Draaiboek vakantiebijbelsehool
1993-06-04
Al enige tijd ligt op onze boekentafel het 'DRAAIBOEK VAKANTIEBIJBELSCHOOL' uitgegeven door stichting CREDO (*) in Apeldoorn.- Jaargang 37
- nummer 12
Het is samengesteld door Cor de Boer, die in het najaar van het vorige jaar plotseling is overleden. Dat de recensie op zich heeft laten wachten, heeft de volgende reden. Door de Nederlands Gereformeerde kerk in Den Helder wordt eens per jaar een vakantiebijbelschooi (VBS) georganiseerd in samenwerking met leden van de Christelijke Gereformeerde kerk ter plaatse. Ook dit voorjaar was dat weer het geval en deze keer hebben we onze plannen gemaakt met bovengenoemd draaiboek in de hand. De beste manier om een dergelijk handboek te bespreken leek mij na toetsing aan de praktijk.
Mijn eerste indruk is bevestigd: voor mensen, die belast zijn met de algehele organisatie van een VBS is dit een goed bruikbaar draaiboek. Van de eerste tot de laatste minuut is beschreven wat er gedaan moet (lees: kan) worden en hoe het gedaan kan worden.
Waarom vakantiebijbelsehooi?
Het draaiboek begint met de definitie en het doel van een VBS (hdst. 1.1 en 1.2). "Een VBS is een evangelisatiecampagne onder kinderen in de basisschoolleeftijd, tijdens hun vakantie en heeft tot doel: het bijbelse evangelie verkondigen aan kinderen die hier nog nooit van gehoord hebben c.q. hier niet meer over horen, weifelende kinderen helpen bij het nemen van een beslissing en gelovige kinderen versterken in hun geloof." Een VBS is 'dus' niet alleen bedoeld voor buitenkerkelijke kinderen, maar voor onze eigen kinderen net zo waardevol. (In hoeverre kinderen in de basisschoolleeftijd duidelijk een (blijvende) beslissing (kunnen) nemen, is voor discussie vatbaar.) Hierna volgt een aantal voorwaarden, waaraan in het algemeen voldaan moet worden. Wat daarbij eruit springt is het gebed, tijdens de voorbereiding, tijdens de dagen zelf, thuis en in de kerk. En alleen diegenen die zelf geloven kunnen de boodschap van de liefde van Christus doorgeven. Verder moet er gestreefd worden naar een goede organisatie en een goed programma. Waarom deze hoge eisen? In hoofdstuk 1.6 wordt dat uitgelegd: een goede organisatie is nodig om in een ontspannen sfeer bezig te zijn, om paniek en geren te voorkomen, om aandacht van en voor de kinderen te hebben en het dwingt respekt af bij de ouders, die hun kinderen naar een VBS brengen. Ook wordt in hoofdstuk 1 behandeld waar het best een VBS gehouden kan worden, in welke buurt, in welk gebouwen hoe vaak.
De voorbereidingen
Met de oproep: "Bid alsof alles van God afhangt en werk alsof alles van u afhangt", wordt de geestelijke voorbereiding besproken in hoofdstuk 2.
Daarin wordt er o.a. op gewezen om te letten op de gaven en talenten van de medewerkers.
In de volgende hoofdstukken worden de coördinatie en de praktische voorbereiding behandeld. Handig hierbij zijn de kopieerbladen met bv. een brief aan een schoolbestuur om toestemming te vragen voor het gebruik van een schoolgebouw. Als kontrole op de voorbereidingen en de tijdsplanning is een schema opgenomen met alle voorkomende werkzaamheden inclusief de data, waarop alles geregeld moet zijn. Vanaf de eerste vergadering tot en met de laatste loodjes staat genoteerd. Wat mij betreft kan de lijst aangevuld met taken ná de VBS, zoals de evaluatie (wel genoemd in hdst. 5) en een verslag voor kerkblad en kerkeraad.
In hoofdstuk 5 worden de taken van de voorbereidingscommissie uiteengezet.
Om alles goed op elkaar te kunnen afstemmen moet er uiteraard veel worden vergaderd. Hoofdstuk 6 vervolgt met de verschillende programmaonderdelen (hdst. 6.1). Hierin staan goed bruikbare opmerkingen over de invulling van deze onderdelen, zoals thema, verhalen, liederen. In hoofdstuk 6.2 wordt de inhoud van folders en affiches besproken en een aantal suggesties gegeven waar deze opgehangen en uitgedeeld kunnen worden, kompleet met lijsten om scholen en folderaars in te vullen. Om niet alles zelf te hoeven doen kan de voorbereidingscommissie bv. ouderen uit de gemeente of jeugdverenigingen vragen bepaalde voorbereidingen uit te voeren, zoals het folderen, het knippen van labels, het opschrijven van de liederen.
Bij de publiciteit (hdst. 6.3) moet gedacht worden aan alle mogelijke kanalen, als kabelkrant en plaatselijke dagen weekbladen. Ook de verschillende kerkbladen moeten niet vergeten worden.
Ook hiervoor zijn kopieerbladen opgenomen om adressen en data te noteren. Wij waren zelf in de gelukkige omstandigheid uitgenodigd te worden voor een interview voor de lokale omroep.
Een prachtige gelegenheid om reklame te maken!
Een zaak van de hele gemeente
Als methode om aan het benodigde materiaal en geld te komen wordt een enveloppenaktie beschreven (hdst. 6.4). In de gemeente worden (een paar weken vóór de VBS) enveloppen uitgedeeld, die elk een briefje bevatten met daarop 1 artikel (een pak koffie, een tube lijm, een pakje servetten, 100 bekers, etc.). Deze artikelen worden in de daaropvolgende weken verzameld.
Op deze manier worden gemeenteleden in staat gesteld om hun steentje bij te dragen. Het vergt enige organisatie, maar kan goed werken. Wegens tijdgebrek hebben we in Den Helder van deze methode afgezien. Wel is een formulier verspreid waarop gemeenteleden konden aangeven, waarmee ze zouden kunnen helpen.
Ook bij andere zaken kunnen gemeenteleden betrokken worden: een afsluitende kerkdienst, voorbede en dankzegging en (blijvend) gebed voor de medewerkers en de kinderen. In hoofdstuk 6.5 is de suggestie opgenomen om de medewerkers zelf voor een aantal kinderen speciaal te laten bidden, het liefst het groepje waar ze de hele VBS mee optrekken en dat ook vol te houden na de VBS. Hiervoor staan 'gebedskaartjes' afgedrukt.
De ouders Voor de kinderen is het meestal erg leuk als ze aan hun ouders mogen laten zien, wat ze geleerd hebben (hdst. 6.6). Dat kan in een afsluitende kerkdienst, maar ook kunnen de ouders uitgenodigd worden op de laatste VBS-dag. Een kopje koffie daarbij en (natuurlijk) pannekoeken voor de kinderen maken het al gauw gezellig.
Ook de verdere nazorg krijgt aandacht (hdst. 6.7). Geef de kinderen een boekje mee naar huis, draai een paar maanden later eens een film of organiseer een zangochtend. Verwijs naar zondagsscholen en kinderclubs. Uiteraard is het handig om hiervoor de namen en adressen van de kinderen te noteren (beschreven in hdst. 7.2-N).
Na aandacht voor de financiën volgt een pagina met mogelijke punten voor de evaluatie. Allerlei op- en aanmerkingen kunnen bijdragen tot een verbetering van de algehele werkwijze.
Wie doet er mee?
In hoofdstuk 7 komen de medewerkers en hun taken aan bod. Mijns inziens staat het deel over de werving van medewerkers (hdst. 7.1) te veel achterin, want een VBS staat of valt met het aantal medewerkers. Zijn er te weinig mensen die kunnen of willen meehelpen, dan zul je je programma daaraan moeten aanpassen en niet te veel hooi op je vork moeten nemen.
Bij het systeem dat in Apeldoorn wordt gehanteerd is op een groep van 60 kinderen al gauw een team van 10 à 12 medewerkers nodig (1 leider op 6 kinderen plus 1 of 2 personen die hand- en spandiensten verrichten). Het is dus zaak om al vroeg met de werving aan de slag te gaan.
Aan de slag!
Voor alle medewerkers wordt een voorbereidings- en/of instruktieavond gehouden, om de verschillende onderdelen door te spreken, zodat iedereen goed op de hoogte is van de gang van zaken. Met behulp van de bijgevoegde kopieerbladen kan een rooster gemaakt worden wie wat doet en op welke dagen. Hierna volgt in hoofdstuk 7.2 het totale overzicht van de taken van de medewerkers. Alle taken worden apart behandeld inclusief tips en waarschuwingen. Vooral voor mensen, die nog niet zoveel ervaring hebben met dit werk zijn deze pagina's zeer waardevol. En de tip om te zorgen dat alles klaarstaat op de plek waar het nodig is, is bepaald geen overbodige.
Het geheel is zo opgezet, dat er ook ruimte is voor eigen ideeën en inzichten.
Ondertussen kan elke medewerker wel zijn voordeel doen met de ervaringen van de samensteller. Na de uitleg over de verschillende taken volgen weer kopieerbladen, met voor iedere medewerker nog even op een rijtje wat zijn of haar specifieke taak inhoudt. Als iedereen deze instrukties, opvolgt kan het niet anders of de VBSdagen lopen organisatorisch als een trein. Daarbij moeten. we natuurlijk niet vergeten, dat het om de kinderen en de boodschap gaat. Beter een gezellige VBS, waar af en toe iets mis gaat, dan een op rolletjes lopend geheel, waar de kinderen het gevoel hebben, dat ze over het hoofd worden gezien.
Ik denk, dat we hierin naar het juiste evenwicht moeten zoeken.
Noodzakelijkheden
Hoofdstuk 8 handelt over het inrichten van het gebouwen de materialen, die nodig zijn voor een VBS. Zeker als een school gebruikt wordt is het zaak om alles zoveel mogelijk weer terug te zetten zoals het stond. Een schema van het klaslokaal is daarbij erg handig (hdst. 8.1-C). De samensteller geeft het advies om de ruimte netter achter te laten dan het aangetroffen is, als een soort visitekaartje.
Het laatste hoofdstuk geeft adressen van instellingen en personen, die zich bezighouden met kinderevangelisatiewerk of evangelisatiebladen uitgeven.
Ook een lijst met bruikbare liedbundels is opgenomen.
Om het zoeken naar verschillende onderdelen te vergemakkelijken staan achterin de onderwerpen vermeld in alfabetische volgorde met verwijzing naar de pagina's. Voorin het boek staan de hoofdstukken aangegeven met de onderverdelingen.
Tenslotte
Met z'n 111 pagina's is het 'DRAAIBOEK VAKANTIEBIJBELSCHOOL' een gedegen en waardevol werk, dat Cor de Boer ons heeft nagelaten. Ik denk, dat alle facetten van een VBS hierin beschreven zijn. Nu is de gemeente van Apeldoorn al een groot aantal jaren aktief op het gebied van (kinder)-evangelisatie en ik kan me voorstellen dat iemand, die een VBS van de grond af aan moet opbouwen ervan kan schrikken, wat er allemaal bij komt kijken, wat een werk er verzet moet worden in een paar maanden tijd. Aan de andere kant is het draaiboek zo opgezet, dat er best onderdelen kunnen vervallen, zonder het geheel geweid aan te doen. Ik denk aan vrije bijdrage, verrassingsplaats, tekst en afsluiting met ouders. In Den Helder hebben we door de jaren heen onderdelen toegevoegd én geschrapt.
Ik hoop dat dit draaiboek mensen ertoe zal aanzetten om een VBS te gaan organiseren. Onze ervaring is dat het werk met de jaren groeit, wat betreft inhoud, het aantal medewerkers én het aantal kinderen. Ik eindig met de tekst, die voorin dit draaiboek is opgenomen:
"De liefelijkheid van de Here, onze God, zij over ons, en bevestig Gij het werk onzer handen over ons, ja, het werk onzer handen, bevestig dat."
Psalm 90:17
Het 'DRAAIBOEK VAKANTIEBIJBELSCHOOL' is te bestellen bij Stichting CREDO, p/a Socratesstraat 58, 7323 PG Apeldoorn, kosten f 32,50.
(*) CREDO staat voor: Centrum voor Realisering van Evangelisatie door Dienstverlening en Ondersteuning.