Eerlijk geloven
1989-01-06
Gelovigen, wat zijn dat toch voor mensen? Zijn dat zwevers, die niet met de beide benen op de grond staan? Zijn dat dromers, die niet zien hoe hard en afschuwelijk de werkelijkheid is? Zijn dat mensen met oogkleppen op, die niet weten wat er in de wereld te koop Is? Zijn dat eigenlijk oneerlijke mensen, die de echte vragen wegduwen en hun verstand op nul zetten?- Jaargang 33
- nummer 1
Zo wordt wel vaak tegen ons aangekeken. Dat beeld bestaat wel van christenen. En het kan best zijn, dat wij zelf aanleiding hebben gegeven tot het ontstaan van dat beeld. Misschien moet ik nog verder gaan en zeggen: we zijn zelf ook wel eens bang, dat geloven betekent: je kop in het zand steken, of: met je hoofd in de wolken lopen, dus: de werkelijkheid niet willen zien, niet durven nadenken ook.
Dat het zo niet mag, dat weten we natuurlijk. Dat het zo ook niet hoeft, dat kunnen we zien aan een man als Kaleb. Het is een verademing te merken, hoe bij hem geloof en volstrekte eerlijkheid hand in hand gaan.
Nauwgezet verslag
Jozua is bezig met de verdeling van het land. Er waren al heel wat streken veroverd. Maar op een gegeven moment zegt de HERE tegen Jozua: nu is het welletjes, je bent oud en hoogbejaard; Ik weet wel, er is nog veel land overgebleven om in bezit te nemen, maar maak je niet ongerust, Ik zal de bewoners voor de Israëlieten verdrijven; verdeel dus ook die gebieden vast over de stammen. Zo gezegd, zo gedaan.
Op dat moment stapt Kaleb naar Jozua toe. Hij zegt: je bent het toch niet vergeten hè, dat de HERE een speciale belofte had voor jou en voor mij?! Kaleb begint dan de geschiedenis van de twaalf verspieders in herinnering te halen. Hij zegt: ik was veertig jaar, toen Mozes mij uitzond om het land te gaan verkennen, samen met andere verspieders. Toen we terugkwamen, waren we echter scherp verdeeld over ons onderzoek: er was een meerderheidsrapport en een minderheidsrapport.
Eerst dat minderheidsrapport, van Jozua en Kaleb. Kaleb zegt daarvan: "Ik bracht hem NAUWGEZET verslag uit". Bij dat opvallende zinnetje blijven we wat langer stilstaan. Letterlijk staat er: ik bracht hem verslag uit zoals het in mijn hart was. Hij bedoelt: zoals ik het gezien heb en zoals het in mijn binnenste gegrift was, zó heb ik het ook gerapporteerd. Onze vertaling geeft dat weer met het woord: 'nauwgezet', nauwkeurig. Maar Kaleb bedoelt niet zozeer, dat hij erg precies verslag uitbracht, geen detail vergat. Wat hij wil zeggen, is beter weer te geven met het woord: eerlijk, "ik bracht EERLIJK verslag uit", naar eer en geweten, waarheidsgetrouw.
Waarom zegt Kaleb dat zo nadrukkelijk?
Heel eenvoudig, omdat hij het rapport van de andere tien verspieders, het meerderheidsrapport dus, niet waarheidsgetrouw vindt. Van dat rapport zegt hij: mijn broeders deden het hart van het volk versmelten.
Wat stond er dan in dat meerderheidsrapport? Volgens Numeri 13 vertelt het van: een sterk volk, van reusachtige Enakieten en ommuurde steden. Was dat dan niet waarheidsgetrouw? Jazeker, en toch ook weer niet. Want in Numeri 13 staat verder: "ook verspreidden zij onder de Israëlieten een kwaad gerucht over het land".
Hoe? Misschien door wat ze gezien hebben nog aan te dikken, door te overdrijven. Misschien alleen door de bange toon en de angstogen, die ze hebben als ze hun verhaal doen. Met als gevolg, dat er een sneeuwbal begint te rollen: de geruchten over het beloofde land worden steeds wilder, de reuzen steeds groter, de muren steeds sterker.
En zo, zegt Kaleb, was dat meerderheidsrapport er de schuld van, dat het hart van het volk wegsmolt.
Wij.zouden zeggen: het hart zonk hen in de schoenen.
Geloofsnuchterheid
Zo zien we twaalf verspieders, die allemaal hetzelfde gezien hebben, en toch verschillend verslag uitbrengen.
Tien zijn bang geworden en geloven er niet meer in. Twee zijn gelovig gebleven en brengen .'nauwgezet', eerlijk, verslag uit. Ze vertellen niet meer en niet minder.
Niet meer. Dus: zij, Kaleb en Jozua, dikten het niet aan, zoals de anderen deden, ongewild misschien, uit angst. Zij kwamen niet met sensationele verhalen om het volk tot de conclusie te brengen, die ze zelf al getrokken hadden: dit wordt niks, laten we maar teruggaan.
Nee, Kaleb en Jozua vertellen zakelijk wat zij gezien hebben, eerlijk, ik zou willen zeggen: met geloofsnuchterheid. Je ziet dat gelukkig wel vaker bij gelovigen.
Ongeloof en angst vertekenen de werkelijkheid. Wie daarin gevangen zit, kan de feiten niet meer nuchter onder ogen zien. Dan wordt een moeilijke berg onoverkomelijk.
Kaleb en Jozua vertellen de nuchtere feiten. Waarom konden zij dat wel? Omdat zij op de HERE bleven vertrouwen. Zij keken goed, maar kregen geen angstogen en vertelden daarom de onopgesmukte waarheid. Niet meer.
Maar... ook niet minder. Zij deden niet alsof er niks aan de hand was.
De steden, die zij gezien hadden, waren werkelijk enorm sterk. En ook op hen hadden de Enakieten reusachtig indruk gemaakt. En dat vertellen ze, als ze terug komen, allemaal heel eerlijk, waarheidsgetrouw, 'nauwgezet'.
We begonnen met de vraag: gelovigen, wat zijn dat voor mensen?
Zijn dat dwaze dromers, die de werkelijkheid ontvluchten? Zijn dat oneerlijke mensen, die de feiten niet onder ogen willen zien?
Die indruk bestaat. Vooraanstaande geleerden hebben wel beweerd, dat het geloof de mensen in een roes brengt, waardoor zij de harde werkelijkheid niet meer serieus nemen. En je kunt het deze geleerden ook maar ten dele kwalijk nemen: zij zagen dat om zich heen, helaas.
Maar het is een vertekening van het bijbelse geloof. Er is geen godsdienst, die zo diep en zo eerlijk ingaat op de realiteit, als juist het christelijk geloof. Kaleb, de gelovige, vertelde de nuchtere werkelijkheid, beslist niet mooier, vertekend door een vrome roes of zo, maar ook niet lelijker, vertekend door angst.
Dat gevaar loopt een ongelovige juist wel: de werkelijkheid verkeerd taxeren. Niet het geloofsoog ziet de werkelijkheid verkeerd, maar het ongeloofsoog. Hoe vaak is immers al niet een onchristelijk vooruitgangsgeloof - waarvan eerst zo stellig beweerd was, dat het gebaseerd was op de feiten - in duigen gevallen?
Mogen wij bekend staan, als mensen, die eerlijk de feiten onder ogen willen zien, ook al zijn ze hard en moeilijk, ook voor het geloof soms, en... die toch de moed niet verliezen!
Achter de HERE
Hoe dan? Hoe kan dat dan? Kaleb geeft dit antwoord: "maar ik bleef volkomen trouw aan de HERE".
Dat is geen eigenroem. Kaleb zegt alleen maar na, wat de HERE al eerder over hem gezegd heeft.
En als we ook deze woorden van Kaleb nog wat preciezer mogen vertalen, dan zie je het als het ware vóór je. Kaleb zegt letterlijk: "maar ik bleef volkomen achter de HERE". Dat is zijn levensmethode, zijn manier van geloven.
Hij had terdege gezien, hoe moeilijk het beloofde land was in te nemen, maar hij ging niet in paniek op de loop, hij bleef volkomen achter de HERE. Hij wist: zo is de orde, een VOLGorde. Zo was de orde immers ook al toen ze uit Egypte vertrokken?! De HERE ging voorop. Ook tijdens de tocht door de woestijn. En zo ging het ook!
Ondanks die felle vijanden en al die jaren.
Het ging en het zál gaan, ook nu, zegt Kaleb: de HERE voorop en wij achter Hem aan.
Dat geloof geeft hem de moed "de moeilijkheden onder ogen te zien, eerlijk, binnen de juiste proporties.
Dat geloof bewaart hem ervoor een kwaad gerucht te gaan verspreiden over het land der belofte. Ondanks de reuzen en de dikke muren, blijft hij met verlangen vooruttkllken naar de toekomst, omdat die in handen van de HERE is.
Dat geloof doet hem naar Jozua toestappen om het hem door de HERE beloofde gebied, de stad Hebron en omstreken, op te vragen, ook al was dat misschien wel het moeilijkst te veroveren gebied van het hele land. Hij stáát erop juist dat gebied te ontvangen.
Hoe dat afloopt, dat lezen we pas verderop. Hier staat alleen: "Hebron is zo tot de dag vandaag het erfdeel van Kaleb en zijn nageslacht". Dus óf Kaleb gelijk had! Het ging, ondanks alles. Dat lezen we hier even tussen neus en lippen door.
"En het land rustte van de strijd".
Dat is het voorland van allen, die met de beide benen op de grond VOLKOMEN ACHTER DE HERE blijven gaan: rust, einde van de strijd.