Over twee gedichten van M. Nijhoff
1993-03-26
In het volgende nummer van Opbouw hoop ik een bespreking te geven van een lang gedicht van Martinus Nijhoff: Het Veer. Dat verscheen voor het eerst in 1931. Er is evenwel verband te leggen met een ander gedicht van Nijhoff: Het Lied der dwaze Bijen, uit 1925. Dat heb ik besproken in Opbouw van 30 maart 1990. Om u de moeite van het opzoeken te besparen neem ik het gedicht nu nog eens over en geef ik een korte samenvatting van mijn bespreking.- Jaargang 37
- nummer 7
HET LIED DER DWAZE BIJEN
Een geur van hoger honing
verbitterde de bloemen,
een geur van hoger honing
verdreef ons uit de woning.
Die geur en een zacht zoemen
in het azuur bevrozen,
die geur en een zacht zoemen,
een steeds herhaald niet-noemen
ried ons, ach roekelozen
de tuinen op te geven,
riep ons, ach roekelozen,
naar raadselige rozen.
Ver van ons volk en leven
zijn wij naar avonturen
ver van ons volk en leven
jubelend voortgedreven.
Niemand kan van nature
zijn hartstocht onderbreken,
niemand kan van nature
in lijve de dood verduren.
Steeds heviger bezweken,
steeds helderder doorschenen,
steeds heviger bezweken
naar het ontwijkend teken,
stegen wij en verdwenen,
ontvoerd, ontlijfd, ontzworven,
stegen wij en verdwenen
als glinsteringen henen. -
Het sneeuwt, wij zijn gestorven,
huiswaarts omlaag gedwereld,
het sneeuwt, wij zijn gestorven,
het sneeuwt tussen de korven.
De bijen hebben zich door een of andere geur laten weglokken uit hun gewone aardse bestaan en ze zijn op zoek gegaan naar 'hoger honing'; iets wat hun volledig onbekend is, maar het moet zó geweldig zijn dat het alles overtreft wat ze wel kennen. De geur ervan is zo overweldigend dat de gewone, de bekende bloemen de indruk wekken bitter te zijn. Maar... het einde is de dood. En de moraal van het verhaal is: leef het leven waarvoor je geschapen bent. Zoek het niet in het vage ideaal, niet in mystieke vervoering, niet in een dweperig streven naar het 'hogere'. Nee, sta in dit leven, in déze wereld. Ken daarin je plaats.
lets van deze gedachte is ook aanwezig in Het Veer waarover we het de volgende keer zullen hebben.