Boekbespreking
1991-06-07
Je verdriet voorbij- Jaargang 35
- nummer 12
René Diekstra: 'Je verdriet voorbij, een gids voor jongeren over zelfmoord'.
Uitgavë: A.W. Bruna B.V. te Utrecht, Prijs" 19,90.
Professor dr. R.F.H. Diekstra, hoogleraar in de klinische psychologie aan de R.U. te Leiden, is reeds twintig jaar intensief bezig met het suïcideprobleem.
Hij promoveerde op dit onderwerp en schreef reeds verschillende boeken erover. Het boekje 'Je verdriet voorbij' is geer wetenschappelijk werk over jongeren; die zelfmoord (proberen te) plegen,-maar het is geschreven voor deze jongelui. In dit boekje richt hij het woord tot hen, die het leven niet meer zien zitten en overwegen eruit te stappen.
Praten over zelfmoord
Diekstra doorbreekt met dit boekje het taboe, dat nog steeds op het spreken over zelfmoord ligt. Je moet er vooral niet over spreken, want dan zou je iemand op de gedachte kunnen brengen, zo denkt men. Diekstra bestrijdt dit. Personen, die al langere tijd onder grote stress staan of onder ernstige problemen gebukt gaan, hebben vrijwel allen reeds gedachten over doodgaan en suïcidè gehad. In de praktijk is het hem opgevallen, dat zulke mensen bijna altijd blij zijn, dat ze iemand ontmoeten, die gewoon en openlijk met hen over zelfdoding wil praten en wil meedenken. Omdat hij gemerkt heeft, dat veel van de jongeren, die een mislukte zelfmoordpoging hebben gedaan, dit deden zonder er met anderen eerst over te spreken, schreef hij dit boekje. Hij eindigt het werkje met de dringende raad: Als je uit dit leven wilt stappen, GA NAAR IEMAND TOE, geef hem dit boekje en zeg: LEES EN HELP ME.
De schuld bij de maatschappij en de opvoeding
De schrijver is zeer bewogen met al die jongeren, die het leven niet meer zien zitten en het laatste redmiddel, dat er volgens 'hen nog is om het verdriet voorbij te laten gaan, aangrijpen.
Suïcide is onder de jeugd reeds sinds jaren doodsoorzaak nummer een. Het is verschrikkelijk, dat zoveel jonge levens zichzelf vernietigen, omdat de volwassenen en de maatschappij niet in staat zijn hen op te vangen met hun problemen en hun wanhoop. In zijn boek 'Op de Psyche gepast' (1985), schreef hij dat psychologen, artsen en andere hulpverleners, die te maken krijgen met de slachtoffers van suïcidepogingen bezig zijn met dweilen, terwijl de kraan open blijft staan. De overheid moet er volgens hem voor zorgen, dat de kraan dichtgedraaid wordt. Kinderen en jongeren moeten beter voorbereid worden op het leven.
Dit zou onder andere kunnen door op de scholen verplichte relationele en emotionele opvoedingsprogramma's in te voeren. In deze tijd van individualisatie moet de jeugd onderwezen worden in relatievorming en kommunikatietechniek.
Hoe ga je met elkaar om, wat verwacht de ander van jou en wat moet jij daar tegenover stellen?
Ook moeten jongeren beter leren hoe ze teleurstellingen kunnen verwerken en mogen en kunnen uiten.
Weet je wat je doet?
Zolang het onderwijs op dit punt niet verbetert, zal de hulpverlening het druk houden met suïcideslachtoffers.
Toch wilde Diekstra niet bij de pakken neerzitten en daarom schreef hij dit boekje. Het is een knap psychologisch stuk werk van een bekwaam vakman.
Het heeft als doel jongeren te weerhouden van de onherroepelijke daad van zelfdoding. Hij zegt niet: "Dat moet je niet doen". Als hij dat zou zeggen, zou menig toekomstige suïcrdant het boekje meteen aan de kant leggen en niet verder lezen. Diekstra volgt een andere taktiek. Hij geeft degenen, die uit het leven willen stappen de raad het vooral niet onvoorbereid en ondoordacht te doen. Hij vraagt: "Weet je goed, wat je doet?"
Te vaak mislukken de pogingen en moeten de jongelui met beschadigingen of een handicap ten gevolge van hun zelfmoordpoging verder door het leven. Weet je goed wat je achter laat?
Het is zulk een belangrijke beslissing, dat het aan te bevelen is er eerst goed en helder over na te 'denken en er met anderen over te spreken. Goed slapen, goed eten, geen alcohol en drugs gebruiken en ontspanning zijn voorwaarden voor goed nadenken, zinnige gesprekken en een verstandige beslissing.
De oplossing
De meeste jongelui, die een eind aan hun leven willen maken, vinden dat het een grote wanhopige puinhoop in de wereld is. Diekstra wijst hen erop, dat zij en de vele anderen, die evenzo handelen als zij, met hun daad niets veranderen aan die puinhoop. Hun beslissing brengt geen oplossing.
Beter is het samen met al die anderen te werken en te vechten aan een betere, leefbare wereld. Stap niet uit deze wereld, maar verander deze wereld, is zijn advies.
Na het lezen van dit boekje was ik enerzijds onder de indruk van het feit hoe goed de schrijver de gedachtenwereld van de toekomstige suïcidanten kent en hoe hij daarop inspeelt.
Maar anderzijds hoe hij tekort schiet in het aandragen van een oplossing. Ik miste de verwijzing naar de zorgende en vergevende liefde van God. En welk een troost gaat er niet uit van de belofte, dat deze vaak tot wanhoop brengende wereld zo niet blijft, maar dat er een nieuwe aarde zal komen, waarop God zal wonen tussen de mensen in vrede en gerechtigheid.
Jammer is het, dat Diekstra de waarde van deze blijde boodschap blijkbaar niet ken' en in dit boekje niet heeft verwerkt. Toch kan ik iedereen, die met jongeren te maken heeft, leraren, predikanten, jeugdouderlingen, clubleiders en hulpverleners, aanraden het te lezen. Het is goed te weten hoe jongeren wanhopig kunnen zijn en soms zonder woorden vragen om geholpen te worden.