Kerkeraadsbeleid inzake relaties en relatievormen (1)
1993-11-05
In het verleden is in onze kerkbladen herhaaldelijk geschreven over de reactie van de kerkenraad op samenwonen. Onlangs nog heeft ds. J. Bouma er over gesproken op de Vrouwencontactdag. Bij deze wil ook ik een duit in het zakje doen. Voor de kerkenraad van Enschede-Zuid heb ik een bezihntnqsstu« geschreven, dat hieronder in een uitgewerkte versie verschijnen zal. Hopelijk kan het dienen als een handreiking voor het gesprek in andere kerkenraden, en wie weet zelfs als handleiding voor kerkenraadbeleid. Het handelt overigens niet alleen over de omgang met samenwonen, ook andere vraagstukken betreffende relaties en relatievormen krijgen de aandacht.- Jaargang 37
- nummer 23
Basishouding
Bijna iedere kerkenraad - de ene frequenter dan de andere - stuit wel eens op relaties en relatievormen, waarvan je je afvraagt hoe ermee om te gaan. Hoe reageer je, als een gemeentelid verkering krijgt trouwen wil met iemand die van God en kerk weinig moet hebben? Hoe ga je om met samenwonen en met seksualiteit in verkeringstijd? In dit bezinningsstuk wil ik op deze vragen ingaan. Niet in die zin, dat ik voor alle denkbare situaties met 'het' antwoord kom. Wie geregeld met deze zaken te maken heeft, weet dat elke situatie weer om nieuwe wijsheid vraagt. Wel hoop ik via dit bezinningsstuk mee te helpen aan het vinden van een basishouding, vanwaar we in voorkomende gevallen de goede toon, de juiste woorden kunnen vinden.
Oordeelsvorming noodzakelijk
Wanneer we te maken krijgen met samenwonen e.d., rijst allereerst de vraag: welk standpunt moeten we als kerkenraad innemen? Hebben we te maken met zaken waaraan niets verkeerd is, dan is verdere bezinning overbodig. Hebben we te maken met zaken die werkelijk niet in overeenstemming zijn te brengen met hoe wij de HERE kennen, dan ontkomen we niet aan de vraag hoe daar in de pastorale praktijk op in te gaan. Daarom eerst: hoe hebben we deze verschijnselen in het licht van de Heilige Schrift te beoordelen?
Vorig jaar heb ik hierover een boekje geschreven getiteld 'Kostbaar en kwetsbaar'. Daarin wordt gepoogd enige op de Bijbel gefundeerde voorschriften te formuleren, op zo'n manier, dat jongeren ervoor gewonnen worden. Kort wil ik hieruit één en ander samenvatten, hoewel daardoor, zowel in het aangeven van nuances, als het vinden van de juiste toon, verlies geleden wordt.
Geen ongelijk span
T.a.v. verkering/huwelijk met iemand die neutraal of afwijzend blijft staan tegenover de HERE en Zijn kerk, zijn verschillende Schriftgegevens van belang: Ex. 34:10-17; Deut. 7:1-6; Richt. 3:5-8; Ezra 9 en 10; Neh. 13; 1 Kor. 7:39; 2 Kor. 6:14vv. Drie zwaarwegende argumenten zijn er om geen vaste relatie met een ongelovige aan te gaan - hoe lief en sympathiek deze kan zijn! 1. Zo'n relatie staat je toewijding aan de Here in de weg. 2. Zo'n relatie staat je eigen geluk in de weg.
3. Zo'n relatie maakt de geloofsopvoeding van de kinderen een zeer moeizame taak.
Verkeringstijd
T.a.v. omgang met seksualiteit in verkeringstijd zijn o.a. de volgende Schriftgegevens van belang: Gen. 2:24; Hooglied 4:1-5:1; Mat. 1:18-19; Mat. 5:27-32; 1 Kor. 6:9,10; Kol. 3:3-5. Uit deze gegevens blijkt, dat de lichamelijke eenwording van man en vrouw een prachtige gave van God is, die Hij echter bestemd heeft voor de tijd, dat ze officieel met elkaar getrouwd zijn.
Samenwonen
T.a.v. samenwonen zijn o.a. de volgende Schriftgegevens van belang: Ez.
16:1-8; Spr. 2:17; Mal. 2:14. Het huwelijk in de Schrift kent - ondanks enkele cultuurgebonden aspecten – een drietal vaste componenten, waaraan door samenwonen geen recht wordt gedaan: 1. Het huwelijk is een juridisch gebeuren, t.w. een officiële verbondssluiting.
Aan samenwonen gaat geen verbondssluiting voorat. De band tussen liefde en recht is doorgeknipt.
2. Het huwelijk is een publiek gebeuren, samenwonen meestal een privézaak.
Samenwonen is een uiting van individualisme, het - al dan niet bewust passeren van ouders, familie, kerk en samenleving.
3. Wie trouwen, gooien t.a.v. de blijvende trouw de deur in principe achter zich dicht. Wie samenwonen, laten de deur op een kier staan. Dit geeft aan de samenlevingsvorm een vrijblijvender karakter dan aan trouwen.
Strijdig met Gods bedoeling
Wanneer je alle Schriftgegevens op je in laat werken, moet de conclusie wel zijn, dat het aangaan van een relatie met iemand die niet gelooft, geslachtsgemeenschap in verkeringstijd én samenwonen behoren tot zaken, die strijdig zijn met Gods bedoeling voor ons leven.
Biblicistisch?
Nu kan ik me voorstellen dat sommigen deze opsomming met een zekere weerzin lezen. Kil en zakelijk, bij het biblicistische af, wordt hier 'eventjes' op een rijtje gezet hoe het niet moet en hoe wel. Nogmaals wil ik wijzen op het samenvattend karakter van deze argumentatie. Vooral echter wil ik benadrukken, dat dit opkomen voor de Bijbelse voorschriften niets met biblicisme te maken heeft. Ten eerste geloof ik, dat de bijbelse kijk op relaties en relatievormen samenhangt met de grondwoorden van de Schrift: trouwen liefde. Ten tweede ben ik ervan overtuigd, dat de gemeente van Christus op deze punten werkelijk iets goeds te verdedigen heeft. Wanneer Gods Woord ons voorhoudt te huwen met een oprecht gelovige, dan is dat een lééfregel. Wanneer de volledige éénwording van man en vrouw geplaatst wordt binnen een huwelijkse relatie, is dat een lééfregel. Wanneer gepleit wordt voor een juridisch geregelde, publieke belofte van trouw, is ook dat een lééfregel. We hebben niet te maken met door de tijd achterhaalde tradities, waarvan de handhaving teruggaat op bot conservatisme, nee, de door God gewezen weg is heilzaam en wijs. Dat laat zich ook uitleggen. Maar daarover de volgende keer.
Schrift en pastoraat
Nog één opmerking betreffende het bijbelgebruik in dit artikel. We hebben de Schrift totnogtoe uitsluitend beluisterd om de regels te vinden die de HERE ons voorschrijft. Zo heeft Hij het bedoeld, dit is Zijn norm. De Schrift spreekt echter niet alleen normatief over de omgang van man en vrouw. In heel veel schriftdelen wordt over het leven gesproken, zoals het is. We lezen dat Juda een hoer bezoekt, Simson een Filistijnse trouwt, David overspel pleegt, Salomo een gigantische harem onderhoudt, een Samaritaanse vrouw reeds vijf mannen versleten heeft. Ook deze schriftgegevens zijn voor ons onderwerp van belang, echter niet zozeer voor de ethiek, de normbepaling, als wel voor het pastoraat.
Ze helpen ons de goede houding te vinden tegenover hen, die met hun leven haaks op Gods gebod zijn komen te staan.