Boekbespreking
1993-03-12
Kaat, Keet en de Kezen- Jaargang 37
- nummer 6
(Rotterdamse vrouwen in opstand), Kees van Baardewijk, 73 bladz., formaat 25x65 cm, gebonden uitgegeven door Bredewold, Wezep, prijs f 24,75
Dit boekje is van een heel andere aard dan die in de laatste jaren in ons blad besproken zijn. Het is zeker niet minder en het getuigt van een sterke verbondenheid van schrijver en besproken stof. Het behandelt een facet van de politieke machtsstrijd in de Verenigde Nederlanden gedurende het laatste deel van de 18e eeuw. Toen waren aanzienlijke politieke tegenstellingen: patriotten en prinsgezinden, resp. regenten en oranjeklanten. In veel opzichten geleek die periode op die, waarin wij leven. Actie van vrouwen, machtswellust van bestuurders.
Toen was ook de kerk 'Samen-opweg', maar dat betekende dat overheidsfunctionarissen de dienst uitmaakten.
Er was evenzeer als nu een ontwikkeling die leidde tot afbraak van de zelfstandigheid van overheids(gezags) organen. De (Gereformeerde) kerk maakte de dienst wel uit, ook internationaal.
Bij het lezen van deze stof gaan mijn gedachten onwillekeurig uit naar de periode van vóór WO 11, toen je nog spreken kon van vaderlandse geschiedenis en deze ook als 'vak' op het rooster van op de jongelingsvereniging te behandelen onderwerpen stond. Dat was tóen een goede beslissing van het bondsbestuur (ze is jammer genoeg nooit goed uitgewerkt).
Vanuit de geschiedenis kom je vanzelf tot de 'normen' voor politiek handelen, zowel voor de politieke taken in je eigen land (welke, door wie en op wat voor manier uit te voeren e.d.) en je ziet zomaar (door het Schriftuurlijk toetsen van wat je nastreeft) de situatie waarin ons volk eind-18e eeuw leefde. Het vak 'vaderlandse geschiedenis' was wel niet 'in' en veel voorzitters van jeugdverenigingen hebben gezweet om van die onderwerpen iets te maken.
We hadden toen echter steun van erkende historici, o.a. van de bekende en erkende leraar H. Algra.
Uit de schetsen die hij samenstelde is toen een handleiding Vaderlandse geschiedenis gegroeid ('Het erfdeel der vaderen') en verwantschap met het daarna uitgekomen vierdelige boekwerk 'Dispereert niet' is niet te ontkennen.
Er is nog steeds veel vraag naar laatstgenoemd boek, daaruit blijkt dat het in een behoefte voorziet.
Hoewel het werk van Kees van Baardewijk van zeer beperkte opzet is, kan het voor de huidige generatie (ouderen en jongeren) van betekenis zijn. 't Toont zegen en vloek, die van de HERE komt in de gewone alledaagse werkelijkheid en waar we acht op moeten slaan, enkeling en collectief en dat niet enkel als we ons 'in de politiek' begeven of wel activiteiten willen ontplooien in GPV, RPF of op plaatselijk bestuursniveau. Daarbij heeft de ondervinding, die ons voorgeslacht onderging, duidelijk. waarde. De politieke activiteit wordt gedragen door Gods Woord.
In hun dagen was daar de éne Gereformeerde kerk, die samenbond. Je kunt daarover uitvoerig lezen in de boeken, die als 'Geraadpleegde bronnen' zijn vermeld.
Het boek van Van Baardewijk zou een begin kunnen zijn van het samen bespreken van het door hem behandelde stukje geschiedenis.
Wat de inhoud van het boekje betreft, daarin representeren figuren de verschillende volksgroepen. Kaat Mossel, een Rotterdamse volksvrouw stond in Rotterdam haar mannetje tegenover een regentenkliek. Haar vriendin Keet Schwenke steunde haar. Zij deelden in de verdrukking die de Kezen (regenten) de oranjeklanten aandeden. De twee vriendinnen zijn daardoor enkele jaren in gevangenschap geweest.
Hun proces was gekleurd door Oranje.
Dát hadden ze uitgedragen, daarmee hadden ze regenten bespot. En in dat proces is mr. W. Bilderdijk als advocaat opgetreden.
We krijgen in het voorgeschotelde verhaal een tijdsbeeld, zoals iedere periode haar eigen beeld heeft.
Boeiend, maar om je te ergeren (te schamen) als je leest hoe de regenten alles in het werk stelden om de mond van Kaat Mossel dicht te snoeren. In die ontwikkeling is prins Willem V zelfs nog betrokken geweest. Maar het hoe komt in dit geschiedenis niet uit de verf. Er is toen op veel manieren geprobeerd de vriendinnen Kaat en Keet vrij te krijgen, maar dat bleek niet te gaan.
Een interessant boekje, eenvoudig, gedocumenteerd, vlot leesbaar. We hopen nog meer van Kees te lezen.