Opvoeden!
1993-01-08
Sinds ik in de tweede levensfase ben aangeland lees.ik veel over een essentieel onderdeel hiervan. Ik heb het nu over opvoeden. De eerste levensfase bestaat uit: opgevoed worden, en de derde volgens mij uit: langzaam afkicken van het opvoeden.- Jaargang 37
- nummer 1
Nooit heb ik willen geloven dat de tweede fase de allermoeilijkste was.
Immers in de eerste kun je zo verlangen naar de tijd dat je eindelijk je eigen zin mag doen, geen zeurderige, ongeruste, bemoeizuchtige ouders meer. Vrijheid, wat een woord.
En de derde fase kent uiteraard weer veel meer rust maar gaat ook gepaard met het verminderen van je eigen vermogens.
Nee, het is duidelijk dat in de tweede fase geléefd moet worden en gelukkig ervaren de meesten van ons dat ook zo. Kinderen zijn een wezenlijk onderdeel van ons leven. Soms denk ik wel eens dat alleen kinderen ons onze eigen grenzen laten voelen. Maar dat is meestal na een dag dat niet alles liep zoals het bij ideale ouders moet verlopen.
In de tweede fase lopen we regelrecht tegen onze eigen onvolmaaktheid op.
Konden we in de eerste fase nog zeggen dat het aanonze ouders lag dat we zo stom deden, nu gaat die vlieger niet meer op.
Als ik het af en toe moeilijk heb met de baan waarvoor ik nooit ben opgeleid, probeer ik in een boek oplossingen te vinden. Wat is er veel geschreven over opvoeden. Deprimerend ook om te zien hoe elk decennium zijn eigen 'idealen' kent die soms absoluut de plank blijken mis te slaan. Denk maar eens aan de slogan: een baby moet je laten huilen want anders wordt hij verwend. Dat heeft heel wat ouders tranen gekost. Daarna kwam de vrije opvoeding, volgens mij de meest desastreuze denkwijze van deze eeuw.
Kweekplaats van met zichzelf ongelukkige anarchistische volwassenen.
Leren we hieruit dat je maar beter geen boeken over opvoeden kunt lezen?
Ik denk zelf niet dat dat zo is.
Bovendien komen we ook zonder over opvoeden te lezen, toch wel met de ideeën van onze tijd in aanraking. En we praten er met anderen over, ook weer met onze eigen ouders die het bij nader inzien toch zo gek niet deden.
Het moeilijke van kind zijn is, dat je nog niet kunt overzien wat voor soort volwassene je moet/kunt worden. Je hebt allerlei ideeën over als je later groot bent maar"die zijn niet altijd reëel. Daarom ga je je spiegelen aan volwassenen die je bewondert en vertrouwt en zo word je langzaam 'jezelf' .
Dat geeft volwassenen een grote verantwoordelijkheid.
Af en toe drukt dat behoorlijk op me. Doe ik het wel goed ben ik niet te vaak kwaad of te snel gepikeerd of te ongeduldig.
Daarbij komt dat ik als volwassene wel een beeld heb van mijn kind als groot mens en daarom doe ik soms dingen die hij/zij absoluut niet snapt.
Daarbij hoort het onderdeel straf.
Straffen als functie. Ik durf het haast niet op te schrijven. Dat is immers een taboe van deze tijd. Boos worden op je kind mag weer en mondeling bestraffen mag ook maar die tik voor de billen of misschien een flink pak voor de broek, zit toch al gauw in de hoek van de kindermishandeling.
Een tijd geleden heb ik een boek gelezen van een christelijke opvoeder: Bruce Narramore, een Amerikaan.
Voor mij was het een boek met handvatten voor een opvoeding zoals die mijzelf ook voor ogen stond. Niet dweperig maar nuchter en gebaseerd op Bijbelse normen en waarden.
Veel liefde voor het kind, het kind als geschenk én als opdracht maar ook aandacht voor het bijschaven en opheffen van onvolkomenheden. De Bijbel noemt hier zelf ook voorbeelden waarbij een kind dat niet wil aan den lijve moet ervaren dat zijn ouders dat niet accepteren. Iemand verwoordde het eens heel mooi dat je in elk mens diegene moet proberen te zien zoals God hem bedoeld heeft. Dat geldt natuurlijk ook voor kinderen. De vrije opvoeding ging uit van de van nature goede mens. Een van de moeilijkste dingen is voor ons dat de Bijbel ons iets anders zegt.
Ik kan, na een flink aantal jaren opvoeden, nu wel zeggen dat kinderen inderdaad niet uit zichzelf netjes en beleefd doen wat je van ze vraagt. Ook sociaal gedrag is ze niet van nature aangeboren. Onze jongste is momenteel in de periode van het ontdekken van haar eigen ego en dat is dus nu groter dan dat van alle drie de anderen bij elkaar.
Gelukkig zal het allemaal goedkomen, dat is ook iets wat je nu weet. Herhaling is iets heerlijks bij opvoeden. Het geeft je een gevoel van zekerheid.
Daarom voor beginnende ouders: vraag advies aan ervaren ouders. De meeste problemen lossen vanzelf op.
En gelukkig lezen we in de Bijbel ook dat we niet alles volmaakt hoeven te doen en dat we zeker gezegend worden in alle goedbedoelde maar soms mislukkende pogingen.
Al met al is de tweede levensfase weliswaar een uitputtende maar vooral een geweldig rijke en boeiende periode die ik voor geen goud zou willen overslaan.
(Wilna Smienk-van 't Hul heeft een studie Nederlands en geschiedenis aan de lerarenopleiding te Utrecht gevolgd en is lid van de Ned. Geref. Kerk van Hengelo)