Terloops
1991-08-16
Over kerken en liedboeken in Zuid-Afrika- Jaargang 35
- nummer 17
De kerkgeschiedenis van Zuid-Afrika is een andere dan die van Nederland.
Toen Jan van Riebeeck in april 1652 voet aan wal zette aan de Tafelbaai bij Kaapstad stichtte hij de Nederduits Gereformeerde Kerk, maar in de vorige eeuw kwamen er twee kerkengroepen bij: Die Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika en Die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika. De kerken van de laatste groep staan bekend als de 'dopperkerken'. Onze zendelingen zijn met hun gezinnen bij die kerken aangesloten. Het is moeilijk de verschillen tussen de kerkengroepen precies aan te geven. Een in Kaapstad gekocht boekje 'Die eenheid van die Kerk van Christus' (uitgave van de universiteit van Pretoria) hielp me wel op weg, maar gaf me onvoldoende kennis om tot uitleg aan anderen over te gaan.
We maakten diensten mee in een Nederduits Gereformeerde Kerk en een Gereformeerde Kerk en werden toen al gauw met de neus op de twee verschillende liedboeken gedrukt. De kerken hebben een gezamenlijke psalmberijming, die in 1936 tot stand is gekomen. Een 'oude' berijming wordt niet meer gebruikt. De berijming sluit heel dicht aan bij de onberijmde psalmen, maar is modern van woordkeus.
Terecht!
Die Nederduitse Gereformeerde Kerk en Die Nederduitsch Hervormde Kerk hebben een liedboek met 'evangeliese gesange' (353 in totaal), terwijl de 'dopperkerken' 50 'Skrifberymings' aan de psalmen hebben toegevoegd.
De gezangenkwestie heeft in het verleden nogal wat pennen in beweging gebracht, evenals in ons land. Wat is er niet een pennestrijd gevoerd voordat de 29 gezangen in de gereformeerde kerken werden aanvaard.
Je kunt je er vandaag over verbazen, ook al is die 'strijd' nog niet overal aan een eind. Er zijn mensen, die bezwaren hebben tegen het liedboek, maar die wel de 29 gezangen accepteren.
Maar er is natuurlijk geen enkel principieel verschil tussen liedboeken van 29, 50, 353 of 491 (het Nederlandse liedboek) gezangen. Beslissend is alleen de vraag, of de berijming schriftuurlijk is.
Een paassangdiens
Twee weken vóór Pasen was in de Gereformeerde Kerk van Vrijheid een paaszangdienst, waar we met de familie Keesenberg naar toe gingen. We zongen o.a. enkele verzen van Skrifberyming 8 (vgl. Openbaring 5:9-14) op de wijs van Psalm 89: Aan U, 0 Lam van God, 'n nuwe lofgesang!
Want U is waardig om die wonderboek t' ontvang en oop te breek - die boek van toekoms en verlede en van wat word, geskrif van Gods verborgenhede.
tJ 's waardig, U alleen, omdat die werk volbrag is, toe U as offer vir ons sondeskuld geslag is.
'Die sondelose Lam, vir sondeskuld geslag, is waardig om t' ontvang die rykdom, wysheid, krag, en eer en heerlikheid en dankb're seëninge!' En al wat leef en roer, al die geskape dinge op aard' en diep omlaag, of in de hoë hemel, al wat die see bewoon en in sy dieptes wemel
die ganse skepping sing met krag van jubeltoon: 'Aan Hom wat heerlik is, hoog op die wêreldtroon, en aan die Lam van God, self eewge Skeppings-Here, sy ewig lof en prys en krag en roem en ere!' Met 'Amen, Amen!' het due gérubs opgeswewe.
Die oudstes het aanbid voor Hom wat ewig lewe.
Een nieuw gezang
Als je in het buitenland kerkdiensten meemaakt, merk je, dat een berijming maar een berijming en een vertaling maar een vertalking is. Dan wordt er rneeqezonqendoor mensen, die in ons land bv. alleen de oude berijming willen zingen en het liedboek niet willen gebruiken.
Daar wel en hier niet.
Wie kan het me uitleggen?
En straks zingen we alfemaaleen nieuw gezang (Openb. 14 : 2-5).
Met duisenderlei stem me dring die lied omlaag wat hulle sing.
Dit was 'n lied in nuwe toon wat hulle aanhef voor die troon en voor die hofstoet wat met glans van vlammeling Gods troon omkrans
En buiten hul kon niemand meer die klanke van dié loflied leer so diep was hulle ingelei, in Gods geheim'nis ingewy!
Hul lewe, deur die Lam gekoop gaan soos 'n blanke lelie oop.'
Een nieuw gezang 'in nuwe toon' op de wijs van Psalm 127.
Om juichend te zingen!