De nieuwe tijd en wij
1992-01-31
Met een cameraploeg van de Evangelische Omroep was ik op 11 januari jl. aanwezig bij een 'New Age'-ceremonie in Gizah, bij Kairo.- Jaargang 36
- nummer 3
De zgn. '11/11 '-Bijeenkomst werd gehouden in een tempelcomplex bij de grote Egyptische piramiden.
In de zon
Ze stonden roerloos op de afgebrokkelde muren van het tempelcomplex, de handen naar de nog niet zo hoog staande zon geheven. De tot de voeten afhangende gewaden gaven het geheel geen kleurige, maar wel een stemmige, zelfs religieus-aandoende, sfeer. Op de een of andere manier pasten ze in deze omgeving; de 'gewijde ruimte' werd immers aan de ene kant afgegrensd door de imposante Piramide van farao Chephren, en aan de andere kant afgebakend door de veel kleinere Piramide van farao Mykerinos.
Daarachter lag de woestijn.
Zo hadden wellicht in een ver verleden ook aanhangers van Hathor, Isis of zonnegod Amon-Re gestaan. En dat was nu precies de reden voor dit gezelschap van 'New Agers' om de omgeving van de Piramiden van Gizeh, bij Kairo, uit te kiezen voor een belangrijke bijeenkomst. "Bij de piramiden heb je heel krachtige energieën. Er is hier een eeuwenoude religieuze traditie", zei een van de deelnemers aan de ceremonie ter toelichting. Hij was een Nederlander, een van de twee landgenoten, die hier aanwezig waren en, eerlijk is eerlijk, een uiterst vriendelijke man, idealistisch, bevlogen en zachtmoedig. Het soort man, waarmee je echt vriendschap zou kunnen voelen. En een andere deelneemster, een werkelijke alleraardigste en pittige Duitse vrouw, maakt een gebaar naar boven... Als u dan wetenschappelijke onderbouwing zoekt, let dan op de 'Orgon-Energie'! Ziet u, als u omhoog kijkt, dan niet de "kleine weisse Püncktchen", die heel snel in de lucht hier heen en weer dansen?"
Ik keek, maar zag niets - helaas, ik ben al vanaf mijn achtste levensjaar sterk bijziend...
Zo praten we met diverse mensen, meestal blank, Europees of Amerikaans, meestal tussen de twintig en veertig jaar oud, meestal ook goed opgeleid. En daar nog bij, meestal ook aktief in een of andere alternatieve aktiviteit: yoga lerares, natuurgenezer, of iets anders in deze beroepssektor.
Verder: betrokken bij het redden van het milieu ("Wat we hier doen, komt Moeder Aarde zeer ten goede; de Aarde is in gevaar!") of aktief in de vredesbeweging. ("Natuurlijk heeft "die Wende" in Oost-Duitsland te maken met wat we hier doen! Het gaat er immers om dat we onze positieve energieën met elkaar verbinden!") Het zijn idealisten, bevlogen mensen, gevoelige mensen, gééstelijke mensen!
Maar hebben ze met dat alles gelijk? Dat is de grote vraag die me bezighoudt. Wat is de verhouding tussen hun 'religie' en de Boodschap van het Evangelie? Wat is hun visie op de Persoon en het werk van onze Here Jezus Christus? Want, zo zegt ons 1 Johannes 4 vers 1 tot 4, daar vallen de belangrijkste beslissingen. Op dat punt moet je 'de geesten' testen: wat leren ze over de Gezegende Zoon van God, die mens gèworden is, aan ons gelijk, uitgenomen de zonde?
Net buiten de kring
De hele morgen zitten we met onze filmcamera en microfoon op de eerste rang, een massieve stenen rij, die tot de voet van de piramide van Mykerinos behoort. Op zo'n dertig meter van ons vandaan vormen in het wit gehulde gedaanten een grote kring, waarbij men elkaar vasthoudt. Of ze vormen twee kringen, waarvan de ene met de klok meedraait en de ander de tegengestelde richting uitgaat. Of ze vormen nog kleinere cirkels, die in hun geheel een ronde maken door de sacrale ruimte, die door onbeweeglijk mediterende wachters wordt omzoomd en afgebakend. Bijna ononderbroken klinkt er synthesizermuziek uit de luidsprekers. (Dat is in elk geval één verschil met de muziek, die die oude Egyptenaren moeten hebben geproduceerd.) Na verloop van tijd weten we het wel en gaan we verder. We interviewen anderen, die op de grote piramideblokken gezeten zijn. Een paar Duitsers, die in hun veelkleurige kleding duidelijk niet tot het witte volkje behoren, spreken duidelijk hun twijfel uit over de financiële aspekten van het gebeuren. Ze twijfelen niet aan de "geestelijke betekenis" van dit alles, maar maken er bezwaar tegen dat ze 500 DM moeten betalen om mee te mogen doen. De Amerikanen moeten zelfs bijna het dubbele betalen: $ 500.
Een intelligente Egyptische gids, die aardig Duits spreekt, geeft nog een aspekt van het gebeuren aan. "U bent iedere dag in de piramiden. Ervaart u hier ook speciale energieën?", wil ik weten. Hij kijkt me glimlachend aan en zegt alleen maar: "Nein!" Ervaart u bij de piramiden ook een speciale geestelijke atmosfeer?" Opnieuw klinkt een beslist "Nein" . Is hier iets aanwezig, dat voor u religieus is?" "Nein!" Wat zijn de piramiden voer u dan wel?"
Wat nonchalant merkt hij op: "Dit zijn bouwwerken, waarin men dooie farao's heeft begraven. Dat is alles..."
Uit het licht
Wat er precies gebeurt bij deze '11/11 Bijeenkomst' wordt me niet duidelijk; er is niemand die het weet of het aan een buitenstaander wil zeggen. Maar iets van de achtergrond wordt desondanks wel duidelijk. Er is een 'zieneres', een zekere Solare, een vrouw van 47, die in Charlottesville, Virginia, in de Verenigde Staten. haar eigen organisatie heeft: 'Star-Borne Unlimited'.
Deze organisatie is niet 'de' New Age-beweging, want zoiets bestaat zelfs niet. Het is echter wel een onderdeel van dat veel ruimere, losmazig geknoopte netwerk van organisaties, dat samen 'de New Age-Beweging' vormt.
Tot de 'theologie' van de club hoort geloof in reïncarnatie en het ermee verwante begrip 'karma'. Alles wat je overkomt is voor je verdere geestelijke groei. 'Zonde' als zodanig bestaat niet; het gaat om de negatieve effekten van je leefwijze, die in dit of in een volgend leven wel weer bij je terugkomen.
Het gaat om een eindeloze leerschool.
"We zijn afkomstig van een ster, we zijn uit het licht geboren", zegt een van mijn zegslieden voor de camera.
"We zijn onze identiteit kwijtgeraakt en moeten onze bestemming daarom weer zoeken." Daarom dus ook de naam 'Star-Borne', daarom ook is iedere deelnemer getooid met een (eerlijk gezegd. nogal goedkoop aandoend) diadeem van zilver- en goudpapier; echt zo'n 'glitter-toestand', met een sterren-motief.
Hij zegt erbij, dat hij geen kerkelijke achtergrond heeft, maar wel het onderricht van Jezus volgt, "die immers ook heeft gezegd dat we uit het licht geboren zijn" en dat "we vanuit ons hart moeten leven." Hij zegt het met overtuiging en met enthousiasme. Mij wil even geen tekst te binnen schieten, waar Jezus het een of het ander zegt.
De Jezus, die ik ken, heeft nergens in de Bijbel zoiets beweerd! Maar we weten dat er vele 'Jezussen' en 'Christussen' zijn, ook in de New Age-Beweging. De Jezus Christus van de Bijbel is binnen de New Age-Beweging bijna volledig onbekend, laat staan populair...
Moeder Aarde beveiligd
Wat er precies gebeurd is in Gizah kan ik dus niet zeggen, zelfs al stond ik er bovenop! Wat precies de mogelijkheden zijn om 'positieve energieën' te verbinden met de 'energieën van Moeder Aarde', de Bijbel leert me op dat punt helemaal niets! Dat daarmee helemaal van de baan zou zijn, dat er hier wezenlijk 'iets' gebeurt, is niet gezegd! De Bijbel informeert ons namelijk nooit over de precieze inhoud van okkulte praktijken, al is de Bijbel het laatste boek om te ontkennen dat er okkulte praktijken bestáán en dat mensen met de 'Machten' kontakt kunnen zoeken! Dat is echter iets dat ten strengste verboden wordt, in het Oude en in het Nieuwe Testament!
Enerzijds is er de onveranderlijke uitspraak dat de praktijken van magiërs, mediums en Moloch-aanbidders de Here een gruwel zijn; dat woord drukt de zwaarst denkbare afkeuring uit; onze God wil met dit alles niets te maken hebben!
Anderzijds valt Christus' leven samen te vatten - zo is het ook gebeurd, in 1 Johannes 2 vers 8 - als eén strijd tegen het geestelijke kwaad in de wereld: "Hiertoe is de Zoon van God geopenbaard, opdat Hij de werken des duivels verbreken zou." Hij is er wel, de Boze. Zo krijgen de gelovigen enerzijds te horen, dat de duivel rondgaat als een brullende leeuw (1 Petrus 5 vers 8) maar anderzijds als een 'engel des lichts' (2 Korinthiërs 11:14).We moeten enerzijds met de apostel Paulus kunnen zeggen, dat de gedachten van de boze "ons niet onbekend zijn" (2 Korinthiërs 2 vers 11); anderzijds moeten we ons niet bezighouden met 'de diepten des satans' (Openbaring 3 vers 24).
Het allerlaatste
Wie als Christen zulke vriendelijke en idealistische mensen ontmoet, is daarom, wellicht tot zijn of haar diepe spijt, genoodzaakt dieper te graven naar de levensbeschouwelijke, de geestelijke, aspekten van zo'n New Age-ceremonie. We moeten immers konstateren dat bij al de stellig aanwezige vriendelijkheid het expliciete Woord van God wordt overschreden!
Vandaar dat ik in het televisieinterview, dat naar aanleiding van dit gebeuren werd uitgezonden, niet anders kon zeggen dan dit: "Als deze New Agers met hun opvattingen gelijk hebben, heeft de Bijbel ongelijk! Als echter de Bijbel gelijk geeft, dan hebben deze mensen volstrekt ongelijk..."
We leven in een gevaarlijke wereld, vooral ook een geestelijk gevaarlijke wereld. Vriendelijkheid onder mensen, hoe geweldig belangrijk ook, wordt in de Bijbel nooit gehanteerd als een criterium voor de Waarheid! Het criterium voor de Waarheid is de vraag: Wat zegt deze man of vrouw, of leer, of geest, of engel, over Jezus? Daar vallen de beslissingen. Zelden is in twintig eeuwen Kerkgeschiedenis dat ernstige woord van 1 Johannes 4 zo relevant geweest als nu, in het fataal postchristelijke Westen...
Nog een ding. De New Age ceremonie in Gizah was, in de oorspronkelijke zin van het woord 'heidens'. We komen in onze eigen tijd, voor het eerst sinds eeuwen, mensen tegen, die van zichzelf zeggen "Ik ben een heiden!" (In het Engelse taalgebied spreekt men van zichzelf als 'a pagan' of 'a neopagan'.) Zo iemand vindt een plaats binnen een ruimere, nu de wereld omspannende, religieuze beweging; het woord 'heiden' dient men letterlijk op te vatten, in plaats van het een meer figuurlijke betekenis te geven, zoals tot voor kort veelal te doen gebruikelijk was. Maar wat is 'heidendom'?
In Romeinen 1 typeert de apostel Paulus deze benadering van de werkelijkheid als volgt: "Ze hebben de majesteit van de onvergankelijke God vervangen door hetgeen gelijkt op het beeld van een vergankelijke mens,van vogels, van viervoetige en van kruipende dieren."(vs. 23) De Schepper is vervangen door het schepsel, als het erom gaat de eer te ontvangen voor alwat bestaat. De allerlaatste werkelijkheid is dan niet een Vader God, die ons gemaakt heeft (aan wie alle vaderschap in hemel en op aarde is ontleend; zie Efeziërs 3 vers 14). De allerlaatste werkelijkheid wordt dan de Zon of de Maan, of Moeder Aarde, met hoofdletters. Dat gaat dan de Uiteindelijke Werkelijkheid voor ons vormen.
De Bijbel is over dat alles nogal duidelijk: wie dat doet pleegt afgoderij! De Gezegende Schepper van hemel en aarde is aan de kant gezet ten gunste van iets of iemand binnen zijn schepping.
Of ten gunste van een bepaald aspekt van de geschapen kosmos.
Wie meende dat dat soort zaken nu niet meer voorkomt komt bedrogen uit.
Deze gedachten zijn er nog steeds, meer nog, ze zijn er veel meer dan vroeger! Ze zitten in de lucht; de lucht zindert ervan en niet alleen in Egypte.
Er zijn 'theologen' met naam en toenaam te vermelden, die zich - naar mijn onvermijdelijke konklusie - schuldig maken aan dit soort heidendom en afgoderij. Persoonlijk heb ik aan mijn vrijgemaakte verleden een grote afkeer van polemiek overgehouden. Ik heb 'de arena' niet met gretigheid gezocht. Het wordt nu echter tijd om, in alle eerlijkheid en hoffelijkheid, voorzover dat mogelijk is, 'de strijdbijl op te graven' en maar eens rechtuit te zeggen wat ik van de pennevruchten vind van mensen als pater Karel Douven s.j., ds. Hans Stolp, Drs. Aleid Schilder en dr. Joanne Klink. Het wordt tijd dat iemand hun eens zegt dat ze, als ze op de ingeslagen weg vervolgen, "deel noch recht noch gedachtenis in Jeruzalem" hebben (Zie Nehemia 2 vers 20).
(wordt vervolgd)