Het mysterie van het leven
2010-07-30
Efeziërs 1:9 spreekt van een mysterie, een geheim dat heel het bestaan draagt, van begin tot eind een spoor door heel de geschapen werkelijkheid trekt. De toonaangevende opiniemakers in onze samenleving willen van zo’n ‘geheim des leven’ echter niet weten.- Jaargang 54
- nummer 15
Hij heeft ons in al zijn wijsheid en inzicht dit mysterie onthuld: zijn voornemen om met Christus de voltooiing van de tijd te verwezenlijken en zijn besluit om alles in de hemel en op aarde onder één hoofd bijeen te brengen, onder Christus. In Hem heeft God, die alles naar zijn wil en besluit tot stand brengt, ons de bestemming toebedeeld om vanaf het begin onze hoop te vestigen op Christus, tot eer van Gods grootheid. (Efeziërs 1:9–12) Sommige wetenschappers beweren dat heel het bestaan verklaarbaar is uit natuurlijke wetmatigheden en voorspelbare chemische reacties. De bekende bioloogMidas Dekkers zei in Trouw: ‘De aarde draait. Het leven leeft. En sterft. Het komt nergens vandaan en het gaat ook nergens heen.…’ Er is geen doel, er is geen zin. Van mensen die nog – of weer! – geloven in een God die alles naar zijn wil en besluit tot stand brengt kan Dekkers dan ook ronduit chagrijnig worden. Tijdens een gesprek in Pauw&Wittteman zat hij er dan ook meteen bovenop toen iemand het over God had: ‘Mevrouw, zal ik u een geheimpje verklappen: er bestaat geen God.’
Bonobo’s
Er bestaat geen God… Wat voor een ongelooflijk deprimerende en cynische kijk op het leven dat oplevert, bleek uit een andere aflevering van Pauw&Witteman. Daarin ging het over prostitutie. Eén van de aanwezigen verdedigde prostitutie met als argument dat die ouder is dan de mensheid.
Kijk maar naar de bonobo’s, zei hij. (Tussen haakjes, dat zijn de knuffelapen van dit moment, omdat ze al hun problemen met seks schijnen op te lossen. Iedereen doet het bij deze ‘zeg het met seks’-aapjes met iedereen en ja, dat vinden wij mensen natuurlijk machtig interessant.) De bonobo-wijfjes laten zich door de mannetjes met fruit omkopen om seks met hen te hebben. ‘Dus’, luidde de conclusie ‘is prostitutie is de gewoonste zaak ter wereld, laten we daarover alsjeblieft niet moeilijk doen.’ Zo werkt dat, als er geen geheim is, als de mens tot het dierenrijk en niet tot het Godsrijk behoort, wordt alles zo plat als een dubbeltje.
Toon Hermans
In onze samenleving zijn er nog steeds mensen die geloven dat het leven wel degelijk een geheim kent. De bekende wetenschapper Arie van den Beukel is zo iemand. Hij schreef de klassieker De dingen hebben hun geheim, waarin hij de pretenties van natuurwetenschappers hekelt. De diep gelovige cabaretier Toon Hermans was er ook heel gevoelig voor. Eén van zijn versje luidt De wind en het gaat zo:
wat is dat toch
die wind…
die door de bomen gaat?
ik weet
dat er geen tekst
geen melodie bestaat
die zeggen kan wat zich in dit geluid verschuilt
die wind… die wind
wanneer hij fluistert, zucht of zachtjes huilt
hoe schamel zijn de woorden
van mijn hulpeloos gerijm
’t is beter stil te luisteren
naar dit ademend geheim
In weer een ander gedichtje zet Toon even eenvoudig als krachtig neer dat de menselijke kennis nooit de maat van alle dingen kan zijn.
Groot en klein
’n vlo is klein
’n koe is groot
maar hoe klein is het leven
hoe groot is de dood?
hoe klein, hoe groot
is ál ons weten?
waarmee kan ik
ons denken meten?
hoe klein is leed
hoe groot is blij
ik kan er met
m’n pet niet bij
het leven zou
zijn glans verliezen
wanneer er geen geheim zou zijn
je komt, je leeft
je pakt je biezen
en de koe is groot…
en de vlo is klein…
Groot en klein, aldus Toon, zijn heel relatieve begrippen.
Machten van tien
Zelf heb ik in dit verband heel veel gehad aan het boek Machten van tien, dimensies in het heelal van Philip en Phylis Morrison.
Ik las het eind jaren ’80. Even afgedacht van de Bijbel zijn er weinig boeken geweest die mijn wereldbeeld zo beïnvloed hebben als dit boek. Aan de hand van afbeeldingen wordt stapsgewijs teruggegaan van het grootst denkbare (het heelal) naar het kleinste (het inwendige van een atoom). Deze benadering doordringt je diep van het besef dat groot en klein volstrekt relatieve grootheden zijn.
Om het in m’n eigen woorden te zeggen: vanuit het oogpunt van de cel op mijn enkel is mijn knie duizenden lichtjaren ver, is mijn lichaam zo groot als het melkwegstelsel en mijn huis zo groot als het heelal. Mijn perspectief op tijd en afstand is dus een totaal ander dan dat van de cel op mijn enkel, gesteld dat die bewustzijn zou hebben. Er is dan ook geen enkele reden om de mens tot maat van alle dingen te maken. En elke ontkenning van zelfs maar de mogelijkheid van het geheim des levens is daarom een vorm van hybris.
Een naam, een gezicht
De Bijbel getuigt er op elke bladzijde van, dat het leven inderdaad een geheim kent. En wij mensen mogen er deel aan hebben. Dat begint heel alledaags. Als je een vlinder ziet fladderen, de wind hoort ruisen, een pasgeboren mensenkind in de armen hebt, een boterham eet, een medemens in de ogen kijkt, kom je al een heel eind in de buurt.
Het leven is Leven. God is er de bron van en houdt het van dag tot dag in stand. Maar veel meer omvattend en grootser nog is het mysterie. Het is een eeuwig plan dat God met zijn schepping heeft en in het centrum daarvan staat Jezus Christus. Gods geheim heeft een naam, een gezicht. Het heeft zijn begin in Gods gedachten en zal zijn eindbestemming bereiken als alles in hemel en aarde onder dit Hoofd is samengebracht.
We komen dus ergens vandaan en gaan ergens naar toe.
Goddank!
Drs. Jan Mudde is predikant van de NGK (Wilhelminakerk) Haarlem.