Een ontmoeting met Korea
1993-09-24
"Zover het oosten verwijderd is van het westen..." staat er in Ps.103. Dat wil zeggen: oneindig ver! Misschien spreekt ons dat minder aan. nu wij na 13 uur vliegen voet op Koreaanse bodem kunnen zetten. Maar toch... zelfs al ben je in dat land, dan kan je je toch nog een wereld veraf voelen. De mensen daar zijn zo anders dan jij, zo 'vreemd' in hun manier van leven en denken. Maar weet u, juist daarom is een wezenlijke ontmoeting met hen zo enorm belangrijk. Te meer als wij 25% van hen onze broeders en zusters mogen noemen. Zonder die ontmoeting blijven het vreemden, en blijft de titel 'broeder' of 'zuster' een holle leus. Zo'n ontmoeting heeft tijd nodig. Evelien en ik werken nu vanaf 1983 in Korea (namens de Overzeese Zendings Gemeenschap), en hebben soms nog het gevoel vreemden te zijn onder vreemden. Toch wil ik in dit artikel proberen u iets te laten proeven hoe verrijkend zo'n ontmoeting kan zijn! En wel om verschillende redenen.- Jaargang 37
- nummer 20
Allereerst vanwege de overeenkomsten. die er ook zijn. De ervaring een te zijn met mensen van een totaal andere cultuur. vanwege het gemeenschappelijke geloof in Christus. is een van de rijkste ervaringen die ik ooit in mijn leven heb gehad. Te merken dat het evangelie kracht heeft om door culturele muren heen te breken. Te ervaren dat Gods kerk wereldwijd is!
Maar ook vanwege de verschillen! In de ontmoeting van de ander wordt je geconfronteerd met jezelf.
Door het kennen van de ander leer je je eigen 'aardigheden' ontdekken. Wat betekent het dat ik Nederlands Christen ben? Daar kan je alleen achter komen in de ontmoeting met een broeder van een andere cultuur. Je leert daardoor je eigen sterke en zwakke punten onderkennen. in vergelijking met de ander. Het is verrassend. soms verwarrend. te ontdekken hoe iedere cultuur elk op haar eigen wijze de bijbel toepast, en het geloof beleeft. Wij allen lezen de bijbel door onze eigen culturele bril. Waar bij ons een grote invloed van rationalisme en humanisme te zien is in de manier waarop we met de bijbel omgaan, is in Korea een grote invloed van Shamanisme. Boeddhisme. en Confusianisme waar te nemen. Dat hoeft lang niet altijd verkeerd te zijn. In iedere godsdienst zitten namelijk elementen die met de bijbelse boodschap overeenkomen, of tenminste er neutraal tegenover staan.
Wat ik nu wil doen. is hier enkele voorbeelden van te geven. Hoe gelooft een Koreaan anders dan wij? Mijn hoop is dat wij hierdoor onze Koreaanse broeders en zusters beter leren begrijpen, en ze ook echt als broeder en zuster gaan zien. En ten tweede dat wij onszelf hier beter door leren kennen. Waarin staan wij sterk als westerse Christenen? Wat zijn onze zwakheden? Waarin worden wij uitgedaagd tot verandering, (bekering?!) door de ontmoeting met onze Koreaanse broeder?
Invloeden van het Shamanisme op geloof:
Het Shamanisme is een vorm van animisme. waarin geesten van rotsen, rivieren. ook van voorouders aanbeden kunnen worden. Bij problemen of sterven wordt de Mudang ingeroepen, meestal een vrouw, die de geesten bezweert. en een soort medium tussen de geesten en de mens is. Wel wordt ook gelooft in een God. de allerhoogste. wat zeker tot de snelle groei van het Christendom heeft bijgedragen.
Aangezien deze godsdienst de wortel is van de Koreaanse cultuur. beïnvloedt dit zeer duidelijk ook de Christenen.
Voor hen is de onzichtbare wereld een vanzelfsprekendheid. Speciaal het bidden is voor hen net zo concreet. als een pan rijst koken. De strijd tegen boze geesten in de hemelse gewesten (Ef.6) is voor hen niet vreemd. Zo zijn er in de kerken elke ochtend om 5 uur bidstonden. elke vrijdagnacht een gebedsnacht. en bij elk bezoek aan iemand wordt eerst gebeden. Daarnaast zijn er de gebedsbergen, waar je heen gaat om voor langere tijd te bidden en te vasten. Natuurlijk zijn hier ook excessen. Het gebed ontaardt soms in een emotionele uiting. waar de inhoud er niet meer toe doet. En ook de mystiek slaat toe. Predikanten die door visioenen. en profetieën soms de raarste dingen kunnen verkondigen.
Zo was er afgelopen jaar een grote stroming in de kerken. die geloofde dat Jezus eind oktober zou terugkeren. Maar toch ...• kunnen wij hier niet veel van leren? Hoe reeel is de geestelijke wereld nog voor ons? Is het gebed niet vaak de afsluiting van onze bijeenkomsten. in plaats van het centrum? En waarom vinden wij het zo moeilijk om samen te bidden. als we bij iemand op bezoek zijn? Zijn wij als westerlingen niet te rationalistisch. en hebben weinig oog meer voor het ontastbare. en soms onbegrijpelijke? Geen wonder dat de New Age beweging dit hiaat nu opvult in Nederland!
Invloed van het Boeddhisme op geloof:
Ook het Boeddhisme heeft een enorme invloed gehad op het Koreaanse denken. En dat is ook merkbaar in het geloof van een Christen. Hier zijn positieve en negatieve voorbeelden van te noemen. Een positief voorbeeld is de vrijgevigheid van de Koreaan. Iets wat door Boeddha sterk werd aangeprezen. Je wordt er vaak verlegen van. Overal waar je komt word je bedolven onder geschenken. En iedere Christen. ongeacht zijn sociale positie geeft trouw elke maand 10% van zijn inkomen aan de kerk. en vaak zelfs meer. Nu moet ik toegeven dat de achtergrond hiervan vaak het 'verdienste doen' is. een centraal gegeven in het Boeddhisme ... Als je veel geeft aan de kerk zal je ook veel zegen van God ontvangen". denken velen. De namen van de gevers worden ook vaak afgeroepen in de kerk. en ze ontvangen speciaal gebed van de dominee. Maar toch... ik ken ook velen die geven uit een oprechte liefde tot Christus. die hun van origine Boeddhistische vrijgevigheid hebben weten te veranderen in een 'genade van God', zoals Paulus het noemt in 2 Cor.8. Wat kunnen wij ons hierbij, als westerse mensen soms beschaamd voelen. Wij, die het begrip 'genade' al eeuwenlang kennen, en toch soms zo karig kunnen zijn in het geven aan God. Als een ieder van ons eens tienden ging geven aan de kerk, wat zouden we dan veel kunnen doen, op het gebied van zending, evangelisatie, onderhouden van een predikant, kerkenbouw, en noem maar op. Waar liggen onze prioriteiten in de besteding van ons geld? Invloeden van het Confucianisme op geloven: Het Confucianisme is een Chinese filosofie, die als doel stelt harmonie te bereiken tussen de 'hemel' en mensen, tussen koning en onderdanen, tussen man en vrouw, tussen ouders en kinderen, tussen de bejaarde en de jeugd, etc. Het legt dan ook talloze omgangsvormen en etiquette neer om dit te kunnen bereiken. Opvallend is hier dat het haast allemaal om verticale verhoudingen gaat. In een confucianistische maatschappij is gezag dan ook vaak autoritair. Zelfs de taal die je spreekt wordt hierdoor beinvloed.
Afhankelijk van de leeftijd en status van degene waarmee je praat, heb je 6 verschillende niveaus waarop je kan praten. Dat maakt de studie van die taal dan ook heel ingewikkeld, en je maakt dagelijks blunders, die echter geaccepteerd worden, omdat je toch een westerse 'barbaar' bent! Een centraal gegeven in het Confucianisme is eerbied voor de ouders. Je gehoorzaamt hen onvoorwaardelijk, je toont hen respect, je voorziet in hun onderhoud op hun oude dag. 'Eert uw vader en uw moeder' is haast een 'overbodig' gebod voor de Christenen. Toch zijn hier ook problemen mee, speciaal in een Koreaanse cultuur. Bijvoorbeeld: Wat moet je met een tekst als "daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zijn vrouw aanhangen"?
In Korea is je verantwoordelijkheid tegenover je ouders vaak belangrijker dan .die tegenover je vrouw!
Je woont bij je ouders in, en zij hebben nog steeds het gezag. Of wat te zeggen over de voorouderverering?
Respect voor ouders blijft ook gelden na hun dood, en je wordt verwacht op bepaalde dagen aan hen te offeren, en voor hun graf neer te knielen. Voor veel Koreanen is dit een groot struikelblok in het overgaan tot het Christelijk geloof. Toch wil ik hier zeggen dat we voorzichtig moeten zijn met ons oordeel. Want in hoeverre zijn wij nog bereid het vijfde gebod te gehoorzamen? Laten wij onderhoud van onze ouders niet te gemakkelijk over aan de staat? Hebben wij door onze moderne huizenbouw niet op een handige wijze onze bejaarde ouders buiten de deur gezet? Hoe geven wij als westerse Christenen dit gebod gestalte in ons leven? Is het voorbeeld van onze Koreaanse broeder dan toch niet een uitdaging?
Mag ik nog een ander voorbeeld noemen over hoe het Confusianisme de Koreaanse geloofsbeleving beïnvloedt.
Omdat de meeste relaties verticaal zijn, en vaak autoritair, geldt dat ook voor de relatie met God. God is hoogverheven, vaak ver weg. Hij gebiedt wat je doen moet, en je gehoorzaamt uit vrees voor Zijn oordeel. De 'vreze des HEREN' zit er bij de Koreaan van af het begin ingebakken. Koreaanse Christenen hebben dan ook een ontzaggelijke eerbied voor God. Geen wonder dat ze speciaal het aanbidden van God door middel van geestelijke liederen als geen ander kunnen! Het zijn in een Koreaanse aanbiddingsdienst is een geweldige ervaring. Maar tegelijk blokkeert dit hen vaak in een nauwe omgang met God. God te zien als een liefdevolle Vader, die naast je staat, is vaak moeilijk voor een Koreaans Christen eigen te maken. Ziekte of ongeval worden meteen gezien als Gods oordeel over iets dat je verkeerd hebt gedaan. Toch ook hier: Kunnen wij niet veel van onze Koreaanse broeders leren? Ja, de Koreaan kan hier misschien iets van ons leren als we Christus ervaren als onze persoonlijke vriend, maar tegelijk: Is de vreze des HEREN niet vaak ver bij ons te zoeken? Zien we God niet vaak te 'humanistisch'? Als iemand die er is voor ons? Iemand die onze zonden wel door de vingers zal zien, iemand die ons onmogelijk kan disciplineren, laat staan oordelen? Hebben we God niet vaak verlaagd tot een persoon, die ons op onze wenken moet bedienen? En hebben geen oog meer voor Zijn heiligheid, verhevenheid?
En als we ziek worden, wie geven we dan de schuld? Onszelf (zoals de Koreaan), of God? Hoe gemakkelijk roepen wij God ter verantwoording, . terwijl het beter zou zijn als we ons gingen verootmoedigen!
Ik zou nog vele andere voorbeelden kunnen noemen, waarin wij veel kunnen leren van hen die een met ons zijn, en toch zo anders. Natuurlijk geldt dat ook omgekeerd voor onze Koreaanse broeders en zusters ten opzichte van ons. Maar dat is minder urgent voor ons om te weten. Mijn hoop is dat u door dit artikel gestimuleerd wordt de ontmoeting met de Christen van een andere cultuur bewust te gaan zoeken. En daarvoor hoeft u niet meer ver te reizen, ze wonen onder ons! Laten we de durf hebben om de confrontatie met onszelf aan te gaan door de ontmoeting met de ander!
(Het adres van Klaas en Evelien Huizinga is: Krakelingweg 10,3707 HV Zeist, tel. 03404-23768)