Eenheid
1992-04-24
"Door de afkalvende werking van de zee bestond de noord-zuidverbinding op het eiland Schok land in het laatst van zijn bewoonde periode nog uit een smal beplankt pad, de zgn loopkistdam. Je kon elkaar slechts passeren als je elkaar om het middel pakte. Zo'n ontmoeting schijnt een enkele keer een blijvende verbintenis tot stand gebracht te hebben. Moeten we zo in de engte gedreven worden voor we elkaar als christelijke gereformeerde kerken en Nederlands Gereformeerde kerken omarmen en samen verder gaan?- Jaargang 36
- nummer 9
Of zoeken we liever de koninklijke weg? We zijn toch het ene volk van de ene Koning?"
Met deze woorden speelde Ds. J.C. Schaeffer in zijn slotwoord in op wat de hele dag de ondertoon geweest was op de conferentie van chr. ger. en Ned. ger. ambtsdragers op 11 april in Emmeloord.
Het was de derde conferentie in zijn soort. De eerste werd gehouden in 1980 in Amersfoort; de tweede in 1982 in Kampen. De derde heeft tot 1992 op zich laten wachten en dat is typerend.
Na de euforie in de jaren zeventig, toen gedacht werd dat de eenwording binnen handbereik lag, moest in de tachtiger jaren stabilisatie en in sommige gevallen achteruitgang geconstateerd worden. De teleurstelling daarover liep als een rode draad door de toespraken en gesprekken op de conferentie.
Waardoor blijkt de weg naar eenheid toch zo moeilijk begaanbaar?
Hoe kunnen we dat doorbreken?
Gezonde vanzelfsprekendheid
En toch was het een bemoedigende dag voor de tweehonderd aanwezigen, want de sfeer op de bijeenkomst van Ds. Biewenga naar aanleiding van Fil 1:7a: "Zo van u allen te denken spreekt voor mij dan ook vanzelf. Waar wij geneigd zijn een gemeente met de nodige argwaan te bekijken, komt Paulus met een gezonde vanzelfsprekendheid voor de dag, die allen geldt, de hele gemeente. En dat kan hij zeggen omdat het de machtige "God is die in hen het goede werk ten einde toe zal voortzetten" (vs 6).
Zo moeten Nederlands gereformeerden en christelijke gereformeerden naar elkaar kijken, niet lettend op wat er allemaal aan de ander nog ontbreekt en verkeerd is, maar met die gezonde vanzelfsprekendheid waarmee Paulus de gemeente van Filippi benaderde.
Oude vrijsters
"Samenwerking in eenheid, eenheid in samenwerking" was de titel die Dr. Brienen uit Amersfoort zijn referaat meegaf.
Deze ontmoetingsdag zit tussen de Landelijke vergadering van Ede en de komende chr. ger. synode in. Van bijeenkomsten op dat niveau zou je mogen verwachten dat ze de eenwording van onze kerken zouden stimuleren, maar in plaats daarvan remmen ze die juist af. 40 jaar zijn we nu al aan het samenspreken. "Plaatselijk worden hier en daar vorderingen gemaakt, maar landelijk worden we centimeter voor centimeter teruggefloten."
Daardoor lopen de Nederlands gereformeerden en christelijke gereformeerden het gevaar oude vrijsters te worden die straks te oud zijn om kinderen te krijgen.
Toeëigening des heils en A.K.S
Je krijgt de indruk dat de bezwaren die telkens aangevoerd worden alleen maar dienen om voortgaande vereniging te belemmeren. De toeëigening des heils. De chr. gereformeerden spreken erover alsof ze er patent op hebben, terwijl de Ned. gereformeerden de toeëigening des heils even goed kennen, alleen het begrip wordt iets anders ingevuld. Bij de chr. ger. verloopt de toeëigening meer "mystiek heilsordelijk", bij de Ned. ger. is ze "verbondsmatig heilshistorisch".
We moeten deze verschillen niet benadrukken, maar van elkaar willen leren en zo elkaar dienen.
En moet het Akkoord van Kerkelijk Samenleven echt een blokkade opwerpen?
De afgescheidenen zeiden al dat ze zich alleen maar voorlopig aan de DKO zouden houden. Het is Prof. Van 't Spijker die concludeerde over het AKS van de Ned. ger. kerken dat het Voetiaans gezien een kerkorde is in gereformeerde zin.
Met name op de meerdere vergaderingen van onze (= chr. ger.) kerken heerst een verkeerde geest als het over samensprekingen gaat. In die vergaderingen oordelen ambtsdragers dan vaak over de gang van zaken in een plaatselijke kerk, over samensprekingen, waar ze zelf geen enkele ervaring mee hebben.
Het zou goed zijn als daar gevraagd werd: "Broeders we horen dat de samensprekingen bij u goed verlopen.
Laat ons horen hoe de Here bij u werkt. We willen u helpen met de gaven die we ontvangen hebben."
Plaatselijk doorgaan
Wat de Here God gegeven heeft, mag niet worden stuk gemaakt. Daarom moeten we doorgaan op het plaatselijk vlak in de gemeente zelf, in biddend opzien tot God, luisterend naar zijn Geest.
Doorgaan: elkaar leren kennen in onze verschillen met als doel elkaar te vinden. We moeten met elkaar kennis maken
- in kerkdiensten
- in de sacramentsviering
- op gezamenlijke huisbezoeken
- bij gezamenlijke catechisaties, enz.
Wat zal er een getuigenis van uitgaan naar buiten als we inderdaad tot eenheid komen ... Ziet hoe lief ze elkaar hebben"
Brochure:
Aan het einde van de ochtend vond de presentatie plaats van de brochure Eenheid. Deze brochure is in opdracht van de kerkeraden van de chr. ger. kerk te Emmeloord en van de Ned. ger. kerken te Emmeloord en Marknesse samengesteld door T. van der Heide. Het boekje beschrijft de geschiedenis en de inhoud van de samenwerking tussen de drie kerken.
Met een geestige toespraak overhandigde de heer Van der Heide de eerste exemplaren van de brochure aan de huidige predikanten van de drie gemeenten, Ds. Biewenga, Ds. Van Dam en Ds. Zuidhof. De chr. ger. predikant stond daarbij tussen zijn Ned. ger. collega's ingeklemd, maar stak wel boven hen uit.
Forum
Een forum bestaande uit drie chr. ger. leden, nl. Dr. T. Brienen uit Amersfoort: Ds. J. de Jong, ziekenhuispredikant in Bennekom en Ds. K.T. de Jonge van de samenwerkingsgemeente uit Almere en drie Ned. gereformeerden te weten T. van der Heide uit Emmeloord, Ds. G. de Lange uit Rotterdam en Ds. J.C. Schaeffer uit Apeldoorn beantwoordde in de middagvergadering schriftelijk ingediende vragen.
Door het grote aantal vragen en de uitvoerigheid waarmee sommige forumleden op een vraag reageerden beantwoordde dit onderdeel niet helemaal aan zijn doel; aan de andere kant werden er zinvolle betoogjes gehouden en zijn er enkele opmerkelijke uitspraken gedaan.
Psychologische factoren
Zo wees Ds. De Jong·(in de tijd van de samensprekingen in Emmeloord werkzaam) erop dat, als het gaat om verschilpunten tussen beide kerken, er altijd gesproken wordt over theologische en kerkrechtelijke bezwaren, maar dat het vaak (niet genoemde) psychologische factoren zijn die een hoofdrol spelen. Van iedere verandering gaat iets bedreigends uit. Samensprekingen en discussies erover zouden doelgerichter kunnen zijn als dit onderkend werd.
Een tweede cluster vragen had betrekking op de situatie binnen de chr. ger. kerken. Als we al met zoveel dingen rekening moeten houden binnen onze eigen kerken hoe kunnen we dan met de Ned. ger. verder?
Ds. De Jonge ging in zijn beantwoording van die vraag uit van dankbaarheid t.o.v. de Here, die in zijn gemeente Almere zoveel gegeven heeft.
Juist door de gemeenten waar de samenwerking goed gestalte gekregen heeft, zoals Almere, Lelystad en Nieuwegein moet informatie gegeven worden.
Gemeenten die daar behoefte aan hebben zouden tot een regelmatig overleg met een van deze gemeenten moeten komen; niet schriftelijk: pratend kun je elkaar beter op weg helpen.
Spelonk van Adullam
Waarom wordt op deze dag zo opvallend alleen door de chr. ger. het boetekleed aangetrokken als het om de samenwerking gaat? Is kijken in Ned. ger. richting hier ook niet op zijn plaats?
Vanuit de zaal wordt in dit kader het A.K.S. genoemd en het vasthouden aan de zgn identiteit van de Ned. gereformeerden.
Ds. De Jong, naar beide kanten kijkend: ..We hebben allebei last van de schaduwkanten van onze deugden; de Ned. ger. weten zo veel en de Chr. ger. zijn na de Tweede Wereldoorlog een spelonk van Adullam geweest voor mensen die zich elders niet meer thuis voelden en problemen hadden.
Bij de chr. ger. geldt: verschillen moet je toelaten, je mag niet over elkaar heersen."
Ds. De Lange gaf een scherp beeld van het dilemma waar een chr. ger. gemeente voor staat die klem zit tussen haar liefde voor de Ned. ger. gemeente en haar liefde voor het kerkverband.
Zeven jaar lang heeft de gemeente in Rotterdam het kerkverband het volle pond gegeven door twee keer de weg naar classis en P.S. te gaan. Daarmee heeft ze aan alle gestelde voorwaarden voldaan en toen uiteindelijk gekozen voor de Ned. ger. gemeente.
Reagerend op de vraag: Moeten we ons niet meer bescheiden opstellen nu de Geest niet blijkt mee te werken?
merkte Ds. De Jong op dat het goed is kleinschalig te werk te gaan. Je kunt elkaar ook op een bijbelse manier overvragen en daardoor een tegenreactie oproepen. Zeg niet bij voorbaat: dat is het doel dat we willen bereiken.
Ga maar op weg, dan zie je wel waar de Here je heen leidt. Hij vraagt alleen gehoorzaamheid.
Enthousiast doorvertellen
EENHEID was het thema van de conferentie.
De aanwezigen hebben inderdaad iets van eenheid ervaren in het bidden, in de gesprekken, tijdens de lunch en in de liederen - er is veel gezongen die dag - ; lofliederen, maar ook: .... .En waar de weg onvindbaar scheen, mochten wij door geloof alleen de tocht opnieuw beginnen ... en ..Door God bijeenvergaderd, één volk dat Hem behoort, als kind'ren van één Vader; één doop, één Geest, één woord.
Voorzitter Schaeffer kon de dag dan ook besluiten met de woorden: ..U bent deze dag een ervaring rijker geworden; een ervaring om enthousiast door te vertellen."