Europese verkiezingen
1994-06-03
Op 9 juni a.s. gaan we opnieuw naar de stembus. Ditmaal voor de verkiezing van het Europese parlement.- Jaargang 38
- nummer 11
Voor velen lijkt dat zoiets als een "ver-van-mijn- bed-show". Toch zal blijken dat de invloed van deze bovennationale Europese verbanden in Nederland steeds groter wordt. Opnieuw de vraag: Hoe kijk ik daar als christen tegenaan?
De sterrencirkel, symbool van de Europese eenheid, heeft een bijbelse oorsprong. Hij is genomen uit een oud-christelijke afbeelding van de vrouw uit Openbaring 12:1. "En er werd een groot teken in de hemel gezien: een vrouw met de zon bekleed met de maan onder haar voeten en een krans van twaalf sterren op haar hoofd..."
Die krans van twaalf sterren staat centraal in de vlag van het nieuwe Europa. De vrouw is echter verdwènen.
Dat zou ook een te directe zinspeling zijn op Maria of op de kerk, die in het visioen van Johannes zinnebeeldig met deze vrouw is aangeduid.
Intussen is het hiermee wel een krans van sterren geworden zonder hoofd.
Waaromheen staan deze sterren, die hier duidelijk symbool staan voor Europa's staten? Nee, niemand wil terug naar de middeleeuws katholieke idee van de kerk als draagster van wereldlijke macht. Maar wat dan wel? "Wat is de ziel van het nieuwe Europa?" vroeg Delors, en premier Lubbers benadrukte in Keulen de noodzaak van bezielende normen en waarden.
Het lege midden
Dit is wat ons allen moet bewegen als het over Europa gaat: dat op een keerpunt in Europa's geschiedenis de krans van sterren zich formeert rond een leeg midden. Wie zich een Europees nummerbord op zijn auto laat aanmeten, zal merken dat er midden tussen de sterren NL geschreven staat. Moet nationalisme de nieuwe ziel van Europa worden? leder land vuile zijn eigen initialen in het midden!
Of zal het een afbeelding worden van de nieuwe Europese munt: de ECU?
Dan wordt het materialisme het bindmiddel van Europa. Tot bepaalde hoogte spelen deze beide -ismen na de val van het communisme al een centrale rol bij de groei en eenwording van Europa.
Terecht waarschuwen zelfs toppolitici als Delors en Lubbers voor het grote gevaar dat valse ideologieën dit lege midden zouden gaan vullen. En in een zekere verlegenheid zeggen zij: waar anders zouden wij ons toe wenden dan tot de joods-christelijke wortels van onze cultuur?
Alsof het hier ging om alleen maar "wortels"... Zelfs de kreet" normen en waarden" is hier niet toereikend. Die zijn namelijk nooit en nergens los verkrijgbaar. Dat is het misverstand van Bolkestein.
Waar is Hij?
Waar het bij Europa (en bij de Europese verkiezingen) ten diepste om draait is God. Is Hij er? Was Hij er toen, toen Europa begon? Toen Paulus dat bijzondere visioen ontving: "Kom over en help ons" (Hand. 16:9).Was Hij het geheim achter Europa's ups en downs? Als Hij het was dan is dat de verklaring waarom waarden en normen met Hem staan of vallen. Was Hij het niet, eerlijk gezegd, Europa laat me koud als een steen. Waarom zou ik mij überhaupt inzetten voor een wereld die ten dode gedoemd is (1 Cor. 15:19)?
Een van de diepste woorden die ik ooit over Europa gelezen heb komt van Miskotte. Hij schrijft: Europa wordt gekenmerkt door een allesbepalende tweespalt. De secundaire christelijke waarden (vrijheid, gelijkheid en broederschap) hebben het altijd goed gedaan.
Maar het primaire, God, Christus, het Koninkrijk, is altijd maar door een minderheid beleden. Heeft Europa wel ooit de Here gezocht met haar hele hart? Deze tweespalt kan alleen overwonnen worden door afval of bekering.
In beide gevallen komt de cultuur in een crisis.
Wat moet je nu met deze beschouwingen in de politiek? Is religie vandaag niet iets van de binnenkamer? Fijn voor jou, als je je waarden in dat geloof fundeert. "Ik meen ze wel overeind te kunnen houden zonder dat, of met mijn privé-fundering..." zeggen de meeste mede-Europeanen. Het is op dit punt dat zij zich fataal vergissen.
Dostojevski zei al: "zonder God is alles geoorloofd". De vraag naar God moet opnieuw een publieke vraag worden. Het moet worden geroepen op de straten van Europa. Is God er?
Waar is Hij? Heeft Hij zich, oog in oog met zoveel "-ismen", verborgen? Laten wij Hem dan wakker roepen (Ps. 44:24). Of is Hij er niet? Maar dan ook pas echt geklaagd in de Nietzschiaanse rouwklacht "wat deden wij toen wij de aarde van haar zon losmaakten? In welke richting beweegt zij zich thans? Waarheen bewegen wij ons? Dwalen wij niet als door een eindeloos niets? Voelen wij niet allen de adem van het luchtledige?"
Om die reden ben ik diep bewogen om Europa en hoop ik dat er een constant gebed opgaat voor de toekomst van dit Europa - eens het Israël van het Nieuwe Verbond genoemd. Zou er niet na een voorjaarsregen ook een najaars regen mogen komen? De najaarsregen van een nieuwe opwekking in een oud Europa? (Hosea 6:3) Wie zich door deze vragen voelt aangesproken stemme op een politieke partij waar men deze basisvragen aan de orde stelt.
Het Europese huis, zoals Gorbatsjov het noemde, heeft alleen toekomst als de Geest van de Levende God er weer gaat waaien. Dat zal alleen gebeuren in de weg van gebed en verootmoediging.