Boekbespreking
1993-02-12
W. Borgdorff, Sliedrecht.- Jaargang 37
- nummer 4
Israël, de Filistijnelll over u!
Drs. H. de Jong Israël, de Filistijnen over u!
Bijbellezing met de gemeente over de richter Simson. Kok-Voorhoeve Kampen 1992,46 pag., prijs: f 14,50.
In het kader van de exegese-dagen van onze Studiebegeleiding TSB is een volle dag besteed aan het lezen van de geschiedenis van Simson. Dit lezen was er niet slechts samen met de studenten, maar ook met (het oog op) de gemeente. Die combinatie is buitengewoon belangrijk: theologen die niet in een concrete gemeente met de Schriften bezig zijn, merken veel van wat de HEEREin Zijn Woord aanreikt, niet op. Wat kunnen we als Nederlands Gereformeerde Kerken blij zijn met onze studiebegeleiders die midden in het leven van de gemeente staan.
Dat samengaan van theologie en praktijk heeft dan een wisselwerking: het lezen van de Bijbel ontvangt een uitwerking in de gemeente, en anderzijds heeft het gemeentelijk leven invloed op het luisteren naar Gods Woord. Er ontstaat zo een voortdurend heen-enweer tussen beide.
Dat is met de handen te tasten in dit boekje over Simson.
Nauwkeurig luisteren naar de tekst gaat hier vergezeld met een luisterend hart naar de gemeente toe. Van beide een voorbeeld.
Het nazireeër-zijn van Simson wordt zorgvuldig onderscheiden van het nazireeër-schap zoals daarvan gesproken wordt door Mozes in Numeri 6 (p. 11v.). De uitleg komt dan uit bij het passeren van de man, maar niet om de verlosser/verlossing te verklaren uit de vrouw (want dat wordt vandaag wel beweerd); nee, deze geboorte is uit de Geest, van Boven. Hoe nodig is vandaag die aandacht voor het 'verticale' in het heil!
Het andere voorbeeld: in de pastorale praktijk merk je dat mensen ook een andere kant hebben, dat er méér is dan wat spontaan onze enthousiaste instemming of juist onze nauwelijks verholen afkeuring krijgt. Dan maakt de schittering van Simsons buitengewone gave je niet blind voor de grote eenzaamheid van hem. Hier eenmaal op lettend, kijken we niet alleen anders aan tegen de relaties van Simson, maar wordt ons hart geopend voor de volstrekt zuivere liefde van onze Here Jezus Christus (vgl. p. 19-21). Een origineel Schrift met Schrift vergelijken, dat rijk beloond wordt.
Die vergelijking tussen Simson en onze Heiland krijgt in dit boekje overigens het volle pond. Dat is iets dat de lezer zelf maar moet ondergaan.
Opzettelijke aandacht wordt besteed aan de wijze waarop lijnen kunnen worden getrokken tussen Simson en de Here Jezus. Dit leidt niet tot een uitlegkundige regel die voortaan in acht genomen moet worden, maar blijkt tot verbazing van ds. De Jong zelf ook het gevolg te zijn van de werking van deze unieke geschiedenis zelf. De opbouw van de Simson-cyclus drijft ertoe (p. 34v.).
Terugkomend op de verhouding theologie en gemeente nog een kanttekening bij de uitleg van Richteren 16 vs 1-3. Het nauwkeurig lezen van de bijbeltekst roept volgens De Jong vragen op rond de plaatsnaam Gaza. Het vermoeden wordt uitgesproken dat we met een symbolisch verhaal te doen hebben: een uit elementen van de Simsongeschiedenis opgebouwd beeldverhaal (p. 41). Dit volgt op de opmerkelijke uitleg dat dit een soort gelijkenis is van de opstanding. Vergelijking van dit gedeelte met Mattheüs 27:62-28:15lijkt dit wel te steunen. Dat is dan een indrukwekkende boodschap, zeker. Maar in bepaalde moderne theologie is het niet ongebruikelijk van verhalen te zeggen, dat de vraag 'echt gebeurd?' er eigenlijk niet toe doet. Het gaat om de boodschap, zegt men dan. Tegen die actuele achtergrond gezien, valt te vragen of ds.
De Jong niet duidelijker had kunnen laten uitkomen, dat een samengebald verhaal allerminst on-historisch is.
Niet dat elk mis-verstaan daarmee voorkomen kan worden. Maar de moeilijke vragen worden daardoor wel duidelijker voor studenten en gemeenteleden, let wel: niet eenvoudiger!
We stipten slechts een enkel punt aan.
Wie dreigt in slaap te sukkelen, neme aan de hand van dit boekje de geschiedenis van Simson opnieuw door.
Je wordt er een (op)gewekt mens van!
De uitgever zorgde voor een fraai omslag, waarop overigens achterop te lezen valt dat Simson 'de enige (is) van wie wij vernemen hoe hij ter wereld kwam en ook aan zijn dood is een compleet hoofdstuk gewijd'. Het lijkt me toe dat hier bedoeld is: de enige richter, zoals ook blijkt in het boekje op p. 9.