Veranderen mag, eerlijkheid gewenst (1)
1993-04-23
Dat er in de vrijgemaakte kerken heel wat aan het veranderen is, is zo langzamerhand wel duidelijk. Het Nederlands Dagblad zwijgt er niet over en doet aan die verandering mee. Je vraagt je wel eens af, hoe het allemaal opeens zo vlug kan gaan. Je kunt ook constateren, dat een aantal veranderingen al lang 'leefden', maar nu pas aan de oppervlakte komen.- Jaargang 37
- nummer 9
In november 1991 stond in het ND een verslag van een lezing van de filosoof Hoogland, die o.a. zei, dat het 'vrijgemaakt reactiemodel' failliet is. Duidelijke taal!
Omstreeks diezelfde tijd werd een artikel geplaatst met als opschrift "De gemiddelde vrijgemaakte van nu heel anders". Hierbij werd gewezen op het feit, dat jongeren en ouderen uit elkaar groeien en dat voor de jongeren de vrijgemaakte kerk niet altijd de enige is waar ze naar toe kunnen gaan. Over allerlei dingen spreken de jongeren met anderen, maar vaak niet in eigen kring, "omdat daar de antwoorden al gegeven worden voordat de vragen gesteld zijn".
Veel jongeren ervaren de sfeer in de kerk "als beklemmend en zoeken elders de ruimte". Ook wordt er op gewezen, dat er een "minder krampachtige opstelling (is) gekomen", zodat de 'ware-kerkkwestie' niet meer zó wordt beantwoord, alsof de ware gelovigen alleen in de vrijgemaakte kerken zijn te vinden.
Drs. J.A. van Delden wees er in juni 1992 op, dat er een gereformeerd (vrijg.) reveil nodig is. En volgens het verslag van zijn toespraak merkte hij op: "Als vrijgemaakten moeten we dan een aantal dingen afleren... Wij moeten terug naar de kern van de zaak; dat is niet: ben je lid van de kerk, maar: ben je christen?"
Soms is het net of je jezelf hoort praten zo'n dertig jaar geleden en al eerder.
Want al de dingen, die nu worden gezegd en geschreven, werden tientallen jaren geleden ook al gezegd en geschreven, maar van bepaalde zijde kreeg je toen meteen het bordje 'niet goed vrijgemaakt' omgehangen. W.G. de Vries doet dat trouwens nog steeds, want in het laatst verschenen handboek van zijn kerken heeft hij het weer over "aanslag op de Vrijmaking als acte van trouw". Hij heeft het dan over het nieuwe blad 'Bij de tijd'.
Niet alles is dus veranderd, maar wel veel. Prof. Dr. J. Douma merkte in het blad Kerk (helaas ter ziele) op, dat "we... wat vrijgemaakte eigenaardigheden (zullen) kwijtraken". Dat is wat zacht uitgedrukt, want het gaat om meer dan 'eigenaardigheden'. Jammer is, dat Douma er niet bij zegt, dat het tijd wordt, dat men (en ook hij?) een aantal dingen kwijtraakt.
Dagboekschrijver Bas
In het jongerenblad Kivive (met meestal prima inhoud) publiceert een zekere Bas van 16 jaar delen (of alles?) uit zijn dagboek. Hij schreef over een pennestrijd tussen J.P. de Vries, hoofdredacteur van het ND, en prof. M. te Velde van 'De Reformatie' inzake het feit, dat ook het ND in verschillende opzichten een ander beleid voert dan vroeger. Die over-en-weerartikelen logen er inderdaad niet om en Bas vond dat maar niks en hij schreef in duidelijke bewoordingen zijn mening neer. Bravo, Bas! Prompt kwam er een ingezonden brief van een mevrouw, die Bas op een even duidelijke manier op z'n kop gaf. Ze beweerde in die brief meer dan ze vroeg, maar aan het slot kwam de vraag, of Bas ook gedankt had, nadat hij zijn gedachten op papier had gezet. Met wat die mevrouw schreef, ben ik het gans oneens, maar met die opmerking over dat danken kan ik wel meegaan.
En toen moest ik opeens terugdenken aan vroeger. Dat heb je soms, die gedachtensprongen.
Ik moest denken aan J.P. de Vries in april 1969. In het CJB van 4 april 1969 verscheen een artikel van Huug Postma (schuilnaam, ware identiteit aan De Vries en mij bekend) over de toen aanstaande synode. De inhoud van dat artikel was zodanig, dat vier redactieleden, waaronder ikzelf, hiervoor geen verantwoordelijkheid wilden nemen en dit als mededeling onder het betreffende artikel ook kenbaar maakten. Op de bestuursvergadering van 19 april (er groeide dus niet veel gras in die tussentijd) diende J.P. de Vries naar aanleiding van die mededeling een voorstel in om de redaktie van het CJB te ontslaan en als bondsbestuur een nieuwe redactie te kiezen. Ik geef het wat verkort weer, maar de bedoeling was duidelijk: vier redaktieleden moesten weg! Zo waren toen de manieren; zo werd met mensen omgegaan.
Als Bas dat eens wist...
Formeel kon een dergelijk voorstel worden ingediend en aangenomen. Dit laatste gebeurde ook, de koppen waren al lang geteld.
Wat men in de kerk had geleerd, werd in de organisaties toegepast.
Een woord van dank aan de weggezonden redaktieleden bleef uit. Maar heeft ieder, die dit voorstel steunde, ook persoonlijk gedankt?
Ik vraag: Zou zoiets vandaag nog kunnen gebeuren? Ik denk van niet.
De tijden zijn veranderd en de vrijgemaakte mensen ook.
Maar onrecht blijft onrecht.
En onrecht is zonde.
Onrecht verdragen is niet altijd gemakkelijk, het doet pijn.
Tenslotte: van gedachten veranderen mag; het zou goed zijn het in bepaalde situaties duidelijk te zeggen.
Goed voor jezelf én goed voor de ander!
Om zó te kunnen danken!