Bijbel en fascisme (2)
1990-05-25
2 De macht van het oordeel…- Jaargang 34
- nummer 11
Nu kun je denken: vorsten en volkeren in de macht van de waan. Jaknikkers en hielenlikkers die dat versterken en opzwepen en meesuggereren, georganiseerde valse profetie, - maar: hoe komt dat allemaal?
Dat vertelt Micha ons, als hij uitspreekt wat God hem had laten zien van Zijn beraad: op het allerhoogste niveau.
Denk hierbij eens aan die woorden van Christus, als mensen Hem en zijn verlossende macht als Beëlzebul, als een bondgenootschap met satan hebben gedoodverfd. Dan waarschuwt de Here voor boze geesten die terugkomen! Nadat Hij ze uitgedreven had! Ze komen terug omdat het huis waar ze uitgejaagd zijn leeg staat. Geestelijke leegstand lokt demonische krakers aan. Dat is een oordeel. Denk aan de geest van het nihilisme van toen en van nul. De leer dat er geen enkele waarde de moeite waard is om je leven voor in te zetten en aan te wijden. Die geest verziekte de mentaliteit van alle geslagen volkeren na de grote oorlog.
Het werd de voedingsbodem van (o.m.) het fascisme. Gewoon: geestelijke leegstand.
Maar denken we dan ook aan Paulus' woord aan de kerk van Thessalonika.
Dat vóór de laatste komst van de Heer Jezus Christus eerst de mens der wetteloosheid zich schaamteloos zal openbaren. Men vraagt wel: was het fascisme dan iets van de eindtijd? Ik weet dat niet.
Wél weet ik dat zich daarin iets manifesteerde van die mens der wetteloosheid, die onbeschaamde leugenmens.
Paulus zegt daar, hoe die mens der wetteloosheid om zich heen grijpt, en ook waarom. Als mensen nl. de liefde tot de waarheid niet aanvaarden, waardoor je gered kunt worden, - dan stuurt God hun als oordeel een kracht van dwaling.
Bij de Here is het nl. ten lange leste zo: wie de waarheid niet wil geloven, - die moet en zal tenslotte de leugen geloven! Dat is het oordeel dat de weigering van de liefde tot de waarheid oplevert. Ook reeds in 19141).
Was dat er niet in het fascisme? De werking van satan, het demonische en het verheerlijken daarvan? Het genieten in alles wat God verboden had? Die krachten, tekenen en bedrieglijke wonderen? Verlokkende ongerechtigheid?
Huiveringwekkende werkelijkheid: dit oordeel van God. Dat de HERE tenslotte zegt: wil je de waarheid niet? Dan verval je onherroepelijk aan de leugendemonen. Die geef Ik .dan vrij spel!
Want we keren even terug naar dat tafereel dat de ziener Micha daar luid en duidelijk staat te vertellen voor Achabs troon. Hij vertelt dat terwijl er in Samaria top-ontmoeting werd gehouden, er ook in de hemel werd geconfereerd. Dat de HERE daar het onderwerp van zijn toorn tegen Achab aan de orde stelde.
Vroeg: wie van alle geesten hier zal Achab verleiden, zodat hij zich te pletter loopt tegen Ramot in Gilead?
En dan is daar die ene demonische geest, die van God macht ontvangt om instrument van zijn oordeel te zijn. Hoe? Door een leugengeest te zijn in de mond van al Achabs profeten!
Daar is wat 2 Thess. zegt: tenslotte laat God de leugengeesten los over degenen die de liefde tot de waarheid geweigerd hebben.
Het is goed om bij verschrikkelijke bewegingen als het fascisme, een gesel voor de hele wereld, te letten op de voedingsbodem voor het kwade, de groei van de gifplant, de waan en de macht van satan daarin, menselijke motieven en daden. Dat is ook allemaal waar. En huiveringwekkend genoeg. Maar de Bijbel leert ons dus ook dat God die dingen stuurt en erin werkt. In die verschrikkelijke verblinding en verleugening, als straf van Hèm. Dat is het allerhoogste niveau.
Er is geen neutraal terrein. Vroeger niet en vandaag nog niet. Het is toch wel frappant dat de uitslaande brand van twee wereldoorlogen vanuit Europa als een onheilsvirus de wereld heeft geteisterd. En ik mag het niet vergeten: Europa is het werelddeel dat het eerst en totnutoe het meest gedrenkt is in de.waarheid van de liefde van God in Christus.
Daarom moeten we bij dat oordeel in èn over het fascisme maar heel bescheiden zijn. Het trof niet alleen Duitsland en Italië. Maar heel Europa en N.-Amerika, en van daaruit vertakte het zich via koloniën en invloedssferen over heel de wereld.
Men spreekt wel eens van een gesel Gods, en ik weet dat je daar niet te vlot mee moet zijn. M.L was het fascisme dat allereerst en allermeest: gesel van God. Een onontkoombare, snelgroeiende, kwaadaardige gesel die geen mens met succes kon weerstaan. En die het oordeel bracht over Europa, en van daaruit over heel de wereld. Als dat waar is, hoeft zich niemand op de borst te slaan: wij stonden aan de goede kant. Dat laatste mag waar zijn voor allen die zich verzet hebben tegen de tyrannie van het Nazisme.
Ik doe daar niet van af. Er waren de trouwe getuigen in woord en daad. Zoals Micha, de eenzame profeet en martelaar. Maar dat neemt niet weg dat we onder ogen moeten zien de bezoeking van de Here. En dat echt niet alleen over Italië en Duitsland!
3 Les van de geschiedenis ...
Ik wil nog even aanhaken aan die huiveringwekkende woorden, dat God een kracht van dwaling stûûrtl Niet zo maar in het wilde weg. Neen, - aan mensen die de liefde tot de waarheid niet aanvaard hebben, waardoor zij hadden kunnen gered worden! Dat de Here dan zegt: je wilde de waarheid niet, nu zul je de leugen geloven.
Dat brengt direct tot de kern van de les: willen wij de waarheid wel?
Willen we wel vóór alles zoeken het koningschap van God en zijn gerechtigheid?
Want we hebben gezien: als we dat niet willen en Gods geduld raakt uitgeput, dan breken boze geesten van oordeel los. Zodat in verdwazing en verwarring en leugen de volken tegen heug en meug terecht komen in de totnutoe gruwelijkste aller oorlogen.
Het tweede lijkt me: we mogen, 50 jaar na dato gedenkend, wel bedenken de grote ontferming van God.
Dat Hij onze wereld gaf, in bloed en vuur en tranen tóch nog vrij te mogen worden van het fascisme. Ik houd het akelig vermoeden dat wij zo kort van memorie zijn. Dat na 50 jaar onze voorrechten zo angstig zijn verbleekt!
Dan iets over het onderscheiden der geesten. Met name die geest van wrok, onvrede, ondank, verongelijktheid, onbekeerlijkheid over eigen dwaasheid, - die het nihilisme in de hand werkt. Nihilisme: niets is de moeite waard om je leven voor en aan te geven. In zo'n klimaat kon het woekergezwel van het fascisme de kop opsteken. Met al het onwaarachtige dat erbij hoorde: mensen die zichzelf niet meer zijn, maar hun geweten inleveren aan de groep. De groteske schijn van het leidersprincipe, met vleierij en onderdrukking, met wreedheid en leugen. Waar de suggestie van een mengsel van waarheid en leugen zo sterk wordt dat zo'n groep tenslotte in eigen verzinsels gaat geloven: de waan.
En als die waan een krachtige indruk maakt temidden van veel chaos en verwarring en onvrede, en brutaal bluft in een gemeenschap die niet echt tegenwicht heeft te bieden, - ja dan wordt iets als het fascisme groot door de steun van mensen, die zeggen: ik was het niet met ze eens, maar ze hàdden wél iets! Dat is een kenmerk van het fascisme geweest: ze zijn er gekomen met de sympathie van mensen die terdege voelden dat het haperde. Zoals de vrome koning Josafat dat voelde, maar zich wel mee liet tronen naar Ramot in Gilead.
Tenslotte: de mens der wetteloosheid komt. Fascisme en meer dergelijke -ismen zijn er voorspel van. In een steeds massaler maatschappij met steeds-meer-eisende mensen krijgt eenmaal die laatste en hoogste ontplooiing, die alles verheerlijkt wat God verbiedt, de wind in de zeilen. Het is zaak voor ons, alle nihilisme, alle onvrede en ontevredenheid, ook alle verongelijktheid en alle verveling te bestrijden. En te kiezen voor het rijk van Christus en zijn gerechtigheid. Niet als wat bijzondere godsdienstige goede werken, die als een vet-oog drijven op de soep van een leven waarin de Here geen plaats heeft. Maar als levenspraktijk, strijd van elke dag in alle verhoudingen. Liefde tot de waarheid kàn nooit facultatief zijn.
Nooit: alleen voor zon- en feestdagen.
Ze vergt de inzet van alles tot je leven toe. Het is zaak je geweten dagelijks te laten voeden door de kracht en de radicale kritiek van het verlossend Evangelie van God. En de geesten die uit de afgrond opduiken, openlijk te weerstaan. Dat zal hoon kosten, smaad, vervolging, boycot, je leven. Maar dan heb je tenminste je ziel niet verkocht aan de kwade machten. Dát had koning Achab! Hij had zich verkocht om kwaad te doen, zegt de Schrift, 1 Kon. 21:25.
Het einde van boze stormen als het fascisme is: bedrogen uitkomen, ellende, mateloos lijden en duizendvoudige ondergang. Het eind van het zoeken van het rijk van Jezus Christus is waarheid, leven en vrede.
Eenmaal voorgoed! Een nieuwe hemel en aarde, waarop gerechtigheid woont!
1) Belangstellenden verwijs ik graag naar Barbara W. Tuchman, De kanonnen van augustus, 3e dr., Amsterdam 1967.