‘Gods Geest is de grote Herschepper’
2009-08-14
De kerk moet aangemoedigd worden om alles wat Gods Geest te bieden heeft, met beide handen aan te pakken. Daarom is er geen reden om een bord ‘verboden toegang’ te plaatsen bij de charismatische vernieuwingsbeweging binnen de kerken, al zijn hier en daar waarschuwingen tegen ontsporing op hun plaats. Die positieve grondhouding kenmerkt de uitspraken die deSynode van de Christian Reformed Church in Noord-Amerika in juni deed over de zogenaamde ‘derde golf’ van charismatische invloeden die wereldwijd, ook binnen kerken van gereformeerde signatuur, te signaleren zijn.- Jaargang 53
- nummer 16
In de afgelopen jaren heeft een commissie van de Christian Reformed Church (CRC) – een zusterkerk van de Nederlands Gereformeerde Kerken – intensieve studie gemaakt van de ‘derde golf’, waaraan in Amerika de namen van theologen als Peter Wagner, John Wimber en Jack Deere zijn verbonden. In West-Europa manifesteert deze beweging zich onder meer in New Wine, met name actief in Engeland en Nederland. De commissie van (voornamelijk theologische) deskundigen stond onder leiding van professor Al Wolters, die in Nederland vooral in de kring van de reformatorische wijsbegeerte bekendheid geniet.
Onderzoek
De ‘derde golf’ (na de twee eerdere golven van de klassieke Pinksterbeweging die aan het begin van de twintigste eeuw ontstond en de charismatische beweging van de jaren zeventig) heeft binnen de CRC her en der invloed, hoewel meer in het Canadese dan in het Amerikaanse deel van de kerk. Die invloed wordt zichtbaar in de uitkomsten van een onderzoek naar de ervaringen en opvattingen van CRC-predikanten dat in 2006 werd uitgevoerd. Daaruit blijkt dat veel predikanten in hun werk met charismatische uitingsvormen in aanraking komen: ruim een op de drie predikanten heeft conferenties, cursussen of workshops over bevrijdingspastoraat, (innerlijke) genezing of tekenen en wonderen bijgewoond; een op de vier dominees werkt met de Alphacursus en een op de vijf gebruikt ander toerustingsmateriaal uit charismatische hoek. Vallen in de Geest en tongentaal tijdens de kerkdienst hebben maar weinig predikanten meegemaakt en ook met spontane genezingen, het uitspreken van profetieën en het uitdrijven van demonen heeft minder dan 20% ervaring. Veel meer ervaring hebben de predikanten met ministrygebed in de gemeente.
Onbekendheid met deze verschijnselen in de eigen gemeentelijke praktijk leidt overigens niet tot een negatieve houding tegenover tekenen, wonderen en bijzondere geestesgaven. Veel predikanten bepleiten meer ruimte in de kerk voor gebed om genezing, al dan niet in speciale genezingsdiensten, ministrygebed, ziekenzalving, e.d. Uit het onderzoek blijkt ook dat de charismatische vernieuwingsbeweging volgens de meeste predikanten niet heeft geleid tot grotere betrokkenheid van hun gemeenteleden bij het werk in de kerk of tot getalsmatige groei van hun gemeente.
Grondlijnen
Het commissierapport trekt naar eigen zeggen de grondlijnen door van een eerder CRC-rapport uit 1973 over de toenmalige Pinkster- of charismatische uitingen en opvattingen. Toen al werd nadrukkelijk afstand genomen van de traditionele gereformeerde opvatting dat de bijzondere geestesgaven en –uitingen alleen voor de beginperiode van de christelijke kerk bedoeld waren. Was het rapport van 1973 nog kritisch over de kromme exegese en de dubieuze hermeneutiek die de Pinkstertheologie van die dagen aankleefde, volgens het nieuwe CRC-rapport zijn in de derde golf zowel de uitleg van de Schrift (exegese) als de interpretatie ervan (hermeneutiek) een stuk deugdelijker.
| CRC wil zich aan Belhar-belijdenis binden Een opmerkelijk gebeuren ter synode was het principebesluit om naast de eeuwenoude Drie Formulieren van Enigheid (Heidelbergse Catechismus, Nederlandse Geloofsbelijdenis en Dordtse Leerregels) ook de nog geen 25 jaar oude Belhar-belijdenis als officieel belijdenisgeschrift van de CRC te aanvaarden. De Belhar-belijdenis werd in 1986 in het door raciale spanningen geteisterde Zuid-Afrika aangenomen door de Nederduits Gereformeerde (kleurling) Sendingkerk. Het document legt - in een mix van geloofsbelijdenis en verwerping van dwalingen - getuigenis af van wat de bijbel naar het oordeel van deze kerk zegt over eenheid, gerechtigheid en verzoening in een situatie, waarin verschillen in ras en welvaart de samenleving verdelen. Sindsdien heeft een aantal protestantse kerken in de wereld de Belhar-belijdenis aanvaard. De CRC-synode toonde zich niet gevoelig voor de waarschuwing van een tweetal blanke Zuid-Afrikaanse zusterkerken dat zij over deze beslissing geraadpleegd zouden moeten worden. In de komende jaren kunnen de plaatselijke kerken en classes zich uitspreken en in 2012 moet de synode volgens de kerkorde een definitief besluit nemen over de Belhar-belijdenis als vierde belijdenisgeschrift. |
Gereformeerd beoordelingskader
Het nieuwe rapport bevat een uitgebreide beschrijving van de karakteristieken van de hedendaagse charismatische beweging en biedt een diepgaande beoordeling ervan in het licht van de Schrift. Het rapport zegt met nadruk een gereformeerde beoordelingskader te hanteren: ‘Verlossing is herschepping, herstel van de schepping zoals die door God was bedoeld. In de verlossing blijft God de Vader trouw aan zijn scheppingswerk, koopt God de Zoon de schepping los uit de boeien van de zonde en werkt God de Heilige Geest, die onze aandacht op Christus richt, via de lijnen en structuren van de geschapen werkelijkheid. Gods verlossingswerk heeft een bovennatuurlijke oorsprong en getuigt van een bovennatuurlijke kracht, maar gebruikt middelen en heeft effecten die door en door natuurlijk en scheppingsmatig zijn. Zo gebruikt God woorden om nieuw leven in ons te wekken en benut Hij onze emoties om onze harten te doen overvloeien van vreugde. Hij gebruikt de spraakcentra in onze hersens om gelovigen de gave van de tongentaal te geven en bedient zich van het gezinsleven om kinderen in de verbondsgemeenschap met Hem op te nemen. Zoals kinderen een gave van God zijn en niettemin door natuurlijke processen ter wereld komen, zo zijn alle gaven van de Geest ten diepste scheppingsgaven. Overal waar de Heilige Geest de gewone patronen van Gods scheppingswerk bevrijdt en weer richt op de eer van Christus, daar hebben we met ‘charismatische’ verschijnselen te maken’. Wie Willem Smouter’s boek Herstelwerk gelezen heeft, zal deze visie bekend voorkomen!
Ontspannen houding
Volgens het rapport bewaart deze gereformeerde nadruk op het herscheppende karakter van het werk van Gods Geest gelovigen en gemeenten voor een elitaire houding die doet alsof christenen die niet in tongen spreken of sceptisch staan tegenover de gave van profetie, maar wel actief zijn in diaconaal werk of in het christelijk onderwijs, niet met de Geest vervuld zijn. Ook waarschuwt het rapport om niet alleen dat wat men de eerste, tweede en derde charismatische golf noemt als ‘golven van Gods Geest’ te typeren: overal waar het evangelie wordt verbreid en overal waar mensen worden bevrijd uit bijgeloof en onderdrukking is Gods Geest aan het werk: ‘Het ene werk van Gods Geest is niet waardevoller dan het andere’. Tegelijkertijd leidt deze gereformeerde visie op de Geest als de grote Herschepper in het rapport tot een ontspannen en positieve houding tegenover hedendaagse manifestaties van de bijzondere geestesgaven uit het Nieuwe Testament. Voor een argwanende of afwerende houding ziet het rapport geen plaats: ‘Er is alle reden om het gebruik van deze gaven te verwelkomen en aan te moedigen en ze te zien als een aanvulling op en ondersteuning van de andere, meer ‘gewone’ gaven van de Geest’. Met direct aansluitend de vermaning om vooral niet te denken dat spontaniteit en emotionaliteit charismatischer en Geestrijker zijn dan gelovige regelmaat of intellectueel inzicht.
Charismatische uitingen
Het rapport bespreekt vervolgens uitvoerig de charismatische uitingen waarover in de kerken in het Westen de meeste onenigheid bestaat: profetie, (innerlijke) genezing, bevrijdingspastoraat en geestelijke oorlogvoering en onderwerpt die aan een bijbelse beoordeling. Per onderdeel wordt aangegeven wanneer sprake is van gezond bijbels denken en handelen en waar dingen ontsporen. Zo zegt het rapport – samengevat in het synodebesluit - over gebed en genezing: ‘Wees vurig in het gebed en verwacht grote dingen van God als antwoord daarop. Zie gebed als een dialoog, niet als een monoloog. Let op wat God tegen je zegt, als je bidt. Aanvaard met dankbaarheid dat God lichamelijke en emotionele genezing geeft als antwoord op het gebed, zowel door de medische wetenschap als op medisch onverklaarbare manieren. Aanvaard tegelijkertijd dat God, als Hij in zijn soevereiniteit niet geneest, zijn liefde toont in en door lijden en dood. Pas op voor misbruik in genezingsbedieningen die tekort doen aan Gods eer en mensen kunnen schaden. Vermijd genezingstechnieken die tekort doen aan de verschillende manieren waarop gebrokenheid in het leven van mensen zich kan uiten. Genezing vandaag wijst naar de volledige heelmaking die Christus heeft verworven en die Hij bij zijn terugkeer volkomen zal maken’.
Toetsingscriteria
Het CRC-rapport noemt vier criteria om bijzondere uitingen aan te toetsen en te beoordelen, of ze van Gods Geest komen: Wordt Christus erdoor verheerlijkt? Is een uiting of ervaring, ook al wordt die in de bijbel niet expliciet genoemd, met Gods Woord in overeenstemming? Stemmen geestelijk volwassen gelovigen in met wat je ervaren hebt of vind je bij hen bevestiging? En tenslotte: Draagt wat je hebt ervaren, goede vruchten? In een bijlage zijn twee protocollen opgenomen die aangeven hoe plaatselijke gemeenten omgaan met het ontvangen en doorgeven van profetische woorden.
Een van de commissieleden vond de insteek van de commissiemeerderheid op enkele onderdelen te positief en presenteerde een minderheidsrapport. Dat werd door de synode samen met het meerderheidsrapport aan de kerken gestuurd. Maar de begeleidende aanbevelingen van de synode staan aanzienlijk dichter bij het meerderheids- dan bij het minderheidsrapport.
Waardevolle bijdrage
In het bovenstaande heb ik een paar lange citaten uit het rapport gegeven en de verleiding is groot er nog een paar aan toe te voegen. Maar zelfs dan doe ik tekort aan deze grondige en positief kritische bespreking van wat vanuit charismatische kring in onze tijd de gereformeerde wereld binnenkomt. Neem en lees, zou ik zeggen. Het rapport (nog beter: een Nederlandse vertaling ervan) kan een waardevolle bijdrage leveren aan het kerkbrede gesprek binnen NGK, GKV en CGK over de charismatische beweging dat zo hard nodig is en dat totnogtoe maar moeizaam van de grond komt. Het CRC-rapport maakt deel uit van de agenda met synodestukken en is te downloaden via www.crcna.org Resources, Synodical Resources, Agenda 2009, pagina 326-432.
| De CRC-synode van 2009: cijfers en feiten De Christian Reformed Church in North America telt ca. 1050 gemeenten met in totaal 268.000 leden. De synode vergadert jaarlijks in juni een week lang over zaken van gemeenschappelijk belang en telt 188 afgevaardigden: vier namens elk van 47 classes. Dit jaar was Trinity College in Palos Heights (Illinois) de vergaderplaats. Voor het eerst in meer dan dertig jaar koos de synode een Canadees als voorzitter: de 50-jarige ds. William Koopmans. Vice-voorzitter ds. Sheila Holmes was het eerste Afro-Amerikaanse CRC-lid dat ooit in een synodemoderamen werd gekozen. Eerste scriba was Don Dykstra, 81 jaar oud, voor de dertiende keer synodelid en voor de vierde keer scriba. Tweede scriba Ds. William Veenstra maakte zijn vijfde synode mee en bracht de stand Canada-Verenigde Staten in het synodemoderamen op 2-2. Van de synodeleden was 9% vrouw, terwijl 13% van de afgevaardigden afkomstig was uit een etnische minderheidsgroep (Chinees, Koreaans, Spaans, Afro-Amerikaans). Op de synode van 2009 was ouderling Frank de Boer (82 jaar) de oudste afgevaardigde; de 25-jarige ouderling Katie Ritsema-Roelofs, die als Zuidkoreaanse baby door Amerikaanse ouders werd geadopteerd, was het jongste synodelid. Ze was ook het eerste zwangere synodelid in de geschiedenis van de CRC; in oktober verwacht ze haar eerste kind. Dit jaar waren de synodevergaderingen voor het eerst in de huiskamer live via webcast te volgen. |