Persschouw
1991-03-15
In 'ECCLESIA' v/h 'Kerkblaadje'-- Jaargang 35
- nummer 6
Orgaan van de Stichting Vrienden van Dr. H.F. Kohlbrugge troffen wij onderstaand artikel aan:
Dr. S. GERSSEN (t): PONTIUS PILATUS
Telkens weer wordt in deze lijdensweken zijn naam genoemd. Trouwens, er gaat geen zondag voorbij of hij wordt in de kerk den volke openlijk bekend gemaakt. Immers, onder zijn regering werd de Here Jezus veroordeeld tot de kruisdood en in de 12 Artikelen wordt Pilatus genoemd om aan het lijden van Christus de kracht en het gezag van een historisch feit te geven. Zo is hij bekend geworden en gebleven, niet vanwege zijn eigen belangrijkheid, maar omdat hij vrijmachtig ingeschakeld werd in het verlossingswerk van God. Hij dient zijns ondanks de verkondiging van het evangelie. Dat is ook het enige belangrijke wat van hem te zeggen valt. Hij was stadhouder van Judea van 26-36 na Christus en in die kwaliteit de vijfde sedert Judea onder rechtstreeks bestuur van Rome kwam.
Nog afgedacht van de rol die hij gespeeld heeft in de rechtzaak van Jezus heeft hij in de geschiedenis geen beste reputatie. In de bronnen wordt hij getekend als een man die eigenmachtig en onverbiddelijk optrad, daarbij omkoopbaar was en zodoende heel wat gewelddaden op zijn naam heeft staan. Bovendien was hij een slecht psycholoog, die er niet in geslaagd is de volksaard van de Joden aan te voelen en daardoor de ene blunder na de andere sloeg. Als Romein zag hij ook zó uit de hoogte op de Joden neer, dat hij zich nooit enige moeite heeft getroost om hun gunst te winnen. Daardoor werd hij als stadhouder een mislukking.
Nog maar nauwelijks was hij aan de regering of hij beledigde de Joden door beelden van de keizer in Jeruzalem te laten plaatsen. Wie maar even nadacht zou begrijpen, dat een rechtgeaarde Jood dat nooit zou nemen. Ze smeekten dan ook wel vijf dagen dat hij deze ergernis weg zou nemen, maar Pilatus was daartoe niet bereid.
Hij liet zelfs zijn soldaten aantreden om deze smekende Joden neer te slaan, maar ze waren onvervaard en ontblootten hun borst om hierop het staal op te vangen. Daarvoor moest Pilatus zwichten, maar de verhouding was voorgoed bedorven. Toen hij later een nieuwe waterleiding wilde bouwen, aarzelde hij niet daarvoor gebruik te maken van geld uit de tempelschat, wel een uitgezocht middel om de Joden te sarren. Weer vond een betoging plaats om Pilatus te pressen van deze maatregel af te zien, maar dit keer liep het minder goed af. Soldaten in burger hebben met knuppels die ze onder hun mantels verborgen hadden de protesterende menigte uit elkaar geslagen.
Lucas 13:1 vertetions van Galileeërs, wier bloed Pilatus met hun offeranden gemengd had. Dat had een ernstig conflict met Herodes ten gevolge, want daarmee had Pilatus zijn bevoegdheden overschreden; hij had immers alleen gezag in Judea, terwijl Herodes aangesteld was over Galilea. Pas toen hij Herodes erkende in het proces van Jezus, werd de verhouding hersteld: In het jaar 36 bracht zijn wreedheid hem ten val.
Volgens een oud volksgeloof was in de dagen van Mozes tempelgereedschap begraven op de berqGerizim en terwijl een Samaritaans priester bezig was deze heilige voorwerpen aan de menigte te tonen, hakte Pilatus erop in en vielen er vele slachtoffers. Waarschijnlijk heeft Pilatus hier politieke gevaren vermoed, terwijl de gebeurtenis een zuiver religieus karakter droeg. Uit onverstand en onwil om te begrijpen heeft hij telkens weer de plank misgeslagen. De stadhouder Vitellius van Syrië heeft hem toen afgezet en hem naar Rome gezonde'n om zich voor deze misdaad te verantwoorden voor de keizer. De overlevering vertelt, dat hij de doodstraf ontliep door zelfmoord te plegen.
De legendevorming heeft zich al spoedig van Pilatus meester gemaakt. Ook in de apocriefe evangeliën is heel wat over hem tevinden. Er zou b.v. ontdekt zijn, dat Pilatus onder zijn mantel de rok zonder naad droeg, die hij van de prijswinnaar bij het dobbelspel op Golgotha had gekocht. Ook wordt verteld, dat zijn lijk in Zwitserland van de zgn. Pilatusberg zou geworpen zijn in het daaronder liggende meer, waar het steeds storm en onweer zou veroorzaken.
Op Goede Vrijdag zou de duivel hem steeds weer naar de top van de berg slepen om in de laag neerhangende wolken zijn handen opnieuw in onschuld te wassen.
Zijn vrouw is er in de legenge beter afgekomen, uiteraard omdat ze in de droom zoveel geleden had om Zijnentwil.
Origenes weet tenminste te vertellen, dat ze later christin zou geworden zijn. Onder de naam Claudia Procula is ze door de Griekse Kerk heilig verklaard.
Tertullianus meent zelfs, dat Pilatus zelf later toetrad tot het christelijk geloof. Hij zou zelfs, volgens sommigen, als martelaar voor Christus ,gestorven zijn. Zo Wordt hij door de Aethiopische Kerk als martelaar vereerd.
Zo hebben de gedachten zich op allerlei wijze met hem beziggehouden.
Voor ons is de troost deze, dat Christus onschuldig onder de wereldlijke rechter veroordeeld is, opdat wij in het gericht Gods zouden worden vrijgesproken.