Hoe Jezus de wereld op zijn kop zet (en mijn leven ook)
2010-07-09
Het is al weer jaren geleden dat ik het boek ‘Meer dan het gewone’ van Feitse Boerwinkel bij een antiquariaat kocht. Ik had op dat moment geen weet van dit boek. Ik kende alleen de schrijver, want ik had met veel interesse en plezier zijn boekje ‘Inclusief denken – een andere tijd vraagt een ander denken’ gelezen.- Jaargang 54
- nummer 14
Boerwinkels boek ‘Meer dan het gewone’ gaat over Jezus en in het bijzonder over de boodschap van zijn Bergrede. Ook dit boek trof mij. Inclusief – een term die je verbindt met maatschappelijke verbanden – werd in dit boek ‘integraal’- een term die je verbindt met jezelf. Hoe word ik meer en meer een mens uit één stuk. Want daar gaat het om, wanneer Jezus in zijn rede zegt: “Wees dan volmaakt, zoals mijn hemelse Vader volmaakt is”. Een tekst die Boerwinkel een kerntekst vindt en die hij de naam ‘struikeltekst’ geeft.
Radicaal omdenken
Boerwinkel schreef zijn boeken in de jaren zestig en zeventig. Een dynamische tijd. Maar daarna – en zeker vanaf de jaren negentig - is de dynamiek in de wereld en in onze Nederlandse samenleving enorm toegenomen. De stroomversnellingen waarin we al zaten, lijkt meer en meer een waterval te worden. Via de mondiale crises die zichtbaar of nog onder de oppervlakte zijn, worden we steeds scherper met de vraag geconfronteerd of ons leven in relatieve overvloed het ‘leven in overvloed’ is waarvan Jezus in Johannes 10 spreekt. En meer en meer voelen we op onze Nederlandse klompen aan dat een radicaal omdenken gewenst is dat geworteld is in het gewone leven.
Gewoon radicaal
Het is precies dat gewoon radicale leven waar het boek van Shane Claiborne (1975) over gaat. Daar breekt hij een lans voor en dat is wat hem heeft bewogen om zijn leven een revolutionaire wending te geven.
Claibornes boek is geen autobiografie.
Daarvoor is hij ook nog te jong.
Hij weet dat mensen en hun verhalen de meeste kracht tot verandering hebben. Daarom schrijft hij over zijn proces van ommekeer. Van een gewone evangelische jongen tot een gewone radicaal die een van de oprichters wordt van een leef- en geloofsgemeenschap ‘The Simple Way’ in Philadelphia.
Het sacrale in het gewone
Claiborne schrijft zijn boek tegen de achtergrond van het eerste decennium van de 21e eeuw. In een wereld, waarbinnen armoede veraf en dichtbij in allerlei vormen steeds scherper zichtbaar wordt. In een kerk die zich steeds meer realiseert dat zij het sacrale weer moet ontdekken en vormgeven in het gewone leven. In het bijzonder in verbondenheid met hen die gemeden worden. Claiborne schrijft daarover ergens: ‘Hoe kunnen we op zondag een dakloze aanbidden en er op maandag één negeren.’
Namaste
Het hoofdstuk waarin Claiborne zijn verblijf bij moeder Theresa in Calcutta beschrijft is een aanrader om concrete beelden te krijgen bij een sacraal leven, dat zich in het gewone uitleeft. Het begint al bij de groet ‘namaste’, wat betekent ‘ik eer de heilige die in je leeft’. Akkoord, het woord komt vanuit een andere levensbeschouwing op ons af en inderdaad, het mag wat zwaar klinken op de vroege morgen, maar toch is het bijzonder om zo verbinding te leggen met de ander in de verbinding met de Ander. Het klinkt heel anders dan ‘goedemorgen’.
Radicale keuze
Is Calcutta nog ver weg, zijn inzet en die van een medegroep christenen voor 40 daklozen gezinnen die uit een leegstaande kerk in Philadelphia dreigen te worden gezet, brengt heel dichtbij wat trouw zijn aan keuzes vraagt. En er zijn heel veel van deze plaatjes te vinden in het boek. Claibornes keuzes staan in hun radicaliteit ver af van het dagelijkse leven van een gemiddelde Opbouwlezer. Zijn keuzes hebben een dermate hoog voltage, dat het mij wenselijk leek deze recensie te beginnen met Boerwinkel - als een soort van weerstand.
Explosief boek
Frank Mulder – tot voor kort directeur van Time to Turn – schrijft in het voorwoord dat het gaat om een explosief boek. Het zet bestaande ideeën over het volgen van Jezus op zijn kop, op een manier die aanstekelijk werkt. Ik kan dat volledig beamen. Ook dat laatste. Ik heb zelden zoveel prachtige oneliners en hilarische anekdotes in een boek onderstreept.
Hoewel Claiborne in de ogen van velen een excentriekeling mag zijn, staat hij in een lange traditie. Hij staat niet alleen zij aan zij met Feitse Boerwinkel, maar ook met mensen als Sint Franciscus en John Wesley, die hij in zijn boek aanhaalt. Maar je zou er met gemak nog velen kunnen noemen. Zeker als je de kerkhervormers uit Azië, Afrika en Latijns-Amerika er bij zou betrekken.
Dit boek is een aanrader om zelf of ook om in groepsverband te lezen. Het geeft hoop, het doet je lachen; het doet je vragen stellen, eerst aan je zelf, dan ook aan anderen; het doet je God weer zien. Op tv, op straat en in je eigen huis.
Shane Claiborne (2009), Hoe Jezus de wereld op zijn kop zet (en mijn leven ook), Buijten & Schipperheijn Motief, Amsterdam, in samenwerking met Time to Turn. 184 p. € 14,50.
Marnix Niemeijer is directeur Tear en lid van de NGK Amersfoort-Noord.