Boekbespreking
1993-01-15
Biografie Tolkien- Jaargang 37
- nummer 2
Met gemengde gevoelens nam ik het boek ter hand. Jaren geleden had ik met groot enthousiasme zijn boeken, de Hobbit en In de ban van de ring, gelezen. Het zijn het soort boeken, waarvan ik blij ben, dat ik ze uit heb, omdat ik zolang ik zulke boeken lees, niet geschikt ben om mee samen te leven.
Wat kan een biografie over zo'n groot schrijver te bieden hebben? Iemand die je mateloos bewondert van dichtbij te leren kennen, kan gemakkelijk tot een grote teleurstelling leiden.
Een citaat van Tolkien in een voorafgaande noot van de auteur, Humphrey Carpenter, versterkte mijn twijfel: Eén van mijn vaste overtuigingen is dat het napluizen van de biografie van een auteur een volkomen nutteloze en valse benadering van zijn werken is.
Om kort te gaan: als ik niet beloofd had dit boek te recenseren, had ik het nooit gelezen.
Uit de biografie komt Tolkien naar voren als een man, die genoot van zijn gezin, zijn vriendenkring (onder wie de bekende C.S. Lewis) en zijn werk als professor. Hij is zeker geen man, die avontuurlijke reizen maakt. Wie na het lezen van de biografie nog eens 'De Hobbit' ter hand neemt, vermoedt in de beschrijving van Bilbo Balings, de hoofdfiguur, een karakterschets van Tolkien zelf. Bilbo is gesteld op rust en regelmaat, en de hang naar avontuur is diep weggestopt. Tegen zijn wil wordt die gewekt door de komst van tovenaar Gandalf.
De biografie is daardoor lang niet altijd even boeiend om te lezen. Soms daalt de schrijver zelfs af tot het nivo van verdachtmakingen aan het adres van bijvoorbeeld de vrouw van Tolkien.
Ook elders in het boek worden veronderstellingen geuit, die verder niet bewezen kunnen worden.
Over Tolkien wordt met warmte geschreven.
Ook de zwakke kanten van zijn karakter komen naar voren. Eén van de duidelijkste daarvan is wel zijn moeite om zijn schrijfwerk op tijd af te hebben. Zijn uitgever heeft heel wat geduld met hem moeten hebben.
Is het de moeite waard dit boek te lezen? Het is een aardig boek. Voor een Tolkienliefhebber is het zeker geen 'must', maar het is te begrijpen als deze alleen al uit nieuwsgierigheid naar deze biografie grijpt. Deze krijgt dan zeker waar voor zijn geld.
Mij heeft het in ieder geval dit opgeleverd: uit de biografie begreep ik, dat 'De Hobbit' was bedoeld als kinderboek en ook door de zoon van de uitgever als zodanig beoordeeld. Nu lees ik mijn oudste zoon (11 jaar) elke avond een klein stukje voor uit 'De Hobbit' en genieten we allebei van dit schitterende verhaal.
Tolkien Humphrey Carpenter Uitgeverij Van Wijnen,Franeker Eerder verschenen bij: Het Spectrum,Utrecht.
L. van Dam, Den Helder