Pastorale notitie
1990-03-30
Het zonnelied (Lied 400)- Jaargang 34
- nummer 7
Tussen lied 399 (Te Deum) en lied 401 (Een Vaste ëurcnt) vinden we in het Liedboek voor de Kerken het Zonnelied van Franciscus van Assisi.
Volgens de Liedboek-tekst looft Franciscus de schepper 'om' gans Zijn creatuur: 'om' zuster maan, 'om' broeder wind, 'voor' zuster water enz. Volgens de vertaling van Eloi Leclerc (Symbolen van Godservaring', Vitg. Gottmer) wordt God geloofd 'door' zuster Maan en Sterren, 'door' broeder Wind, zuster Water en 'door' broeder Vuur en 'door' onze zuster de Lichamelijke Dood (hoofdletter).
Er was verschrikking, er was pijn en dood, maar Franciscus ontledigde zichzelf, hij liet alles los, en loofde God in koor met de hele schepping. Dat is ongetwijfeld geweldig geweest. Maar het is een nieuw-modische dwaling als men zegt dat de 'kleine broeder Frans' alle wensen heeft losgelaten op voorbeeld van God, "die in een daad van uiterste nederigheid en respect voor ons verlangen onszelf te mogen zijn, zichzelf loslaat" (art. Brico, Alg. Dagbi. 14 okt. '87).
Het zonnelied van Franciscus wordt in beeld qebrecbt voor Pieter Wiegersma op de prachtige gebrandschilderde ramen van de St. Pauluskerk in Rotterdam.
Opvallend is dat daarin niet alleen de schepping meezingt, ook de wereldgodsdiensten zijn van de partij.
Op raam I wordt de hoofdfiguur (het Licht, de Zoon) geflankeerd door een kleine figuur die een egyptisch symbool draagt: het eeuwig leven. Raam 11verbeeldt wind en water (De Geest). Ook hier een nevenfiguur.
Hij houdt in de hand het achtvoudig rad van het Boeddhisme: het wijst de weg naar het heil. Pieter van Kampen merkt op: de cirkel is het beeld van de cyclische wereldbeschouwing: alles komt altijd terug (De Cirkel en het Kruis, New Age-denken en christelijk geloof, bi. 17). Raam 11/ verbeeldt de aarde, de wereld van de mensen. Onderaan vinden we in arabische letters een welkom aan de Islam: "Fijn dat je er ook bent!".
Raam IV, is dat van de Dood (God de Vader) loopt uit op de Alpha en de Omega, hier aangeduid als "het teken van de antiek griekse wereld én het Christendom ", Het christendom wordt telkens uitgebeeld in de hoofdfiguur. Maar de andere godsdiensten (hoewel van iets mindere waarde) komen mee.
Zo schrijft 'De Nieuwe Katechismus' van 1966 op bi. 35: "En wij mogen overtuigd zijn dat in de wijsheid der godsdiensten het eeuwig Woord, onze Heer Jezus Christus, door zijn Heilige Geest werkzaam is geweest."
Vergelijking met het loflied van Kol. 1:15-20 laat zien dat daar de Heer van de kosmos wordt geloofd om Gods heerlijke daad van verzoening door het bloed van het kruis.
Dat kruis en dat bloed worden in het Zonnelied en op de ramen van Pieter Wiegersma pijnlijk gemist.
Daardoor kunnen Franciscus en zijn lied makkelijk worden tot voertuigen voor het conciliair proces. Het zal geen toeval zijn dat de paus de wereldgodsdiensten in 1986 voor een gebedsdag juist uitnodigde in Assisi.
Peter Beyerhaus wijst erop dat voor deze gelegenheid een Boeddhabeeld op het altaar van de kerk in Aesis! werd geplaatst. In een verdediging stelde de paus dat het gebed van de verdedigers van alle godsdiensten zich, door de Heilige Geest geleid, altijd tot dezelfde God richt. Rex Brico vertelt in bedoeld A.D.-artikel dat Franciscus bijzonder populair is geworden. Dat blijkt uit het groeiend aantal boeken dat aan kleine broeder Frans gewijd wordt.
Alleen al Gottmer in Haarlem en Kok in Kampen hebben de afgelopen tien jaar samen enkele dozijnen boeken over hem uitgegeven. Ik beluisterde kort geleden een geleerd betoog van een R.K. theoloog, d·ie zei dat de mystiek van Hindoeisme en Boeddhisme uitloopt op de God en Vader van de Here Jezus Christus. Daarom moesten de behoudende kerken stoppen met zending en oproep tot bekering.
Conclusie: elk mysticisme vloeit makkelijk uit in syncretisme. We moeten lied 400 maar overslaan.
Met het Te Deum en het Lutherlied zijn we beter af. En vergeet vooral psalm 148 niet.