Hoop voor heel de schepping
2007-09-14
Door de ongekend zachte winter en de film van Al Gore over klimaatverandering zijn veel Nederlanders gaan nadenken over de toekomst van ‘onze’ planeet. Ze vragen zich af of er oplossingen zijn voor de opwarming van de aarde en zoeken naar houvast. Kerken hebben veel te zeggen over deze vraagstukken. Hoog tijd om – voor het eerst of herhaald – de Scheppingsperiode 2007 (1 september-4 oktober) te vieren.- Jaargang 51
- nummer 18
In de meeste kerken staat de zorg voor de schepping nog niet hoog op de agenda. De omgang met de islam, de opvang van asielzoekers en het opzetten van bijvoorbeeld voedselbanken hielden de kerken meer bezig. Ook hebben de kerkelijke ‘toporganen’ nog in geen enkele Nederlandse kerk besloten om de viering van de schepping vast te leggen in het kerkelijk jaar. Toch zou dat zeer toe te juichen zijn – al was het maar omdat daarmee een enorm en wijdverbreid misverstand kan worden aangepakt.
Heel de schepping
Veel christenen denken namelijk dat hun bestemming in de hemel ligt, waar hun ziel later naar toe gaat.
Missie, zending en evangelisatie staan daarom hoog aangeschreven, want daar wordt werk gemaakt van onze belangrijkste opdracht: mensen over Jezus vertellen, zodat zij gaan geloven en in de hemel komen. Die opdracht is zeker belangrijk, maar het misverstand zit ‘m erin dat het God niet om zielen gaat, maar om heel de mens. Ja, nog sterker: het gaat hem om de redding van heel de schepping!
De Bijbel spreekt over het herstel van alle dingen. Dat is het doel van Jezus Christus. Door Hem wil God alles met zich verzoenen (Kolossenzen 1) - niet alleen mensen. Het christelijk geloof is daarom essentieel bij het aanpakken van de milieuproblemen van onze eeuw. Christenen hebben niet alleen de taak, mensen te helen en te verzoenen, maar ook het stukje van de schepping dat zij beheren. Waar dat gebeurt, zorgt de boer goed voor zijn vee en de tuinier goed voor zijn planten en komt er een einde aan roofbouw. Het zal nog niet het paradijs op aarde worden, maar het wordt er wel een stuk leefbaarder op..Als dit misverstand eenmaal is opgeruimd, gebeurt er wat met mensen.
Ze gaan nadenken over wat ze wel en niet kopen in de supermarkt. Ze gaan nadenken over de manier waarop ze afstanden overbruggen. Ze bouwen en energiezuinig kantoor of een oud-Hollandse potstal waar hun koeien vrij kunnen rondlopen. Of ze ontwerpen een schone busmotor – al deze voorbeelden berusten op werkelijkheid en het gaat om christenen die vanuit hun geloof nieuwe wegen zijn ingeslagen. De Amerikaanse oud-vicepresident Al Gore heeft goed begrepen hoe inspirerend het geloof werkt. Bij de lancering van zijn film noemde hij geloofsgemeenschappen onmisbaar om aan de klimaatproblemen te werken. ‘Geloofsgemeenschappen voegen aan de inzichten van wetenschap en technologie de perspectieven toe van geloof en waarden, verbeeldingskracht, spirituele motivatie en morele passie, zonder welke onze plannen het eenvoudigweg niet zullen halen.’
‘Buitengewoon’ Voor gemeenten die met Scheppingsperiode aan de slag willen, is er een nieuw themapakket van het Christelijk Ecologisch Netwerk (CEN): ‘Buitengewoon!’ In het pakket staan dieren centraal. Het thema drukt uit dat wat we buiten als gewoon ervaren, buitengewoon ontworpen is en gewoon tot bewust gedrag buiten oproept. Het pakket bevat een preekschets over Job 12:1-10 en Matteüs 10:29, een verhaal, liedsuggesties en verwerkingsmogelijkheden en is te bestellen voor 7 euro bij de Evangelische Alliantie: info@ea.nl, tel. 0343- 524272. Ook de pakketten Verwondering en Levenskunst zijn nog beschikbaar. De projectgroep Kerk en Milieu van de Raad van Kerken publiceert vertaalde teksten uit het Europese boekje ‘Time for creation’ op de website www.kerkenmilieu.nl. De teksten geven een theologische en liturgische onderbouwing voor de Scheppingsperiode en allerlei voorbeelden voor invulling ervan, zowel liturgisch als door acties, vanuit een internationale oriëntatie. |
Scheppingsperiode
Nu klimaat en milieu vrijwel dagelijks in het nieuws zijn, is het dus een goed idee om een begin te maken met een jaarlijks terugkerende viering van een ‘Periode voor de schepping’, of tenminste een ‘Scheppingszondag’. Want het is toch eigenlijk vreemd, dat kerken al eeuwenlang feesten vieren over Gods Zoon en Gods Geest – maar dat er geen feest is voor God de Schepper. Dat constateerde de hervormde theoloog Van Ruler 35 jaar geleden ook al: ‘Er zou ook een feest moeten zijn waarop wij het feit vieren dat de wereld er is en dat wij er zelf zijn – puur een feest van de schepping.’ Helaas werd zijn pleidooi vergeten. Maar daar komt langzamerhand verandering in. Aangezwengeld door de Oosters-Orthodoxe kerken, wordt wereldwijd tussen 1 september en 5 oktober (sterfdag van Franciscus van Assisi) een Periode voor de schepping gevierd. In o.a. Ierland, Oostenrijk, Engeland, Roemenië, de Verenigde Staten, Australië en Nederland wordt dit initiatief opgepakt door een groeiend aantal kerken.Hoe doe je dat, de schepping vieren?
De zondagse dienst kan bijvoorbeeld gaan over Psalm 104. De dichter daarvan kwam diep onder de indruk van de kringloop van het water dat van de bergen naar zee stroomt, ondertussen al wat leeft te drinken geeft, en uiteindelijk weer verdampt. Voorin de kerk kan een symbolisch bloemstuk staan of een compositie van streekgroente en –fruit. Na de dienst drink je Max Havelaar koffie, want jouw zorg strekt zich toch ook uit naar de naaste in landen waar de koffie vandaan komt. Later die dag maak je een wandeling langs de slootkant of de vijver en bekijkt welke dieren en planten van en in dat water leven. Of je houdt een lunch met streekproducten van boeren, die hun dieren, gewassen en bodem met zorg behandelen. En dan is er nog genoeg andere gespreksstof om een paar weken lang na te gaan hoe je op jouw vierkante postzegel zorgzaam voor de schepping kunt zijn en rechtvaardig tegenover je medemens dichtbij en ver weg (Fair Trade!). Wat is er mooier dan samen onder de indruk te komen van Gods majesteit in de schepping en bewuster te genieten van genoeg? We hebben als kerken de samenleving wat te bieden als we dit oppakken.
Want er is hoop voor heel de schepping, in dubbele betekenis: als statement van God en als opdracht voor ons. Een opdracht waar we echt mens van worden, vrij van onszelf en vrij voor de ander.
Drs. Peter H. Siebe is voorzitter van het Christelijk Ecologisch Netwerk (CEN) en lid van de gemeente van NGK Amersfoort-Noord.