Dementie
1992-02-14
Vorige keer ben ik geëindigd met een verwijzing naar een boek dat ik vorig jaar heb gelezen en dat me lang is bijgebleven. De titel van dat boek is 'Help! Ze wil geen hulp' en de schrijfster is Thilly Kuiper.- Jaargang 36
- nummer 4
Het zijn de dagboek-notities van een vrouw die haar dementerende buurvrouw met raad en daad bijstaat en de dagelijkse, gewone (wat heet gewoon) gebeurtenissen in dit boek beschrijft.
De schrijfster is geen deskundige op het gebied van dementerende mensen.
Ze is gewoon een meelevende buurvrouw, die tegen dingen aanliep waar u en ik waarschijnlijk ook mee te maken krijgen, of al mee te maken hebben.
De gemiddelde leeftijd stijgt nog steeds en een paar mensen uit onze vriendenkring hebben al ervaring met dementie van een vader of moeder.
Langs zo'n omweg zie je van betrekkelijk dichtbij hoe ingrijpend dementie is voor de naaste omgeving.
Een vriendin typeerde het zo: "Mijn vader wás er al niet meer terwijl hij er nog wás!"
Het verschil in verwerking en beleving vind ik overigens heel opmerkelijk.
Mijn vriendin Ria vertelde, al theedrinkend, over haar demente moeder: "Midden in de nacht dekte ze de tafel voor negen personen. Borden, schalen, messen, vorken... De tafel puilde uit.
Mijn vader was totaal verbijsterd en probeerde haar met een zoet lijntje weer naar bed te krijgen. Maar dat lukte niet. Ze was zo dwars als wat, want nadat hij tot de gang was gevorderd en richting trap ging, trok ze haar jas aan, zette een hoedje op, en kondigde aan dat ze naar huis ging. Vader zei ontzet: NAAR HUIS? Je bent toch thuis! Moeder pinnig: Dat zou je wel willen. IK GA! en ze wandelde de straat op.
Vader graaide zijn jas van de kapstok en rende achter haar aan. Hij is in arren moede maar een blokje met haar om gegaan en daarna ging ze tevreden mee naar boven. Af en toe doet ze zó lelijk tegen hem... Je houdt het niet voor mogelijk."
Ik keek naar Ria die peinzend een paar biscuitjes naar binnen werkte. Ze veegde een kruimel weg en vervolgde: "Mijn moeder... Als Kenau... kun je het je voorstellen?"
Haar uiterst vriendelijke en zachtaardige moeder stond me even helder voor ogen. "Niet echt", zei ik naar waarheid en beet op mijn lippen om een opkomende lachbui te verbergen.
"Grappig eigenlijk hè?" giechelde ze toen en opgelucht gaven we ons over aan een tranerige lachbui waar vrouwen het patent op hebben.
Dat af en toe in de lach schieten om dwaze situaties, is eigenlijk het enige dat ik in het boek: 'Help! Ze wil geen hulp' mis. Jammer. Vooral omdat emoties als woede, onzekerheid, bezorgdheid en verdriet heel goed weergegeven worden. Waarom dan niet een plaats ingeruimd voor een scheutje plezier. Ook een heel gewone emotie! Verder heb ik het boek in één adem uitgelezen.
Het ontaardt nergens in lief gezeur, waarbij je voortdurend "Ach Hoe GOED!" moet denken. Al lezend kreeg ik wel een brok eerbied voor de schrijfster.
Haar reacties op haar buurvrouw Lien zijn heel natuurlijk en hartverwarmend.
En dat terwijl ze Lien in het begin niet eens sympathiek vond.
In het eerste hoofdstuk beschrijft ze de strijd die ze levert met haar buurvrouw om de kat: Lien vindt de poes van de schrijfster heel lief en probeert haar in te palmen. Ze zet schoteltjes melk en blikjes kattevoer voor de poes neer, die vervolgens thuis weigert te eten en snorrend bij Lien op de bank zit. Dit tot groot misnoegen van haar bazin.
Knarsetandend gaat de schrijfster, die in het verhaal Hilly heet en haar kat in eigen huis wil houden, over op het voeren van stukjes vers vlees aan haar poes en ze komt tot de conclusie dat ze Lien eigenlijk een snertmens vindt.
Hilly blijft haar trouw opzoeken als de eerste tekenen van dementie zich aandienen. Lien is een zeer kordate tante om het maar eens zwak uit te drukken en ze weigert iedere hulp.
Kinderen en buren staan aanvankelijk machteloos als ze de zaken mis zien gaan, maar na verloop van tijd vinden ze een antwoord op Liens houding van 'Ik ben de baas in huis'.
Hilly schrijft haar eigen korzelige gevoelens niet onder tafel, maar laat zien hoe je er mee om kunt gaan. Dat vind ik een van de sterkste kanten van het boek.
Ze troost Lien als die verdrietig, onzeker en levensmoe is, en gaat serieus in op haar onjuiste en verwarde gedachten.
Daarbij houdt ze zich twee begrippen voor, die ze in haar contacten met Lien overeind wil houden. Respect en nabijheid.
Uit het hele boek komt ook naar voren dat ze daarbij de hulp van God nodig heeft en ook krijgt. Ze blijft verder nuchter en practisch zodat je nergens een gevoel van gêne krijgt. De Here God is een Vriend voor haar, Die met Lien en haar meeleeft en steunt waar het nodig is.
Het boek is heel herkenbaar.
Allerlei situaties waarmee Hilly te maken krijgt, overlappen de ervaringen van vriendinnen met een dementerende ouder. Op de achterkant van het boek staat het commentaar van een deskundige op het gebied van dementie: Het vakjargon ontbreekt, maar dit boek vertelt wel alles wat je tegenkomt in de dagelijkse praktijk. Ik neem het onmiddellijk aan. Eén ding... begin er niet 's avonds laat in te lezen, want je wil weten hoe het afloopt en riskeert je nachtrust! 'Help! Ze wil geen hulp' is uitgegeven door KOK-KAMPEN en kost f 28,50. Een koopje voor een boek met zo’n inhoud.