Een kerkdienst in de kou
1991-02-01
Luidkeels roepen de klokken van de prachtig gerestaureerde stadskerk de gemeenteleden ter kerke. We geven aan de oproep gehoor en begeven ons naar de voordeur. Bij de ingang worden liturgieën voor 'Zondag Invocabit' uitgedeeld.- Jaargang 35
- nummer 3
Zo'n prachtig kerkgebouw heeft sfeer.
Je bent eigenlijk al een paar minuten bezig om het geheel in je op te nemen.
Ondertussen speelt de organist zijn vingers warm op het historische orgel, achter in de kerk. Even voordat de dienst begint komt hij naar voren om met de kinderen een lied van Hanna Lam in te studeren.
De middenbeuk van de kerk is goed gevuld als om half tien drie leden van de kerkeraad binnen komen, gevolgd door de predikant, gehuld in een grijze pij, met een paars kleed om zijn schouders (de kleur van deze zondag, een kleur van boete en inkeer, zo vertelt de liturgie ons).
Orde van dienst
Het eerste half uur van de dienst worden 3 bladzijden van de orde van dienst 'gevolgd'. Er staan veel moeilijke woorden op; je moet wel latijn kennen om te begrijpen wat de betekenis is. Zonder deze fotokopie kun je in de dienst nauwelijks meedoen. De predikant zegt steeds iets, de gemeente antwoordt. De gebeden horen bij deze zondag van het kerkelijk jaar; ze zijn op papier gezet. Sommige gedeelten worden door de gemeenteleden hardop meegebeden. De voorbeden zijn voor mensen in nood: voor de onderdrukten, de asielzoekers, mensen in Guatemala en in Zuid-Afrika, de werklozen, voor de zieken.
De kinderen verlaten voor de schriftlezing de kerk; ze komen niet meer terug.
Tot eer van God
Wanneer de kerkdienst één geheel is, wanneer prediking, gebed en gemeentezang op elkaar inspelen, dan is die dienst tot eer van God. In de gereformeerde kerken is de betekenis van de kerkmuziek naar mijn mening niet altijd voldoende naar waarde geschat.
Naast de vormgeving van de dienst hebben we het - zeker in onze tijdnodig dat de gemeente als gemeenschap kan funktioneren. Daar waar de stad niet meer als gemeenschap wordt ervaren, waar mensen elkaars buren niet eens meer kennen, daar vult de kerk aan wat de samenleving tekort komt. Dáár wordt naar elkaar omgezien, dáár wordt voor elkaar gebeden.
Wat is het goed als een predikant in de preek of in zijn gebed in kan spelen op de specifieke nood in de gemeente, als hij een tekst kan kiezen die de gemeente kan bemoedigen. Wat is het fijn om samen voor een gemeentelid te bidden of te danken.
In de kou
We zijn gast in de gemeente. We zijn ook niet met de gewoonten in deze kerk opgegroeid. Daarom moeten we voorzichtig zijn in ons oordeel. Toch moet mij iets van het hart.
In deze kerkdienst leek alles van tevoren te zijn vastgelegd. Het kerkelijk jaar bepaalde de gang van zaken tijdens de dienst. Wanneer de orde van dienst zo vast ligt is het minder gemakkelijk om in te gaan op de noden in de gemeente. De ruimte daarvoor wordt beperkt doordat het thema van de preek en de tekst van de gebeden al maanden van tevoren zijn vastgesteld.
Daardoor was in deze dienst de tekst van het gebed ook heel algemeen.
De dienst werd ook voor de kerktelefoon uitgezonden. Geen enkele zieke thuis werd echter bemoedigd doordat hij persoonlijk aan de Here werd opgedragen in het gebed.
De gemeente werd ook niet gestimuleerd in het bidden voor elkaar. Ondanks de mooie muziek kwamen we daardoor koud uit de kerk.
Het gaat me niet om de vraag of het kerkelijk jaar wel of niet gevolgd moet worden. Ook zijn er nuanceringen in dit ooggetuigenverslag aan te brengen.
In een grote gemeente is persoonlijke aandacht moeilijker dan in een kleine gemeente. En een predikant kan (ook als de tekst van de preek vastligt) zelf de noden van de gemeente voorleggen aan God. Toch is dat, wanneer de orde van dienst zo vast ligt, minder vanzelfsprekend.
Een goede liturgie en het beleven van gemeenschap tijdens de kerkdienst: wat hebben we dat nodig! Gezegend is de gemeente waar beide aspekten tot hun recht komen in de kerkdienst. Dan is het geen kerkdienst waar je koud onder blijft. Dan straalt er warmte uit de dienst.