Katholiciteit
1993-10-22
Nu constateert de een sneller dan de ander dat er een breuk is of dat zo'n breuk dreigt. Het valt dan heel moeilijk tolerant te zijn, dat wil zeggen verschillen te dragen, zonder daar breuken van te maken. In die tolerantie zullen we ons moeten oefenen. We zullen het daarin ook wat verder moeten brengen dan we gewend waren. In de huidige situatie kan er nauwelijks een verschil zijn, of we vliegen er polemisch op af. We halen graag het door Schilder gebruikte woord aan: 'Wie niet polemiseert, is niet bekeerd'. Het boek van Harinck heeft mij weer geleerd dat die uitspraak een beperkte waarde heeft. Want wie bekeerd is, weet met Jacobus 3:2 dat, wie niet struikelt in woorden, een volmaakt man is. Maar in het hele boek van Harinck kom ik maar één keer de mededeling tegen dat iemand (Greijdanus) een woord terugneemt. Het kan ook van bekeerd-zijn getuigen wanneer we ons eens een tijdlang in weten te houden en verschillen kunnen aanvaarden, wanneer jarenlange discussies daarover ons geen stap verder hebben gebracht.Ik geloof ook dat het beter is het feit te accepteren dat er duidelijke verschillen zijn, zonder bijvoorbeeld te proberen om drie bladen weer tot één samen te voegen. Drie bladen waarin men fatsoenlijk met elkaar omgaat, zijn beter dan één blad waarin het toch touwtrekken wordt. Het viel mij op dat het blad De Reformatie in 1920 niet met argwaan ontvangen werd door de toen bestaande kerkelijke bladen, die toch stuk voor stuk moeten hebben gevoeld dat het nieuwe blad verlies van eigen abonnees zou kunnen betekenen.- Jaargang 37
- nummer 22
Was dat bij de verschijning van het jeugdblad Kivive en van Bij de Tijd ook het geval? Of werd er toen toch te veel gesnuffeld, of de geur van het nieuwe blad wel voldoende de oude vertrouwde nestgeur was? Meer dan eens heb ik mij ingedacht dat de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) en de Christelijke Gereformeerde Kerken één gemeenschap zouden gaan vormen.
Het ziet er niet erg naar uit, maar laten we ons dat even voorstellen. Het staat voor mij vast dat onze kerken tot vereniging met de Christelijke Gereformeerde Kerken bereid zijn. ongeacht het feit dat de verschillen in die kerken onderling groter zijn dan in onze eigen kerken. Het gevolg zou wel zijn dat we in de verenigde kerken in plaats van drie opiniërende bladen er ineens vijf of misschien nog wel meer zouden hebben. De Wekker is er immers ook nog. en ik zie het niet gebeuren dat de Bewaar het Pand-groep zich met blad en al snel zal opheffen. Welnu. het is goed ons in eigen kring te oefenen in tolerantie als we met het oog op de katholiciteit van de kerk oprecht streven naar vereniging met een veel heterogener groepering dan we zelf zijn. Omdat alles tegenwoordig in de krant moet. lijkt het wel alsof onder ons alles uiteenspat en wenaar een zo langzamerhand vertrouwd geworden beeld - bezig zijn andere kerken links in te halen. Een enkele keer vermoed ik dat bij buitenstaanders die die uitdrukking gebruiken. de wens de vader is der gedachte. Eigen linksheid of het tolereren ervan komt in een vriendelijker daglicht te staan als het blijkt dat ook de vrijgemaakten al niet meer zo beginselvast zijn als ze vroeger leken. Maar aan ons eigen adres zou ik willen zeggen: Wij kunnen zo bezig zijn met de verschillen. zo treuren over het verval onder ons. zo klagen over wat niet meer gereformeerd is als in de dagen vanouds. en zo op de ketting springen als anderen thema's aan de orde stellen die wij niet. of, in elk geval niet zo op ons program hadden staan.
dat we aan de vervulling van de onheilsprofetieën meewerken. Het is nodig te waken over de heiligheid van de kerk. Het is even nodig te laten blijken dat het ons menens is met de katholiciteit van de kerk.
Dit is het slot van een artikel. getiteld: 'Een frappante parallel'. geschreven door Prof. Dr. J. Douma in zijn rubriek MOREEL BERAAD in de 'VARIANT' van het N.O. d.d. 9 oktober 1993.
Ik heb er geen behoefte aan al te diep in te gaan op de huidige situatie in de gereformeerde kerken (vrijgemaakt).
Niemand kan ontkennen. dat in die kerkengroep bepaalde spanningen zijn ontstaan. Of men op deze omstandigheden voorbereid was waag ik te betwijfelen. Velen hebben m.i. na de sluiting van de gelederen in de zestiger jaren gedacht. dat de rust definitief was teruggekeerd. Het getuigt overigens ook van een bepaalde dynamiek in het kerk-zijn wanneer men over dingen. die voorheen leken vast te staan. een bepaalde discussie op gang brengt. Tolerantie is een prachtig begrip.
Als je geen tolerantie betracht. houd je geen kerk meer over. Dat kan iedereen met zijn klompen aanvoelen.
Dat in dat kader een beroep wordt gedaan op de katholiciteit der kerk spreekt mij aan.
Alleen: tolerantie is een term. die belast is. Zo gauw wordt één en ander alleen in verband gebracht met de handhaving van de ware leer en meent men soms direct scherpe grenzen te moeten trekken. Men vergeet dan. dat vooral de liefde (zie I Cor. 13) hier een beslissende rol speelt. Ik denk hierbij aan het bekende adagium: In het wezenlijke eenheid. in het bijkomstige vrijheid, in alles de liefde. Zouden niet alleen wij, maar ook onze vrijgemaakte broeders niet eens onder deze belichting de recente kerkhistorie moeten bezien? Misschien kan het een stap vooruit betekenen op de weg naar elkaar!