31 oktober 2016
2010-07-09
In het onlangs verschenen Informatieboekje 2010 van onze kerken noemde ds. Jan Mudde deze datum, 31 oktober 2016, in zijn Jaaroverzicht.- Jaargang 54
- nummer 14
Op de dag af vijftig jaar na het verschijnen van de Open Brief: zou dat geen prachtig moment zijn om de herstelde eenheid tussen Vrijgemaakt Gereformeerden en Nederlands Gereformeerden uit te roepen?
Natuurlijk konden reacties van Vrijgemaakte kant niet uitblijven. In het juninummer van Nader Bekeken schrijft ds. C. van Dijk erover. Maar ondanks een leuke foto (een agenda waar ingepland staat op maandag 31 oktober 2016, ’s morgens om 09:15: Eenwording GKv - NGK) loopt hij niet warm voor het idee. De toon van zijn verhaal lijkt vooral bepaald te worden door de zorg dat anderen binnen de GKV wél enthousiast zullen zijn. Dat levert een wat merkwaardig artikel op; het wordt geen gesprek met Mudde, beoogt dat wellicht zelfs niet eens, maar het lijkt helemaal gericht op de (vele?) dissenters in eigen kring.
Na een korte schets van de geschiedenis die leidde tot het ontstaan van de NGK, schrijft Van Dijk:
Nog even en dan zijn we vijftig jaar verder.
Wie zou het niet toejuichen als de kerken na jaren van verwijdering weer tot elkaar komen? Wat een mooi signaal zou daar niet van uitgaan in het kerkelijk verdeelde Nederland. En wat een mooi signaal in de wereld van vandaag, waarin de blijde boodschap van de kerk lijkt te worden verstikt doordat kerken het onderling zo vaak oneens zijn en er ook binnenkerkelijk zoveel debat is.
Het is de moeite waard om je af te vragen hoe het komt dat we elkaar dan zoveel nader zijn gekomen, vijftig jaar na dato. Dat heeft alles te maken met een culturele verschuiving waarin de kerken zitten. Veel rechtzinnige zekerheid in de GKv is voorzien van vraagtekens.
De ramen zijn opengegaan.
En één ding is duidelijk: het is niet de NGK die ten opzichte van het begin ingrijpend zijn veranderd. Het is niet zo dat de binding aan de belijdenis daar steviger is geworden. Wel wordt er door meer ambtsdragers voldaan aan de eis van een vorm van ondertekening van een verbindingsformulier aan de drie formulieren van eenheid. Dat was in de begintijd van de NGK een open wond: het gevoel gewantrouwd te worden zat er diep in bij de NGK'ers. En als er dan een formele handtekening onder de belijdenis wordt gevraagd, komt de vraag op: ‘Vertrouw je me zonder zo'n handtekening niet dan? Ik beloof toch van alles bij mijn belijdenis, bij mijn bevestiging als ambtsdrager?’ Inmiddels is dat oude zeer wat weggetrokken.
Dat heeft ook te maken met de manier waarop de binding aan de belijdenis wordt beleefd. Die biedt nog heel wat ruimte om relativerende opmerkingen te maken.
Van Dijk herinnert aan een eerder pleidooi van Mudde om binnen een gereformeerde kerk baptisten te aanvaarden als volwaardige leden. En hij vervolgt:
De eenheid wordt hier naar mijn overtuiging belangrijker gevonden dan de waarheid.
Wanneer een dergelijk denken over tolerantie ook in de GKv aanwezig is en dominant wordt, dan is er weinig reden om niet in te stemmen met het voorstel van Mudde. Een denken waarbij de belijdenis wordt onderschreven maar voor afwijkingen in gedrag en opvattingen een aanmerkelijke ruimte wordt gegeven.
Zelf geloof ik dat dan de tijd ook spoedig komt dat hetgeen eerst slechts getolereerd wordt later als een aanvaardbare opvatting binnen de bandbreedte van de kerk wordt ervaren, en ook als zodanig verdedigd en aangeprezen mag worden. Tolerantie heeft al snel een eigen dynamiek.
Wanneer dat het geval zou worden, niet slechts praktisch, maar ook principieel en uitgesproken, dan gaat er een wissel om waarbij de eenheid met de NGK een evidente vervolgstap is.
Maar dat zou betekenen dat we werkelijk toegeven dat we het in het verleden allemaal verkeerd hebben gezien. Dat we ons royaal bekeren tot de ruimte die er in de NGK is. Voor wie de Schrift en de daarop gebaseerde belijdenis hoog wil houden, is dat naar mijn inzicht een brug te ver.
In zijn Jaaroverzicht had Mudde een aantal onderwerpen genoemd waarover tegenwoordig in het ook Vrijgemaakte blad De Reformatie op een voor Nederlands Gereformeerden heel herkenbare manier geschreven wordt: de omgang met de Bijbel en met de belijdenis, de organisatie van het kerkelijke leven en de liturgie.
Maar waar Mudde blij mee is, daarover hebben Van Dijk en Nader Bekeken juist grote zorg:
Als we op deze terreinen de NGK sterk zijn genaderd, is dat naar ons inzicht geen reden tot een feest. () Er zijn binnen brede lagen van de GKv zorgen over de ontwikkelingen binnen de NGK. En als de ontwikkelingen in de eigen kerk daar als twee druppels water op lijken, dan is die zorg er ook over het eigen kerkverband.
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK Enschede.