Een oude ordonnantie
1993-01-15
Vandaag zijn er bejaardenhuizen en verzorgingshuizen, vroeger waren er Oude Mannen- en Vrouwenhuizen, ook in Zaltbommel. AI in de Middeleeuwen waren er zg. Godshuizen in de stad, die tot doel hadden de nood van 'behoeftigen' te verlichten. In de 16de eeuw ging men zich meer 'specialiseren'.- Jaargang 37
- nummer 2
Er kwam een weeshuis en ook een huis voor oude mannen en vrouwen.
In het archief van het Oude Mannen- en Vrouwenhuis is nog aanwezig een 'ordinantie' uit het jaar 1641.Waarschijnlijk is het huis aanvankelijk alleen bewoond geweest door mannen en zijn later ook vrouwen toegelaten.
In het stuk uit 1641wordt o.a. het volgende bepaald: "In den eersten, dat geene oude mans in desen Godshuyse ingenomen sullen worden dan met voorweten en believen van de Ed. Aghtb.
Heeren Magistraet deeser stadt Zalt-Boemel, en sullen daer inbrengen, om tot ieders eygen behoef gebesigt te worden, een goet bedde, drie deekens, twee oorkussens, ses siaepiakens, ses fluwijnen (kussenslopen - v. W.) en ses goede hemden.
Item sullen ook geene personen in desen Godshuyse mogen ontfangen worden, oft sij sullen sijn vrije personen, ongetrout, over de vijfftig jaeren oud; alle ingeboren oft ingekochte borgeren sullen voor anderen geprefereert worden.
Item dat alle personen, (die in 't voors. Godshuys aengenomen suIlen weesen) goederen, die sijluyden sijn hebbende off vercrijgende bij erffenisse oft andersints, en alles wat sij metter dood ontruymen ende naelaten sullen, tot wat plaetse ende hoedanige 't selve soude mogen sijn ende bevonden werden, komen, erven, versterven en ewiglijk verblijven sullen aen den Godshuyse voors., sonder dat iemant van de voors. personen daeraff sal mogen disponeren bij forme van testament, off ietwes mogen weggeven off versteken in prejuditie (ten nadelen.) van het gemelde Godshuys."
Het is duidelijk, dat het Oude Mannenen vrouwenhuis niks tekort kwam aan de bewoners. Trouwens, ook andere iinstellingen van barmhartigheid zorg-
'den er voor, dat er een ruime beloning was voor de diensten, die werden verricht. In genoemd stuk volgen dan enkele bepalingen, waarin een aantal zaken betreffende de financiën verder wordt uitgewerkt. Geheel andere inhoud hebben de volgende bepalingen:
"Item soo wanneer die voors. mannen ter tafelen geseten sullen weesch ende het gebedt gedaen sijn, sal een ieder van henluyden sig stil en eerlijk houden, deugdelijke pro poosten (gesprekken - v.W.) hebben, sonder kijvagie off twist over tafel te maken, den kost, die opgeset sal werden, niet onbehoorlijk handelen, ook geene kost, hetsij broot, boter, kaas off eenige andere spijs, dewelke het voors. Godshuys toebehoort, weg mogen dragen offte verkopen ...
Item soo wat slaepplaetse iemant bij den regenten aengewezen en geordonneert wort, daermede sal hij hem genoegen laeten, ÇlIwaer het schoon, dat die aengeweesene slaepplaetse eeniger tijt mogte verandert werden.
Item sullen ook die oude mannen gehouden sijn, inden Godshuyse voors. te weesen des somer s'avonts ten seven uuren, ende sal des s'morgens die deure niet eerder geopent werden als ten ses uuren, ende des winters s'avonds ten vijff uuren, ende des s'morgens ten 8 uuren.
Voorts sal een ieder hem in alle stilte ende eerbaerheyt draegen tegens malkanderen, mitsgaders alle het geene bij den regenten van deesen Godshuysen verbode, ende verboden sal werden tot aller tijden gehoorsamenende naerkomen."
In 1733 werd de ordonnantie nog eens herschreven, maar werden ook een aantal bepalingen toegevoegd.
"Elk die gezond en magtig is, zal moeten gaan tot 't gehoor van Godes Woort, zoo wel in de Cathegisatien als Predicatien.
De maaltijden zullen gehouden worden des s'middags om twaalff uuren, en des avonds om zeven uuren, een ieder zal zijne handen telkens moeten gewassen hebben eer hij aan de maaltijd komt.
Zullende die gesond zijn in de Eedkamer moeten coomen, zoo vroeg voor de gestelde uuren, dat er voor de maaltijd een capittel gelesen, en een gebed kan gedaan worden, en zal een ieder zoo lang aan de Tafel moeten blijven, tot dat er een publique dankzegginge gedaan zal zijn, en zal een ieder hem stil en aandagtig moeten houden in 't lesen, bidden en danken, 't geene door den Binnenvader, Moeder ofte een ander bequaam persoon geschieden zal." (wordt vervolgd)