Partnergemeente in Roemenië
1992-03-13
In 'Opbouw' van 6 december jl. heeft P.J. van Kampen een artikel geschreven, getiteld: "Wat te doen voor Oost-Europa?". In dit artikel wees hij op het zo dikwijls langs elkaar heenwerken van allerlei (kerkelijke) comité's en organisaties die zich richten op hulpverlening aan broeders en zusters in Oost-Europa.- Jaargang 36
- nummer 6
In hetzelfde artikel riep hij de Edenaren op om te vertellen hoe zij inhoud hebben gegeven aan de relatie met een 'partnergemeente' in Roemenië. Graag wil ik in het nu volgende artikel aan dit verzoek voldoen.
Inleiding
De Oosteuropacommissie van de NGK-Ede heeft al zo'n 25 jaar contacten in Hongarije en Roemenië. De laatste zes jaar kwam door de politieke ontwikkelingen in Roemenië het accent steeds meer op dit land te liggen.
Tot voor twee jaar geleden waren de contacten zowel in Hongarije als in Roemenië voornamelijk gericht op individuele personen en gezinnen: predikanten, weduwen, zieken, bejaarden en grote gezinnen. Deze hulp, hoe waardevol ook, had voor ons het nadeel dat het niet zo makkelijk was om tot diepgaand persoonlijk contact te komen. Ons budget liet de hulp aan ca.
12 adressen toe. In de praktijk betekende dit dat bij een bezoek aan Hongarije en Roemenië je van hot naar her reisde om alle adressen te bezoeken.
Je had gewoon de tijd en soms de mogelijkheid niet om wat langer op een bepaald adres te blijven. We vroegen ons af of we met deze vorm van hulpverlening op de goede weg waren.
Zou het niet wenselijker zijn dat individuele personen of gezinnen in Nederland een persoonlijke relatie en zo mogelijk hulpverlening aangaan met iemand in Oost-Europa die dringend behoefte heeft aan hulp? Wat dat betreft zijn er volop mogelijkheden. Wij namen het besluit ons budget aan te wenden voor de hulp aan een kerkelijke gemeente in Roemenië. De gemeente in Roemenië waar wij een partnerschap mee wilden aangaan was niet helemaal onbekend voor ons.
In de laatste vier jaar van het Ceaucescu-bewind is er contact geweest met de predikant van die gemeente.
Dat was in die periode uiterst moeilijk. Bezoeken werden eenmaal per jaar gebracht en dat moest dan in het donker plaatsvinden. De inhoud van de brieven gaf ook heel summiere informatie over het gezin en de gemeente.
Na de revolutie in december 1989 werd voor het eerst openlijk contact mogelijk. Door ons werd toen de gedachte geopperd om met de gemeente van deze predikant een partnerschap aan te gaan. Dit voorstel werd door hen dankbaar aanvaard. De gemeente behoort tot het dorp Válureni (een plattelandsdorp dicht bij Tirgu Mures). Het dorp telt ca 1200 inwoners, waarvan 700 Gereformeerd en tevens van Hongaarse afkomst is.
We beperkten onze contacten tot die ene gemeente, nadat alle 'losse' contacten waren overgedragen aan gezinnen in Nederland.
UITGANGSPUNT EN DOEL: Op basis van GELIJKWAARDIGHEID een relatie aangaan met een ZUSTERGEMEENTE in Roemenië met als doel ELKAAR TOT STEUN te zijn op GEESTELIJK en MATERIEEL terrein.
Gelijkwaardigheid
Als broeders en zusters in Jezus Christus zijn wij met elkaar verbonden, levend vanuit Gods genade en dankbaar voor onze verlossing door Jezus Christus. Ondanks deze gemeenschappelijke basis is er bij ons vaak de onbedoelde neiging aanwezig om vanuit onze rijkdom aan mogelijkheden, bijv. op organisatorisch gebied, een superieure houding aan te nemen t.a.v. zaken die in onze ogen beter zouden kunnen. Het vereist zelfdiscipline om een zekere terughoudendheid in acht te nemen bij het leveren van commentaar. Wij moeten open staan voor de noden en behoeften van de parter-gemeente en luisteren naar wat de ander daarover zegt.
Zustergemeente
Bewust is gezocht naar een gemeente met een gereformeerde traditie. Immers bij partnerschap vindt in de wederzijdse contacten uitwisseling plaats van geloofsachtergrond en geloofsbeleving.
Wederzijdse herkenning daarvan is heel belangrijk voor de verdieping van relaties, met name als daarbij ook de jeugd is betrokken.
Elkaar tot steun zijn
Dit lijkt vreemd omdat dikwijls de indruk bestaat dat t.a.v. Oost-Europa de steun in één richting gaat en wel naar de partnergemeente. Onze ervaring is dat door de wederzijdse persoonlijke contacten en het gebed voor elkaar in de erediensten, in Ede een verrijking van het gemeenteleven is ontstaan.
Enkele voorbeelden: - Er is op heel persoonlijke wijze liefde ontstaan voor de partnergemeente; men is betrokken bij de concrete nood (geestelijke en materieel) en heeft sterke behoefte te helpen.
- Als jongere leer je te vertellen hoe je het christelijk geloof in het westen beleeft en inhoud geeft; omgekeerd doet dat ook de Roemeense jongere.
- De dankbaarheid voor alle vrijheid en rijkdom die wij in Nederland hebben wordt groter; de vanzelfsprekendheid van veel materiële verworvenheden wordt minder.
- Men leert in de wederzijdse contacten een groot invoelingsvermogen te ontwikkelen.
- De behoefte om zelf contacten te leggen, dus buiten de Oosteuropacommissie om, neemt toe. Voorbeeld: Een groep van 16 jongeren heeft in 1990 een bezoek gebraCht aan Válureni. In 1991 waren dat 25 jongeren. Voor de zomer van 1992 staat opnieuw een reis op het programma. Na de eerste maal in 1990 is en wordt op eigen initiatief door de jeugd zelf een reis georganiseerd met een inhoudelijk goed geestelijk programma.
Hulp op geestelijk terrein
Na de revolutie in Roemenië (december 1989) heeft de kerk na 40 jaar weer de vrijheid gekregen om zich te ontwikkelen.
Echter, men weet vaak niet hoe daar invulling aan te geven. Op geestelijk terrein zagen wij drie mogelijkheden om hulp te bieden: 1. Geven van voldoende geestelijke lectuur (bijbels, kinderbijbels, gezangboeken, catechisatieboekjes, werkmateriaal voor jeugdclubs).
2. Mogelijkheden bieden voor gemeenteopbouw.
Met de predikant en de kerkeraad in Válureni is gesproken over de vraag hoe zij denken over gemeenteopbouw en of zij de behoefte hebben daaraan invulling te geven. Zo ja, op welke wijze? In het geval van onze partnergemeente bleek dat de mogelijkheden die de predikant had, heel beperkt waren. Oorzaken: - de predikant had geen vervoermiddel.
Bezoeken werden te voet afgelegd. Daarin is inmiddels voorzien door het geven van een fiets; - om in het levensonderhoud van het gezin te voorzien, moest de predikantsvrouw een fulltime baan in een fabriek vervullen. De predikant moest daardoor bijna altijd thuis blijven om op zijn 3 kinderen (jongste 5 jaar) te passen. De kerk van Ede heeft het voorstel gedaan om het salaris van de predikantsvrouw voor haar rekening te nemen, zodat zij ontslag kon nemen.
De pastorie werd zo weer 'open' voor de gemeente en de predikant kreeg veel meer ruimte voor aktiviteiten in de gemeente. Dit voorstel is dankbaar aanvaard door de predikant, zijn vrouwen de kerkeraad in Válureni.
3. Voor wat betreft het ontwikkelen van aktiviteiten in de partnergemeente, is de predikant en zijn vrouw in april vorig jaar op uitnodiging in Ede geweest.
De achterliggende reden was tweeledig. Ten eerste wilden we hen laten kennismaken met de gemeente in Ede. Ten tweede wilden we hen laten kennisnemen van verschillende zaken in het gemeentewerk die tot voor kort in Roemenië onmogelijk waren, zoals het jeugdwerk, catechisa tie aan ouderen, huisbezoek, zusterhulp en evangelisatie. Tevens wilden we hen wijzen op het feit dat in Nederland i.c. Ede, veel aktiviteiten zijn gedelegeerd aan gemeenteleden. In Roemenië komt bijna al het werk in de gemeente op de schouders van de predikant neer.
Hulp op materieel terrein
De materiële hulp die Ede biedt is afhankelijk van wat door de partnergemeente wordt gevraagd. Er wordt bezien in hoeverre wij aan de verzoeken kunnen voldoen. Soms waren de hulpvragen dermate financieel zwaar dat in enkele gevallen spontaan financiële bijstand geboden is door zustergemeenten en een stichting.
Ten behoeve van de uitbreiding van de wederzijdse contacten zijn er na de revolutie tot dusver vijf bezoeken gebracht.
Een bezoek wordt vooraf aangekondigd en de vraag wordt gesteld aan welke goederen behoefte bestaat.
Dit betekende voor 1990 dat vnl. kleding, levensmiddelen en medicijnen werden meegenomen (totaal 20 ton).
Voor 1991 was er sprake van een aanzienlijke uitbreiding van materiële hulp. Oorzaken: 1. Ten behoeve van de gemeenteopbouw besloot de partnergemeente een gemeentezaal te bouwen voor op te starten jeugdclubs en andere bijeenkomsten.
Dit betekende voor ons het meenemen van allerlei goederen die in Roemenië niet of nauwelijks te krijgen zijn, zoals pvc-buizen, electrisch draad, schakelaars, stopcontacten, tl-buizen, gloeilampen, spijkers, een electrische zaag om van boomstammen planken en balken te kunnen zagen, een electronisch orgel, enz.
2. Opnieuw kleding, levensmiddelen die bijna niet te krijgen zijn en medicijnen (aspirines, multivitaminen en antibiotica).
3. Daarnaast kregen we het verzoek om pootaardappelen mee te nemen en zo mogelijk een tractor. Rondom de jaarwisseling 1991/1992 bleek er sprake van te zijn dat de boeren weer een stukje grond voor eigen gebruik zouden krijgen. Echter, landbouwwerktuigen, poot- en zaaigoed ontbreken.
Na enig aarzelen heeft Ede toch besloten dit soort hulp te bieden omdat dit structurele hulp voor langere termijn voor de hele dorpsgemeenschap kan betekenen. In december konden wij met behulp van enkele zustergemeenten en een stichting een tractor en 2 ton pootaardappelen wegbrengen.
Vooraf hebben wij hen de suggestie aan de hand gedaan een landbouwcoöperatie te vormen om verdelingsproblemen te voorkomen. Gebleken is dat het woord 'coöperatie' zwaar beladen is in Roemenië en misschien ook in andere Oosteuropese landen.
Beter is het woord inkoop- en verkoopvereniging te noemen. Ten behoeve van een eventuele vorming van een landbouwcoöperatie hebben wij hen de statuten (in de Hongaarse taal vertaald) van een landbouwcoöperatie in Nederland toegezonden.
De ervaring heeft geleerd dat momenteel de structurele kaders ontbreken om grote hoeveelheden goederen zonder problemen te kunnen verdelen.
Daarvoor zijn regels nodig die men zelf door schade en schande moet leren ontwikkelen. Eén van de mogelijkheden is het benoemen van een aantal diakenen die de speciale zorg voor de armen en ouderen op zich nemen. In Válureni heeft men tot dusver geen diakenen gekend. Daarnaast, buiten het directe kerkewerk om, zou men kunnen werken aan regels zoals de statuten van een landbouwcoöperatie.
Evaluatie
De contacten die er nu zijn met de partnergemeente, zijn niet meer weg te denken.
- Op uitgebreide schaal vindt correspondentie plaats tussen 'hun' en 'onze' jongeren.
- Meerdere gemeenteleden in Ede besluiten op eigen initiatief een bezoek te brengen aan de partnergemeente.
- Door de jongerencontacten in de zomer van 1990 en 1991 is zo'n goed geestelijk contact gegroeid, dat de predikant in Válureni wenst dat dit elk jaar plaatsvindt. Het heeft zeer stimulerend gewerkt op zijn jeugd die volgens hem in meerdere opzichten de ouderen ten voorbeeld is, zoals bijv. in bijbelstudie en geen sterke drank gebruiken.
- De ouderen in Válureni verbazen zich over de offervaardigheid van een 'verre' gemeente in Nederland. Dit geeft hen, volgens de predikant, een stuk geestelijke veerkracht en de bereidheid de handen uit de mouwen te steken door op vrijwillige basis te bouwen aan de gemeente zaalen daarom ook financieel bij te dragen.
- Onkerkelijke dorpelingen komen tijdens bezoeken naar onze gemeenteleden toe om hen te bedanken voor de pakketten die ook zij ontvangen mochten.
Wij zorgen er namelijk voor dat voedselpakketten of pakketten voor kinderen, niet alleen bestemd zijn voor de leden van de kerk, maar dat alle dorpelingen, 'Hongaar', Roemeen of zigeuner, kerkelijk en onkerkelijk pakketten van gelijke inhoud ontvangen.
In een klein dorp, waar etnische tegenstellingen bestaan, is het gevaar groot dat de tegenstellingen aangescherpt worden door een ongelijke behandeling.
Dat kan de bedoeling van hulpverlening niet zijn.
Kortom, er is een proces gaande van wederzijdse kennismaking en verdieping van contacten, die naar alle partijen toe heel zegenrijk werkt.
Indien u mocht besluiten om ook in contact te treden met een partnergemeente in Roemenië, dan kan de heer Rohaan van de Ned.Herv.Kerk in Zwolle u daarover nader informeren.
Hij heeft een centraal informatiesysteem van de Geref.Kerken in Roemenië, wat hun behoeften zijn en welke gemeenten reeds een partnerschap hebben met een kerkelijke gemeente in Nederland. Zijn adres is: Meidoornlaan 3, 8024 AW Zwolle, tel. 038-539490.
In het artikel van P.J. van Kampen is ook de behoefte naar voren gekomen aan een centraal coördinatiepunt.
Iemand die het aanbod van goederen van overal uit het land registreert en vervolgens probeert aan de verzoeken van verschillende oosteuropacommissies om bepaalde goederen, te voldoen.
Als coördinator voor dit doel stelt zich beschikbaar:
J. ter Velde, Anna van Burenlaan 17, 6713 NH Ede, tel. 08380-14779.
De goederen die aangeboden kunnen worden zijn ongelimiteerd. Dat kan variëren van schoolmeubilair tot een partij blikgroente. Het is niet de bedoeling dat u de spullen die u beschikbaar wilt stellen naar Ede brengt, maar dat u aangeeft wat u te bieden heeft. Eventuele vragers naar deze goederen zullen dan met u in contact worden gebracht.
Op dezelfde wijze zouden zo ook gezamenlijke transporten te organiseren zijn.