekst van Speratus.
520: Het Lam van God, een lied van Johan Klein over het leven en werken van de Here Jezus op aarde.
521: U, heilig Godslam, loven wij, het oude Gezang 17 uit de bundel Enige Gezangen, met een paar kleine veranderingen.
522: In het kruis zal 'k eeuwig roemen, uit datzelfde bundeltje het oude Gezang 15 van Isaac da Gosta.
523: Christus is opgestanden, een oud Nederlands Paaslied, uit de 12e eeuw.
524: Ik weet dat mijn Verlosser leeft, een Paaslied van Johan Klein.
525: Het lied van het nieuwe leven, een Paaslied van Meint van den Berg, op de melodie van het 'zonnelied' van Franciscus van Assisi, Gezang 400 uit het Liedboek.
526: Wees gezegend, Heer van alle leven, opnieuw een Paaslied van Johan Klein.
527: U zij de glorie, een algemeen bekend lied, maar door de commissie wel op een aantal punten gemoderniseerd; bijvoorbeeld: "Uit een blinkend stromen..." werd in de Aanvullende Bundel: "Uit de hoge hemel...": en zo zijn er nog een aantal woorden en zinnen gewijzigd.
528: Wij knielen voor uw zetel neer, het bekende lied van Clara Feyoena (Liedboek 231), maar dan in de versie zoals die te vinden is in het Gereformeerd Kerkboek (Vrijgemaakt), dat wil zeggen: zonder couplet 3b en 4a uit het Liedboek.
529: De Geest die alle dingen schiep, een bijzonder mooi Pinksterlied van Veefkind, op een prachtige melodie van Mulder.
530: Vrede op aarde, een lied van Johan Klein over het nieuwe Jeruzalem.
De laatste tien liederen vallen in de categorie 'Diversen':
531: Bede bij de wet; vroeger hadden we Gezang 1 uit de bundel Enige Gezangen, maar die tekst is sterk verouderd ('Gedenkt en viert, met vee en magen, den Sabbath, na zesdaagse vlijt'...). Johan Klein heeft de wet van de HERE in de vorm van een gebed berijmd.
532: Twee verschillende melodieën om de Apostolische Geloofsbelijdenis te zingen; de ene is een oude Straatsburgse melodie, de andere de onder ons langzamerhand wel-bekende melodie van P. Chr. van Westering.
533: Het Klein Gloria: "Ere zij de Vader en de Zoon en de Heilige Geest".
534: Geef ons genadig, Here God, een gebed om Gods zegen aan het einde van een kerkdienst: "Geef ons genadig, Here God, dat wij nu gaan in vrede".
535: Zegenbede, de zegen uit 2 Korinte 13:13 in de vorm van een gebed.
536: Hoe lieflijk zijn de voeten van de bode, het bekende zendingslied van de hand van ds. Meint van den Berg.
537: Heugelijke tijding, een oud zendingslied.
538: Sterk als de dood, een huwelijkslied van Koos Veefkind. De titel is ontleend aan Hooglied 8:6: "Sterk als de dood is de liefde".
539: Blijf mij nabij, een vertaling van het bekende Engelse avondlied 'Abide with me'. In het Liedboek staat er ook een vertaling van (Gezang 392); de versie in de Aanvullende Bundel heeft drie, erg mooie coupletten.
540: Hier leggen wij zijn (haar) lichaam neer, een nieuw lied van Ad den Besten; een Schriftuurlijk lied om te zingen bij een begrafenis.
Het lied telt drie coupletten, waarvan we hier het eerste citeren: "Hier leggen wij zijn lichaam neer en staan het aan de aarde af. Zijn levensadem keerde weer tot God die hem de adem gaf".
Tot zover een korte indruk van de Aanvullende Bundel. Als commissie hopen en verwaohten we dat de bundel een goede ingang zal vinden in onze kerken en dat de liederen mogen opklinken tot de lof van Hem die troont op de lofzangen van Zijn volk.