Gods leiding in ons leven (1)
1993-11-05
Enkele maanden geleden verscheen een boek van Pieter van Kampen, dat bij mij nu al uit de band ligt. Paperbacks zijn niet altijd zo stevig, maar ik ben geneigd om deze keer de losbladigheid te wijten aan het feit dat het boete zo vaak op reis mee werd genomen. Ik raakte erdoor geboeid en wilde verder over de inhoud nadenken. 'Door Zijn hand' gaat over Gods leiding in ons leven. In 'Opbouw' besteden we in 2 nummers aandacht aan dit boek.- Jaargang 37
- nummer 23
Brede oriëntatie
Wie publicaties van Van Kampen onder ogen krijgt, zal vaak het grote aantal citaten opvallen. Kennelijk kan hij putten uit veel parate kennis. Het hier besproken boek bevat 12 pagina's met bijna 100citaten van en commentaren op uitspraken van schrijvers. Tevens is te zien dat Van Kampen zich breed oriënteert: klassieke gereformeerden, evangelisch georiënteerde auteurs, moderne filosofen en psychologen, joodse schrijvers, engelse auteurs, een songtekst van Simon & Garfunkel. Naast veel teksten uit de Bijbel vinden we citaten uit de koran en uit hindoeïstische bronnen. Ongetwijfeld zal de studie Engels (in Utrecht en in Glasgow) en het werk voor 'I Abri en voor de EO Van Kampen geholpen hebben om zich breed te oriënteren.
Eerste beoordeling
Daarmee ben ik al tot een eerste beoordeling van het boek gekomen. Van Kampen beschrijft en beoordeelt de wereld niet vanuit een ivoren toren. Hij kent zijn bronnen en je kunt hem erop aanspreken. Een tweede reaktie is dat je door alles heen proeft dat Van Kampen eerbiedig bezig is met de inhoud van de Bijbel. De Bijbel is bij hem geen voorwerp van wetenschappelijk onderzoek, maar de bron van waaruit hij probeert mensen uit te leggen van welke onschatbare betekenis het geloof in de Here Jezus is.
Een beetje griezelig?
Toch kan ik me voorstellen dat Gereformeerden schrikken als ze de inhoud van dit boek onder ogen krijgen. "Dit is een boek dat mensen aan het woord laat komen, die ook iets vertellen over hun ervaring met God, een God die hen in hun leven 'geleid' heeft" (11). Van Kampen heeft zich zèlf ook de vraag gesteld of het niet erg pretentieus is om een boek over dit onderwerp te schrijven (13). In zijn antwoord beroept de auteur zich o.a. op Augustinus, die in een ander verband zei niet alles beschreven te hebben, maar toch meende dat hij zijn bevindingen op moest schrijven, omdat het anders ónvermeld zou blijven. Bovendien merkt Van Kampen op dat er in het Nederlandse taalgebied weinig materiaal is over het belangrijke onderwerp van Gods leiding in het leven (14). Opvallend is tenslotte dat de auteur ook niet-Christenen uitnodigt om kennis te nemen' van datgene wat in zijn boek naar voren wordt gebracht (15).
Vraaggesprekken
In het eerste deel van het boek (bijna 40 pagina's) vinden we vraaggesprekken met mensen die iets te vertellen hebben over Gods leiding in hun leven. Het eerste interview is met mevrouw A. Rookmaaker-Huitker.Ze ziet haar werk voor Redt een Kind als door God geleid. Maar: "Zo'n werk gaat niet zonder fouten. Daaruit blijkt al dat de Here ons niet iedere keer liet weten wat we moesten doen" (23). De heer A. van Frankenhuizen is insectenkundige in Wageningen geweest.
Hij vertelt jarenlang in een moeilijke positie te hebben verkeerd, op een werkplek die niet bij hem paste. "Wat kun je God loven als Hij tot je zegt: Ik zal jou een plekje geven, waar je je helemaal thuis voelt" (28). Beide ver halen kun je typeren als: met dankbaarheid vervuld, met beide benen op de grond, het vertrouwen op God. Veel wonderlijker lijkt het verhaal van Jean Summerville en Jonathan Berry: over een ongehuwde moeder die haar zoon had afgestaan en hem vele jaren later terugvond... Van Kampen is blij met het verhaal, maar hij is ook eerlijk: "Hoe komt het dat zij dat wel mee hebben mogen maken als een zaak van vreugde en anderen niet?" (32). Uit het vraaggesprek met de heer en mevrouw Bakker-Evasco blijkt dat je soms na jaren zoeken en bidden je plek nog niet gevonden lijkt te hebben. De heer Bakker stelt zichzelf hierbij veel vragen. Het feit dat dit vraaggesprek werd opqenornen laat zien dat Van Kampen (i.t.t. sommige andere auteurs) er niet op uit is om succesverhalen te schrijven. De weg is soms moeilijk begaanbaar. De volgende vraaggesprekken laten ieder op hun eigen manier zien dat mensen soms direkt de ervaring hebben dat God hen leidt, maar ook dat mensen zichzelf op een dwaalspoor kunnen brengen. Van Kampen stelt aan het slot van diverse interviews indringende vragen aan de lezers. Hoe zit het met je gezonde verstand? Kun je overgeestelijk zijn? Mag je vragen naar een teken? Het zijn gespreksvragen die voor de hand liggen als je deze levensverhalen leest. De verhalen zijn authentiek, maar het leven van ieder persoon ziet er weer anders uit. Het is daarom goed dat Van Kampen na deze vraaggesprekken de Bijbel er bij pakt. Wat zegt Gods Woord ons over Zijn leiding in ons leven?
Bijbelstudie
Het tweede en grootste deel van het boek heet 'Bijbelstudie'. De titel is niet helemaal juist gekozen, want dit deel begint met de levensverhalen van Ambrosius, Augustinus en Calvijn. Na deze start schrijft Van Kampen dat het tot nu toe in het boek ging over ervaringen van mensen. Is die ervaring geen verbeelding van mensen? (Feuerbach: geloof is het gevolg van menselijke projectie). Daarom gaat hij nu uitvoerig in op de boodschap van de Bijbel. Hij trekt dan als conclusie: "De vraag, of de Bijbel over Gods leiding spreekt, kunnen we ondubbelzinnig met 'ja' beantwoorden. De Bijbel spreekt inderdaad over Leiding als een objectief feit" (64).
Aan de hand van tientallen bijbelse geschiedenissen gaat Van Kampen vervolgens na wat er op grond van de Bijbel over Gods leiding gezegd kan worden. Het gaat hierbij niet alleen om de grote lijnen in de geschiedenis, God is op allerlei manieren in het individuele leven van mensen aan het werk.
Zonden in je leven
Van Kampen laat zien dat God met mensen in de Bijbel heel verschillende wegen ging. Het is zeker niet zo dat men altijd wist wat Gods wil was. Eèn van de redenen waarom mensen niet Gods leiding kunnen ervaren is dat ze God buiten hun leven hebben gesloten. Dat kan als er een bepaalde zonde in het spel is. Van Kampen noemt daarbij concrete zonden: mensen die zich bezighouden met occulte zaken (magie, spiritisme, astrologie), mensen die er wat betreft de huwelijksmoraal op los leven en mensen bij wie alles erop gericht is om maar zo rijk mogelijk te worden. Mensen die zich bezig houden met magische en occulte praktijken; met 'hoererij' en die in bezit worden genomen door de drang naar nog meer bezit bevinden zich buiten de grenzen van wat God toestaat. Het zijn zaken die expres tegen Gods heiligheid ingaan (82).
Wie dit hoofdstuk 'los' leest, heeft de misschien de neiging om zich af te vragen of het feit dat je Gods leiding niet ervaart dus te maken heeft met een zonde in je leven (zo kan bij depressieve mensen die dwanggedachte post vatten). Misschien zou om pastorale redenen een 'nuancering' aan dit hoofdstuk toegevoegd kunnen worden. Overigens wordt later (vooral in het opmerkelijke 10e hoofdstuk) voldoende duidelijk dat Van Kampen de zaak niet omdraait. "Verwacht, als je Gods leiding zoekt, niet dat het dus allemaal heel soepel zal gaan" (158). Een volgende keer nog iets meer over dit bijzondere boek.
N.a.v.: drs. Pieter van Kampen, Door Zijn Hand (Gods leiding in ons leven). Uitgave: Kok Voorhoeve/ Kampen. (Verbo Reeks) 1993, 250 pagina 's, f 34,90.