Ex Libris
1991-02-01
Uit het werk van professor Strengholt- Jaargang 35
- nummer 3
Uit volle schatkamers
is de titel van een bundel opstellen over literatuur, geschreven door L. Strengholt. Voor iedereen die geïnteresseerd is in onze letterkunde is deze bundel een aanwinst. Professor Strengholt was een erkend deskundige op het gebied van de oudere literatuur en dat niet alleen, hij kon er zó over schrijven dat de dingen ook voor nietdeskundigen begrijpelijk werden.
Er staan zestien artikelen in het boek.
Ze gaan over werk van Revius, Cats, Huygens, Hooft, Vondel, Bredero, Camphuysen, Bosboom-Toussaint en Achterberg. Enkele artikelen hebben een meer algemeen karakter, b.v.: Literatuurwetenschap in een bijbels kader. Interessant is ook: Een cirkel in een driehoek. Dat gaat over de spreuk: Een ronde wereld kan een driehoekig hart niet vervullen. Vooral in 'bevindelijke' kringen is die uitdrukking nog bekend. Strengholt omschrijft de betekenis als volgt: Alle schatten van de wereld zijn niet in staat de gevallen mens in zijn ballingschap buiten het paradijs een volmaakte en blijvende innerlijke rust te geven. Bij Vondel en Cats komen we dezelfde uitdrukking tegen evenals bij de Engelse dichter Harvey. Tijdens het lezen heb ik hier en daar wat aangestreept. Laat ik u, tamelijk willekeurig, enkele gedachten van Streng holt doorgeven:
- Karakteristiek voor de twintigste eeuw is het diepgewortelde besef dat er geen algemeen geldende waarheid is, of, zo die er al mocht zijn, dat ze voor mensen onvindbaar blijft. Maar voor christenen die de hoge pretentie van de bijbelse waarheid au sérieux nemen, kan het fundamentele relativisme t.a.v. de waarheidsvraag nooit uitgangspunt van denken vormen ... Wij zullen met volharding moeten blijven zoeken naar het antwoord op de vraag naar de waarheid, ook in de tekstinterpretatie.
(Dat is dus een heel ander geluid dan: elke lezer heeft het recht een tekst, b.v. een gedicht, op zijn eigen manier te interpreteren. Dat hoor je tegenwoordig nogal eens. T.H.)
- Christelijke thematiek (in de literatuur) is nooit een excuus voor gebrek aan ambachtelijkheid en kwaliteit... De christen-auteur kan op het punt van de techniek, het ambacht, veel van zijn wereldse confraters opsteken. (Dat zien we b.v. heel goed bij Revius.)
- Wie de werkelijkheid van onze zeventiende-eeuwse beschaving ten volle wil leren kennen, kan alleen tot zijn eigen schade aan het werk van Cats voorbijgaan.
- Grote kunst appelleert aan de totale mens, met inbegrip van zijn wilskracht en zijn intellect.
- Paradoxaal gesproken: Vondel is nationaal dichter, ook in die zin dat hij meer ziet dan de natie ... Vondel hanteert de moedertaal als middel tot expressie van het diepste wat de mens in het ondermaanse bezighoudt. Daarmee is hij tegelijk bovennationaal, als een van de grootste dichters, of wat mij betreft, de grootste, van het hele Nederlandse taalgebied.
- Ik zou een pleidooi willen voeren voor jeugdboeken waarin gestalten als dokter Graswinkel (uit De Delftse Wonderdokter, door Bosboom- Toussaint) worden uitgebeeld ... Gestalten in wie de liefde van Christus doorstraalt, kunnen voor de vorming van de verbeeldingswereld en de idealen van jongeren grote betekenis hebben.
Misschien is de gedachte van het bewerken voor de jeugd van oudere echt christelijke romans zo gek nog niet.
De 'opstellen' van Strengholt komen uit allerlei bladen. We mogen de verzamelaars erkentelijk zijn voor het feit dat die nu toegankelijk zijn voor iedereen.
Leraren Nederlands, studerenden voor dat vak, schaf deze bundel aan! U kunt er heel wat uit opsteken. En verder: wat mij betreft, mag er weldra een vervolg op deze uitgave komen. Uit die volle schatkamers is vast wel meer op te diepen. Een wat minder ouderwetse titel zou dan te overwegen zijn.
Uitgever: Buijten en Schipperheijn.
Omvang 144 bladzijden. Prijs: f 29,50.