Diverse dromen
1990-04-13
Zullen we nog even doorgaan over dromen? Ze vullen immers een aanmerkelijk deel van ons nachtleven.- Jaargang 34
- nummer 8
Ze behoren tot het innerlijk van ons leven; misschien wel tot het meest interessante deel van onze persoon, dat we het minst willen openleggen.
Zoals gezegd is er een grote verscheidenheid van dromen: we hebben wensdromen, voorspellende dromen, openbaringsdromen, lustdromen, angstdromen, standaarddromen, en waarschuwende dromen.
Deze reeks is stellig onvolledig.
En als we op dit onderwerp doorgaan is ons doel: te zien hoeveel van onze 'minder bekende ervaringen' ten onrechte als occultisme wordt beschouwd. En dan occultisme van de gevaarlijke soort.
Wensdromen
Zelfs kinderen kennen de wensdroom.
Een arm jongetje staat eindeloos voor een etalage met speelgoed ... blijft er 's nachts van dromen.
Een klein meisje spreekt met haar poppen, geeft ze namen, stelt ze vragen - en 's nachts droomt ze van levende wezentjes, die ze verzorgt en opvoedt.
De bijbel, die een lamp voor onze voet en een licht op ons pad is, geeft ons ook voorbeelden van de wensdroom.
Toen Jesaja profeteerde van Jerusalem's ondergang en ballingschap, gaf hij meteen het beeld van Gods overwinning op de heidense volken. Het zou die volken slecht vergaan - zegt hij - en geeft van hen dit beeld: ..zoals wanneer een hongerige droomt dat hij eet - maar als hij ontwaakt is hij nog onverzadigd; en zoals wanneer een dorstige droomt dat hij drinkt - maar als hij ontwaakt is hij nog uitgeput en dorstig", Jes. 29:8.
Voorspellende dromen
Staat de voorgaande soort nog op ons huis-, tuin- en keukenniveau, bij de voorspellende dromen gaan hier en daar rode lampjes aan. Voorspellen staat in een kwade reuk. We denken dan aan koffiedik- en kristalkijken, kaartleggen, pendelen en andere zaken, die we beter kunnen ontlopen. Niet omdat die zaken op zichzelf slecht zijn - trouwens wat staat op-zich-zelf? - maar omdat de mens door ze te gebruiken hard op weg is God te vergeten en over Zijn schouder te spieken in het Boek van Gods voorzienigheid! (Want dit kan.
De 'wijzen uit het oosten' hebben uit de sterren gespiekt wat in Gods Woord was geschreven.)
o ja? Is het consulteren van kristalkijker, kaartlegster en waterkijker 'op zichzelf' onschuldig? Ja, ook hier geeft de bijbel licht. De 'orakelstenen' (GN-vert.) of de Urim en Tummim (onvert.) waren vermoedelijk dobbelstenen. Op de zes kanten van zo'n steen kon dan 2x het woord 'ja', 2x het woord 'neen' en 2x niets worden gegrift. Theologen maken dit op uit de Schrift en wel uit de antwoorden, die de Heere gaf, wanneer Hij geraadpleegd werd. Bijvoorbeeld: zullen wij optrekken? En het antwoord kon zijn: trek op! In andere gevallen was het antwoord: neen. En in weer andere gevallen antwoordde de Heere niet, zie 1 Sam. 14:37.
Die Godsspraak was onmisbaar op momenten van twijfel over Gods wil, zie Ezra 2:63 en Neh. 7:65. Maar alleen de priester mocht de orakelstenen hanteren, Deut. 33:8. Een zwakke echo van die urim en turnmim vinden we terug in kerkelijke beslissingen, waar 'het lot aan de Heere wordt overgelaten', waar geloot wordt, bijv. bij het staken van stemmen.
Voorspellen is dus 'op zichzelf' niets ergs - denk maar aan de weersvoorspelling, die zelfs door de Heiland als alledaags genoemd werd; maar het misbruik van dit soort voorkennis, het niet meer uit-Gods-handleven, is doodgevaarlijk.
Terug naar de voorspellende droom.
Die kan zowel een waarschuwing als een belofte inhouden. Een voorbeeld?
Eens droomde mijn Vrouw dat iemand mij een couvert met duizend gulden ter hand stelde. (Leuke droom nietwaar?) Het was vlak na de oorlog, een dure en armelijke tijd.
Een wensdroom dus waarschijnlijkmaar er hing geen kaartje aan.
Nu moet u weten dat ik najaar 1944, op het dieptepunt van oorlogswee, een onbetaalde baan bij ons gemeentebestuur had verzocht, teneinde een papier van onmisbaarheid te verkrijgen. (Mijn ~igen werk was in een half uur per dag bekeken en ik wilde niet door de vijand aan het werk gezet worden). Wel, ik kreeg een leuke baan: Gemeindlicher Evakuatlonszahlmelater, en werkte 10 maanden met genoegen voor onze gemeente en de Arnhemse evacué's.
Maar na de bevrijding kwam de droom!
Die dag werd ik op het gemeentehuis geroepen. De secretaris stelde mij een couvert ter hand als 'waardering voor 10 maanden onbetaalde en onvervangbare arbeid'. De inhoud (u weet het al) bedroeg duizend gulden. Op de kop af.
Openbaringsdromen
U hoeft niet direct aan het Boek der Openbaringen te denken. AI hebt u gelijk: dat de Schrift ons dikwijls laat zien: hoe de Heere zijn mensen dingen meedeelt langs de weg van dromen en visioenen. Anders gezegd: een openbaring behoeft niet uitsluitend een heilsboodschap van God te zijn - kan ook een 'helder ogenblik' zijn, waarin iets duisters ineens in het licht komt.
Zo de openbaringsdroom. Een voorbeeld.
Eens had mijn Vrouw - liefhebster van planten en bloemeneen plantje dat 'het niet meer deed'.
Het vroeg steeds meer aandacht en kwijnde steeds meer weg. Ze droomde ervan! Ze droomde, dat ze met een vinger voelde of het wortelgestel wel aanwezig was, en dat er toen een worm uit kroop.
De volgende dag bij het verzorgen der planten herinnerde ze zich de droom. Nieuwsgierig betastte ze de wortels ... en er kroop een grote worm uit. Zou het plantje het nu beter gaan doen? Nee, het ging verder achteruit. H.M. droomde er opnieuw van: dat ze de plant uit de pot haalde en een hele kluit wormen vond, die het leven uit de plant zogen!
De volgende dag (u weet, lezer dat mijn verhaal eentonig is) nam ze de hele plant uit de pot en vond een kluit wormen, die .... enz. (Het plantje ging wel dood, maar het alledaagse voorbeeld toont, dat ons droomleven niet vruchteloos hoeft te zijn.)
En had u ook nog een bijbels voorbeeld gewenst? Dat kan. Toen Gideon 's nachts op verkenning was hoorde hij vijandelijke soldaten met elkaar spreken. Een zei: ..ik heb een droom gehad "..; over een gerstebrood, dat zijn tent omstootte. De ander zei: ..dat kan alleen maar het zwaard van Gideon zijn", Rich. 7:13,14.
De schrijver Nico van Suchtelen verzamelde tal van openbaringsdromen in zijn boek 'Uit de diepten der ziel'.
Staadaarddromen
Zullen we nog een categorie bezien?
Het zijn de standaarddromen: die dromen, welke steeds in ons leven terugkomen en die ons a.h.w. een beeld van onze persoonlijkheid geven.
Bizonder interessante fenomenen uit de schaduwzijde van ons leven!
Weer voor een eindexamen te zitten is een droom, die vaak terugkeert", schreef C.L. Schleich. "Merkwaardigerwijze kennen zij, die eens gezakt zijn, de droom niet. Wij allen hebben dit ongeluk gevreesd; werd het ons bespaard dan blijft een geheime spanning over, die - gelijk alles wat geen uitweg vindt - in de droom levend wordt".
In dit blad, waarin ik jaren geleden al over dromen en aangrenzende gebieden schreef, heb ik mijn persoonlijke standaarddroom verteld.
Die gaat terug naar de lagere school. Toen wij in de hoogste klas zaten ging onze meester trouwen.
De hele klas zat in de kerk - ik met een schoolvriend op de orgelgalerij.
En de organist was de trouwdienst vergeten ...
Vroeg de koster: kun jij het orgel niet bespelen - er moet toch iets gebeuren?!
Welke jongen, die een beetje met drieklanken-en-zo is vertrouwd gemaakt, zegt dan nee? We hebben het allemaal overleefd en de meester memoreerde dankbaar voor de klas, dat zijn huwelijkssluiting gelukt was door medewerking van ... enz.
De spanning van: voor een orgel zitten, niet te mogen falen en toch te menen het niet te kunnen, is een standaarddroom geworden. Honderden malen in mijn leven werd op mij gerekend, dacht ik het niet te kunnen volbrengen, zat in de onmogelijkste situatie - maar werd er wel doorgeholpen.
En wat zouden onmogelijke situaties zijn, denkt u? Ik zal het u zeggen. De ene keer een orgel, dat tot het laatste moment op slot zit.
Een andere keer een klavier, datals een beiaardklavier - uit essenhouten stokken bestaat. Soms ook een klavier, dat uit schrijfmachinetoetsen is samengesteld. De registerknoppen kunnen mensen koppen voorstellen (ik heb dat in Hamburg gezien), de registerknoppen kunnen evengoed opengelegde stroomschakelaars zijn ... levensgevaarlijk. Het psalmen- of gezangenboek is natuurlijk afwezig en u mag zelf nog meer terreurgevallen bedenken.
Maar altijd hebben we gezond het einde gehaald, zij het met een zucht van verlichting en ruim gebruik van een zweetdoek.
Hebt u eigenlijk nog lust in andere dromen?