Je doet nooit iets alleen
1993-02-12
Anneke de Vries-Bakker uit Katwijk zet zich al jaren in voor mensen met een verstandelijke handicap en hun ouders.- Jaargang 37
- nummer 4
Ze begon aarzelend, maar al doende raakte ze steeds meer in de ban van, wat ze noemt, 'haar werk '.
"Het begon allemaal zo'n 26 jaar geleden.
Ik was in verwachting van onze eerste. Een heel goede vriendin was tegelijk met mij zwanger. Dat is ontzettend leuk, want in zo'n periode heb je elkaar heel veel te vertellen. Na de geboorte groeiden onze dochters tegelijk op. En natuurlijk raakten we ook daar niet over uitgepraat. Na anderhalf jaar stagneerde de ontwikkeling van het dochtertje van mijn vriendin. Er was iets. Maar wat? Vijf jaar duurde de onzekerheid, voordat vastgesteld werd dat haar dochtertje een stofwisselingsziekte had en dat zij daardoor verstandelijk gehandicapt was. Dat was mijn eerste kennismaking met mensen met een verstandelijke handicap. Ik heb van heel dichtbij mee kunnen maken hoe dat ingrijpt in het leven van mensen."
In diezelfde tijd werd Anneke gevraagd om zitting te nemen in het bestuur van de afdeling Katwijk van de oudervereniging Philadelphia.
"Ik dacht eerst: Wat moet ik daar nou doen? Ik ben helemaal geen ouder van een kind met een verstandelijke handicap.
En een vergadermens ben ik ook al niet. Aan de andere kant had ik inmiddels wel gezien wat het is om ouder van een kind met een verstandelijke handicap te zijn. Hoe belangrijk het is dat er mensen om je heen staan.
Dat zeiden ze bij die vereniging ook.
Je doet nooit iets alleen, daarom zijn vrienden zo belangrijk. Vrienden die het werk financieel steunen en vrienden die meewerken. Ofschoon het me allemaal wel moeilijk leek, heb ik deze opdracht aanvaard. Dat was soms best moeilijk. Op zulke momenten vond ik kracht in een persoonlijk gebed."
Anneke was vooral praktisch bezig.
Van het een kwam het ander. Ze kwam bij ouders thuis, organiseerde club- en kringwerk, bracht ouders bij elkaar, zat in voorbereidingscommissies voor speciale kerkdiensten ...
"Uit de tijd dat ik veel bij ouders thuis kwam, heb ik geleerd dat je vooral goed moet kunnen luisteren. Ouders hebben veel te vertellen. En het lucht hen zo op, als zij hun verhaal kunnen doen. Je hoeft echt niet klaar te staan met een handvol oplossingen. Nee, meeleven - géén medelijden! - is veel belangrijker. Iemand die geen kind met een verstandelijke handicap heeft, weet niet van de last die je als ouder, als gezin te dragen hebt. Daarom zeg ik ook altijd tegen ouders: vertel het de mensen. Ik kwam er pas achter, toen ik eens een middagje op een autistisch kind paste. Ik zeg wel eens: Ouders hebben 'levenslang'. Er komt geen einde aan hun zorg en hun verantwoordelijkheid.
Daarom is het goed dat er binnen de oudervereniging ook vrienden zijn. Samen zet je je in voor hetzelfde doel: een leefbare wereld voor mensen met een verstandelijke handicap en hun ouders."
"Mensen met een verstandelijke handicap verschillen in wezen niet van mensen die geen verstandelijke handicap hebben. Daarom heb ik wel eens moeite met de uitspraak dat mensen met een verstandelijke handicap zo gelovig zijn. Volgens mij is het anders.
Ik denk dat ze eerlijker zijn. Niet dat ze God altijd zo lief vinden, maar wel dat zij allerlei hinderlijke bagage die wij met ons meevoeren niet kennen. Daardoor is het misschien wel makkelijker om dicht bij God te komen. Maar ik ken ook mensen met een verstandelijke handicap die je nog niet met een stok naar de kerk krijgt. Daarmee zeg ik overigens niets over hun geloof. Ik denk dat ook mensen met een verstandelijke handicap daarin hun eigen verantwoordelijkheid hebben. Daarin verschillen zij niet van ons. Het zijn mensen, mensen met mogelijkheden.
Laten we daar maar eens naar kijken, in plaats van steeds de handicap te benadrukken. Dan zul je nog heel wat onvermoede mogelijkheden zien."
"Dat betekent misschien ook wel iets voor onze kerkdiensten. In gewone kerkdiensten vallen ze eigenlijk uit de boot. Dat is jammer. Gelukkig zijn er hier aangepaste kerkdiensten. In zo'n aangepaste kerkdienst voel je de gemeenschap der heiligen. Zo'n aangepaste kerkdienst, daar zou de hele gemeente naar toe moeten. Ja, ik ben echt een gevoelsmens, met misschien wel een heel kinderlijk geloof.
Maar met alleen speciale kerkdiensten ben je er niet. Ook bij ons in de gemeenten moeten mensen met een verstandelijke handicap meer ruimte krijgen. Dat betekent niet dat we ze naar voren moeten halen of op een andere manier extra in het zonnetje zetten. En we moeten ons ook niet laten verleiden kinderachtig tegen ze te gaan praten. Je kunt ook op een volwassen manier en toch eenvoudig tegen en met hen praten. En ach, hoeveel andere kerkmensen zouden daar ook niet mee gediend zijn?"
"Catechese en belijdenis doen ligt natuurlijk in het verlengde van het voorgaande. Hier in Katwijk ben ik ooit begonnen met een handenarbeidclub voor zes mensen met een verstandelijke handicap. Naderhand zijn we aansluitend op de club catechese gaan geven. Nu doen er 45 mensen met een verstandelijke handicap mee. Niet dat dat mijn verdienste is. Ik wil er alleen maar mee zeggen dat er veel te doen is. En het leuke van die catechese na de club is, dat je ook mensen bereikt die nooit van God gehoord hebben.
Tegenwoordig doen er regelmatig mensen belijdenis. In het begin merkte ik bij ons in de gemeente wat weerstand tegen het belijdenis doen. Mensen bleven weg. Gelukkig is dat nu veranderd. Dat moet ook, als we mensen met een verstandelijke handicap serieus willen nemen."
Anneke de Vries kan met veel passie vertellen over 'haar werk' voor en met mensen met een verstandelijke handicap.
En hoewel zij er niet direct bij betrokken is, volgt zij ook de ontwikkelingen in de politiek en de zorg- en dienstverlening.
"Hét is goed dat er een protestantschristelijke oudervereniging is, die vanuit haar identiteit opkomt voor een betere wetgeving, voor meer voorzieningen voor mensen met een verstandelijke handicap en voor zorg-opmaat.
Bij dit laatste moet je ook, juist, denken aan woonvoorzieningen die passen bij de identiteit van de bewoner.
Maar ook op het ethisch vlak staan we ons mannetje. Kijk maar eens hoe de samenleving verandert.
Normen en waarden verschuiven. Zo heb ik erg veel moeite met de vanzelfsprekendheid, waarmee men tegenwoordig over abortus praat. Ik hoor van ouders hoe zwaar het kan zijn om een kind met een verstandelijke handicap op te voeden. En ik heb ze ook gezien, diep verstandelijk gehandicapten in inrichtingen. Toch mag het nooit zo worden, dat de samenleving niet accepteert dat er kinderen met een verstandelijke handicap geboren worden.
AI het leven komt van God. God heeft de mensen de verantwoordelijkheid gegeven om daar goed mee om te gaan. Dat is een persoonlijke zaak.
Mensen moeten zelf hun beslissingen kunnen nemen. De samenleving mag dat nooit voorschrijven.