Wonderlijke genade
1990-06-08
We nemen nu nog een zeer gewild Schots lied, waarvan de titel 'Wonderlijke genade' luidt. Hoewel het niet in het officiële hymnbook voorkomt, is het een van de meest populaire liederen in dit land. Het heeft ontegenzeggelijk groot geestelijk gewicht. Op elke ceilidh (avond van volkskunst) wordt het door een solist gezongen en dat is ontroerend: dat een zanger publiekelijk zichzelf een gered wrak noemt. Op rouwdiensten wordt het ook graag gevraagd en als u ooit de Edinburghse Taptoe hebt beluisterd (in natura of via de televisie), dan hebt u het zeker bij de reeks avondzangen aangehoord.- Jaargang 34
- nummer 12
Dan zingt namelijk een groep soldaten dit lied bij de kapel, ongelooflijk mooi; de bagpipes met hun trommen geven de rijke versiering - in klank en beeld.
De tekst
Amazing gracel how sweet the sound
that saved a wretch like mei
I once was lost, but now am found,
was blind, but now I see.
't Was grace th at taught my heart to fear
and grace my fiers relieved.
How precious did th at grace appear
the hour I first believed!
Wonderlijke genade, hoe lieflijke klank
die een wrak als mij redde!
Ik was verloren, maar ben gevonden,
was blind maar kan nu zien.
Genade leerde mij te vrezen,
maar nam de vrees ook weg;
hoe kostelijk verscheen Gods genade
toen ik eindelijk tot geloof kwam.
Through many dangers, toils and snares
I have already come.
't Is grace hath brought me safe thus far
and grace williead me home.
When we've been there ten thousand years
bright shining as the sun,
we've no less days to sing Gods praise
than when we first begun.
Door veel gevaren en strikken
ben ik al geleid.
Genade heeft me zo ver gebracht
en zal mij thuisbrengen.
Als we daar 10.000 jaren geweest zijn,
sentinende als de zon,
dan zullen we nog net zoveel tijd
hebben om God te loven.
De melodie
Het is weer de rustige ernstige driekwartsmaat.
En weer valt u op, dat deze expressieve wijs van slechts 5 toontjes gebruik maakt: de vijf zwarte toetsen van uw klavier. De melodie staat, zoals u spelenderwijs opmerkt, in de toonaard van F grote terts. Er is weer een herhaling te vinden (inzet van regels 1,2 en 4) er is ook variatie. Lange noten worden nooit afgebeten, maar krijgen hun volle waarde; Schotten zijn zeer gevoelig voor maat en ritme. Daar kunnen wij wat van leren: dat ons Liedboek melodieën met slotnoten van drie, vier of zes tellen kan geven!
Die worden geschreven om gez6ngen te worden.
Andere buitenkerkelijke Uederen
Nu we toch eenmaal ons boekje te buiten gaan, noemen we enkele andere Schotse liederen, die in de pentatonische reeks (5-toonsladder) staan. Daar hebben we bijvoorbeeld 'Ye banks and braes' , Gij oevers en hellingen (van de rivier Doon) waarop Robert Burns een heerlijke ballade maakte.
Een tweede lied, dat uw tieners zullen kennen, is 'Muil of Kintyre' (het schiereiland Kintyre) dat de popsinger Paul McCartney ons heeft geleerd.
Wat? U luistert nooit naar popsingers? Best, maar luister dan alleen naar de pentatonische melodie, want die is wel goed.
En stellig kent u het beroemde en veelal misbruikte afscheidslied van Robert Burns, 'Auld lang syne', Heel lang geleden. Ook dit gebruikt maar vijf tonen, weer toevallig de zwarte toetsen.
En wat doen we daar nu mee?
Wanneer u het tot zover hebt gevolgd, inclusief de 5 voorgaande artikelen, dan is al lang de vraag bij u opgekomen: wat doen we nu met die vijftoonsreeks?
En is die pentatonische ladder niet achterhaald door ons moderne majeur en mineur, onze grote en kleine terts?
Die vraag getuigt van diep doordenken. Die vraag wettigt een nader artikel, dat de brug wil slaan tussen Mozes' woestijnpsalmen en het moderne kerklied - met ons zelf en Calvijns psalmboek van 1562 midden op de brug!
Wellicht zien we dan, hoe onze psalmmelodieën ontstaan zijn uit Mozes' vijftoonsladder, uitgebouwd met de gregoriaanse vondsten; en wellicht zien we dan tevens, hoe onze psalmwijzen - midden op de brug naar de moderne muziek - historisch gedateerd zijn: op het midden van de zestiende eeuw; de eeuw onzes Heeren!