Pastorale notitie
1992-02-28
"Geld moet voor u niet het belangrijkste zijn"- Jaargang 36
- nummer 5
Heb je eens een dag vrij en overkomt je dát ...
Het gebeurde toen we in de Evangelische gemeente in Benidorm werkten.
We waren met onze jongste dochter, die een week over was, een tochtje gaan maken naar een plaatsje hoog op een bergtop, vanuit de verte al zichtbaar.
"Een stad, die op een berg ligt, kan niet verborgen blijven ... "
We klommen de trappen naar boven op. Toen ik ergens wat bleef staan filmen hoorde mijn vrouw iemand zeggen: "Hé kijk, dat is toch die man van de kerk? Ja hoor, 't is hem ".
"Doorlopen, ze hebben pa herkerui", reageerde ze. En inderdaad, daar kwamen ze op me af. "Mag ik u eens wat vragen: Hebt u wat tegen mensen met geld? Toen we een paar weken geleden bij u in de kerk waren had u het over mensen die alsmaar rijker worden en dat ze zo slecht zijn ... Bent u soms zo'n rooie dominee, die mensen die een beetje geld hebben de zwarte piet toeschuift?"
Wel wat verbluft probeerde ik het haar uit te leggen: "Ik had het in die preek over goddelozen in Israël, die alles doen wat God verboden heeft en over de mensen heenwalsen. 't Ligt er maar aan wat je dóet met je geld".
"Het kunnen zelfs wel je buren op de tennisbaan zijn, zei u nog, en wij tennissen juist zo graag ... "
Een beetje 'aangeschoten' gingen we daarna weer verder - en je blijft er toch over nadenken hoe een boodschap zo verkeerd kan overkomen.
Heb je er reden voor gegeven? Wat zou erachter kunnen zitten? Kwam het voor die mensen te dichtbij of was m'n preek niet duidelijk genoeg?
Kort daarvoor zei een kerkganger tegen me: "Ik mag je graag horen, maar je moet het niet zovaak over geld hebben ". Mogelijk doelde hij daarmee ook op wat ik in een dienst als apostolisch vermaan uit de Hebreeënbrief had voorgelezen: "Geld mag niet het belangrijkste in uw leven zijn. Wees tevreden met wat u hebt".
Wat is dat toch, dat mensen op dit punt zo gevoelig kunnen zijn? Ik kan wel aanvoelen, dat ze soms zoiets denken als: "Ja, jij hebt als dominee op dit punt makkelijk praten. Jij hebt een vast inkomen en weet niet wat het is om altijd in spanning te zitten over wat je verdient en op je hoede te moeten zijn of je niet door wie dan ook - een klant of concurrent of misschien zelfs de fiscus - onrechtvaardig gepakt wordt... "
Geld is toch een zaak van levensbelang?
Dan is het ook niet zo verwonderlijk dat mensen er veel mee bezig zijn, zich nogal gauw aangesproken voelen en het er ook vaak over hebben.
Maar hoe praten we erover? en hoe staan we er innerlijk tegenover?
Het kan zo gauw scheefgaan, denk ik.
Alsof geld het een en het al voor je is.
Alsof we er dingen of zelfs mensen mee naar onze hand kunnen zetten.
Alsof we er de wereld mee kunnen kopen.
Alsof het een geweldige prestatie is om de fiscus te ontvluchten of te lichten.
Alsof het iets is waarover wij alles te zeggen hebben en waarmee anderen verder niets te maken hebben.
Zijn wij ons bewust van de enorme macht en zuigkracht die geld kan hebben?
En van onze eigen innerlijke gesteldheid daartegenover?
Laten we eerlijk zijn: te eten worden gevraagd bij mensen met geld en als het kan ook nog een titel, vinden we toch nog wel even anders dan bij Jan, Piet of Klaas ...
Geld geeft macht, en wanneer je er minder van hebt ben je in zekere zin machtelozer. En wie geeft dat nu graag toe? Zou dat er mee te maken kunnen hebben dat het zo moeilijk is om er eerlijk met elkaar over te praten?
Ik zal nooit vergeten wat een oudere collega eens tegen me zei: "Ach, Smelik, de mensen vertellen je àlles, behalve hoeveel ze verdienen".
In een satirisch TV-programma werd een dezer dagen gesignaleerd, dat er veel taboes zijn doorbroken, vooral ook op sexueel terrein, maar dat er over geld nog altijd heel versluierend wordt gesproken.
Kort na de oorlog was er een populaire song: 'Money is the routh of all evil, take it away ...(geld is de wortel van alle kwaad, weg ermee).
In de Bijbel staat het net even ànders: "De geldzucht is de wortel van alle(rlei) kwaad" (1 Timotheus 6:10).
Ik kan me niet herinneren ooit een preek gehoord te hebben over dat vlijmscherpe woord van Jezus over de afgod Mammon en dat je niet twee heren tegelijk kunt dienen.
Misschien dat ik het toch eens probeer.
Met het risico, dat je minder leuke reakties krijgt en voor 'rooie dominee' versleten wordt.
Maar als 'rood' staat voor verantwoord en sociaal-voelend met geld omgaanzoals onze Heer ons heeft geleerdben ik dat ook graag.