Oost-Europa: hoe moet de leegte gevuld worden?
1990-02-02
Toen Anne van der Bijl eind 1983 startte met zijn aktie 'Zeven jaar bidden voor de Sowjet-Unie', dacht ik dat het succes van zijn organisatie, Kruistochten, hem naar het hoofd was gestegen. Wat waren er nou voor 'grote veranderingen' te verwachten in de Sowjetmaatschappij; dat was toch bidden tegen beter weten in?- Jaargang 34
- nummer 3
Pas veel later begon ik te begrijpen dat de Almachtige besloten had grote dingen te doen in Oost-Europa, maar dat Hij wilde dat eerst het wierookvat met de gebeden der heiligen zou worden binnengebracht vóór Hij zijn plannen zou ten uitvoer brengen (vgl Openbaring 8). En dat Hij broeder Anne, die toch al gewend was achter de wolkkolom en niet achter theorieën aan te lopen, een visie voor gebed had gegeven.
In de loop van de tachtiger jaren verhuisde Oost-Europa van het brandpunt van onze politieke discussies (kruisraketten) naar het brandpunt van onze gebeden.
Vroeger was het allemaal zo duidelijk.
West-Europa zou aan innerlijke zwakte ten onder gaan en als een rijpe appel in de schoot van het communisme vallen.
"Wanneer komen de Russen, pappa?"
"Als jij een jaar of twintig bent, jongen." We hadden dus nog even de tijd. Bekernwapend tot de tanden, bereidden we ons er op voor als slachtschaapkens Christi naar Siberië te worden weggevoerd.
Gericht
Maar de Geest waait waarheen Hij wil. Hij blies naar het oosten en er stond een man op die het dichtgebonden communistische systeem openbrak: Michaïl Gorbatsjow. Als een soort Kores gaf hij de christenen in zijn land meer vrijheid om hun geloof te belijden. Anne van der Bijl mocht een miljoen bijbels cadeau doen aan de jarige Russisch Orthodoxe Kerk. Enop het ogenblik zitten er in de Sowjet-Unie nog 15 christenen om hun geloof gevangen, tegen b.v. nog 356 in 1986.
In de laatste twee maanden van de tachtiger jaren trok het Gericht van de ene Oosteuropese hoofdstad naar de andere. Corrupte leiders werden afgezet, eerlijker mensen namen hun plaatsen in. Het communisme stortte ineen en demokratische partijen maken zich op om deel te nemen aan vrije verkiezingen. In enkele weken werd het IJzeren Gordijn tot een vriendelijk wapperende vitrage en de Berlijnse Muur tot een lustobject voor souvenirjagers. Waar vroeger vluchtende mensen werden neergeschoten, staan nu gezinnen gezellig met hamertjes en sikkeltjes .stukjes van de muur af te bikken.
Op 1e Kerstdag stierf de 'verlosser der aarde', zoals de 'Gouden Man uit de Karpaten' zich liet noemen, voor het vuurpeloton. Paleizen en paleisjes met gouden kranen zijn verlaten, de armen vieren feest in de straten. Hongerigen'worden met goederen vervuld en rijken ledig weggezonden. Ds Tökes werd hersteld in zijn ambt en bisschoppen die hem hadden afgezet namen de vlucht. Veel Roemeense christenen vierden voor het eerst weer Kerstfeest.
We kunnen maar één ding zeggen: de Almachtige heeft zich op zijn' rechterstoel gezet en recht gesproken tussen verdrukkers en verdrukten, tussen corrupte machthebbers en hun slachtoffers (vgl Psalm 9).
Halleluja!
Leegte
Hoe moeten wij als westeuropese christenen reageren op de veranderingen in de oosthoek van ons werelddeel?
Triomfantelijk? Onze 'vrije' geest heeft het toch maar gewonnen!
Dat is maar gedeeltelijk te hopen.
Het is zeker waar dat demokratieën een grotere aantrekkingskracht en een grotere overlevingskracht hebben dan totalitaire systemen. Maar er is meer.
Een Russische journalist gaf het volgende cynische verslag van een evangelisatiedienst door Luïs Palau in Leningrad: " ...Tegen het einde van de bijeenkomst begonnen veel mensen te rillen: het kon van extatische emotie zijn, of van de kou. Toen stelde Luïs Palau voor om op te staan en naar voren te komen voor een gezamenlijk gebed, Hij stond boven de menigte met een bijbel in zijn handdeze zendeling van over de oceaan - en hij onthulde ons het geheim van de eeuwigdurende zegening. Hij liet onder het publiek christelijke blaadjes en Nieuwe Testamenten in het . Russisch uitdelen. Wat maakte hij hiermee los! Terwijl ze elkaar onder de voet liepen, gristen de mensen de Heilige Schrift uit de handen van de uitdelers. Het resultaat van anderhalf uur mooie woorden over zegen en verzoening werd zichtbaar. Ik zag hoe twee meisjes en een oudere vrouw een blad te pakken kregen.
Geen van hen wilde loslaten.
"Oma," zei een van de metsjes met kille stem, "laat los, wij zijn nog jong; wij hebben-het nodig." De overwinning was aan de jeugd, natuurlijk.
Ik kan hier maar één ding op zeggen: "Mijn God!" "
Zeventig jaar communisme heeft de mensen in de Sowjet-Unie leeg gemaakt, Nu zijn ze op zoek naar wat hun leven inhoud kan geven. Op de zwarte markt worden bijbels voor enorme bedragen gekocht. De christenen in de Sowjet-Unie doen, nu ze de kans hebben gekregen, veel aan evangelisatie en ze zien daar vrucht op, maar het ontbreekt hun vaak aan voldoende bijbels en andere lektuur om jongbekeerden verder te helpen.
Vaak beschikken ze zelf niet eens over voldoende bijbels.
Ik werk voor geen enkele organisatie, maar toch gaat er bijna geen week voorbij of ik krijg een brief uit de Oekraïne, "Ik ben de moeder van drie kinderen (11, 9 en 2), Zend ons alstublieft een kinderbijbel in het Oekraïens, een catechismus en een gebedenboek." "Wilt u me een bijbel sturen, voor oude mensen, en misschien een gebedenboek voor mijzelf?"
"Ik verzoek u mij een catechismus in het Oekraïens en een gebedenboek te zenden." Gelukkig heeft het Ned. Bijbelgenootschap bijbels in het Oekraïens, De meest opmerkelijke brief kreeg ik eind 1988 uit Odessa: "Het beluisteren van de religieuze radioprogramma's (van Trans World Radio) zette ons er toe aan ons tot u te wenden met het verzoek ons ter zelfvolmaking een Bijbel en een heilig Evangelie te sturen. Een invaliden-kring."
Honger
Er is honger naar het Woord van God in het land van Gorbatsjow (tussen haakjes: wordt er in de kerken voor deze zwaar beproefde staatsman gebeden?), Maar juist nu zijn de schappen van Kruistochten leeg, omdat het aantal giften sterk verminderd is. In de tijd dat Kruistochten de bijbels mondjesmaat de Sowjet-Unie moest binnensmokkelen, ontbrak het hun nooit aan middelen.
En nu de Russen om bijbels schreeuwen-en ze openlijk ingevoerd mogen worden, komt er lang niet genoeg geld binnen. Hoe komt dat?
Ik heb wel eens horen vertellen dat veel mensen, vooral Amerikanen, allereerst uit politieke motieven aan zo'n organisatie gaven, Een club die het communisme ondermijnde kon op steun rekenen, Nu het communisme bezig is in elkaar te storten, verliest men z'n belangstelling. De boze rode geesten zijn uitgedrevenze moeten daar hun huis nu maar aanvegen en op orde brengen.
Maar het lege huis moet gevuld worden. Of moet Oost-Europa als een door rode wormen uitgeholde appel in de schoot van het schatrijke westen vallen en opgèvuld worden met Coca Cola, sex en disco? Moet Marx worden vervangen door Aids en Lenin door Moetkunnen? Dan wordt het met die landen in het einde misschien erger dan in het begin (vgl.Mattheüs 12:43-45), en dat verhoede God!
Laten wij als christenen niet in de eerste plaats met een politieke bril naar Oost-Europa kijken, maar met een evangelische. Onze strijd gaat immers niet tegen vlees en bloed, maar tegen de overheden en machten in de hemelse gewesten. Dan worden onze gebeden talrijker dan onze speculaties, onze behulpzaamheid groter dan ons vermogen in de toekomst te kijken (1989 heeft ons dat laatste wel afgeleerd). Zalig zijn de pakjesvouwende handen die de goede boodschap versturen.
Mag ik u vragen om dit mogelijk te maken? Als u het in uw hart hebt te geven: het gironummer van Kruistochten, Postbus 47, 3850 AA Ermelo, is: 7733 t.n.v. De akker is de wereld, Ermelo. Een andere mogelijkheid biedt de St. Friedensstimme, Postbus 15, 2800 AA Gouda. Als u daar een Russische bijbel bestelt, kunt u die zelf opsturen naar een door Friedensstimme opgegeven adres.
Maar het belangrijkste is: laten we blijven bidden voor de Sowjet-Unie, voor Oost-Europa, dat niet de Satan, maar het evangelie de voet tussen de opengaande deur krijgt.
Blijft in de Heer"
Tenstotteqeet u ik graag een brief door die ik deze zomer ontving van de aktieve christin Nadezjda Goera, die mij zeer bemoedigd heeft. 'Ze schrijft: "Ik begroet u, beste, lieve vrienden, met de liefde van onze Heer Jezus Christus. Lof aan de Heer, dat Hij ons heeft gekocht met zijn bloed en wij kennissen en verwanten zijn geworden (Efeze 2:19). Ik dank u hartelijk voor de kaart, voor de bemoedigende woorden. Dank u dat u aan ons denkt, voor ons bidt. De Heer zege ne u en belone u voor de zorg en arbeid. Weest niet traag in net benaarstigen, weest vurig van geest, dient de Here. Romeinen 12:11. Schrijft u zo mogelijk. Blijft in de Heer. Tot een toekomstige ontmoeting.
Uw zuster Nadia."
Wie weet, bidden in de 21e eeuw Russische christenen (op de hoogte gehouden door, laten we zeggen: Andrej Bylowitsj) voor christenen in West-Europa die om hun geweten in de problemen gekomen zijn.